<\/p>\n
Borsa doludizgin, emlak fiyatlar alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gidiyor, yabanc\u0131lar T\u00fcrkiye\u2019ye yat\u0131r\u0131m yapmak i\u00e7in yar\u0131\u015f\u0131yor, ihracat rekor k\u0131r\u0131yor, T\u00fcrk Liras\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc, ekonomi \u00e7ok iyi yolda… Ekonomi ile ilgili bakanlar ve b\u00fcrokratlar \u0131srarla rakamlardan konu\u015fmakta (en az\u0131ndan Taksim Gezi Park\u0131 olaylar\u0131na kadar). \u00d6yle ki hem i\u00e7eride hem de d\u0131\u015far\u0131da T\u00fcrkiye ekonomisinin gelece\u011fi ile ilgili iyi senaryolar yaz\u0131lmakta. Ger\u00e7ekten T\u00fcrkiye ekonomisinin gelece\u011fi parlak m\u0131? T\u00fcrkiye\u2019de uzun d\u00f6nem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcmeden bahsetmenin ne kadar anlams\u0131z oldu\u011funu savunan iki b\u00f6l\u00fcml\u00fck yaz\u0131n\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc okumaktas\u0131n\u0131z. \u0130lk b\u00f6l\u00fcm m\u00fcesseseler \u00fczerine bir de\u011ferlendirme i\u00e7eriyor. T\u00fcrkiye bu kadar kaygan bir e\u011fitim ve hukuk m\u00fcessesesi ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcmeye ula\u015fabilir mi? Yaz\u0131n\u0131n geri kalan\u0131n\u0131 okuyacak kadar sab\u0131rl\u0131 de\u011filseniz, sorunun cevab\u0131 hay\u0131r.<\/p>\n
E\u011fitim ve hukuk m\u00fcesseselerinin uzun (ve \u00e7ok uzun) d\u00f6nem ekonomik b\u00fcy\u00fcme ile ili\u015fkilendirildi\u011fi olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015f bir yaz\u0131n bulunmakta. E\u011fitim ve hukuk m\u00fcesseseleri insanlar aras\u0131ndaki genel g\u00fcven duygusunu besleyerek, ekonomik sistemin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. A\u015fa\u011f\u0131da T\u00fcrkiye\u2019deki e\u011fitim ve hukuk m\u00fcesseselerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 durumunda bahsedece\u011fim. T\u00fcrkiye\u2019de \u201creform\u201d ad\u0131 alt\u0131nda devaml\u0131 de\u011fi\u015fen kanunlar ve y\u00f6netmelikler, m\u00fcesseseler i\u00e7in kaygan bir zemin olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu kaygan zemin m\u00fcesseselerin ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit ederek benim tabirimle \u201cahlaks\u0131z b\u00fcy\u00fcme\u201d ortam\u0131 yaratmaktad\u0131r.[1]<\/a> Ko\u015fullar olu\u015ftu\u011fu takdirde (\u00f6rne\u011fin 2008 y\u0131l\u0131 sonras\u0131 sistemin paraya bo\u011fulmas\u0131) k\u0131sa ve orta d\u00f6nemde sorun te\u015fkil etmeyen bu yap\u0131 uzun d\u00f6nem b\u00fcy\u00fcme \u00fczerinde ciddi tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r. Uzun laf\u0131 k\u0131sas\u0131 \u201cahlaks\u0131z b\u00fcy\u00fcme\u201d s\u00fcreci uzun d\u00f6nemde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez; elbet bir g\u00fcn \u00e7\u00f6ker.<\/p>\n Kalk\u0131nm\u0131\u015f \u00fclkelerde e\u011fitim ve hukuk sistemi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde politik g\u00f6r\u00fc\u015ften ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Politik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ne olursa olsun, politikac\u0131lar iyi tasarlanm\u0131\u015f bir e\u011fitim ve hukuk m\u00fcessesesinin uzun d\u00f6nemde yarataca\u011f\u0131 de\u011ferin fark\u0131ndad\u0131rlar. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de politik g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00f6zetmeksizin iktidara gelen her h\u00fck\u00fcmet e\u011fitim ve hukuk sistemini ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Zaten m\u00fcesseseler i\u00e7in kaygan zemini olu\u015fturan en \u00f6nemli fakt\u00f6r bu \u201cele ge\u00e7irme\u201d yar\u0131\u015f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de her h\u00fck\u00fcmet kendi kurumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130ktidar\u0131n politik g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve insan sermayesi \u00e7er\u00e7evesinde \u015fekillenmeye ba\u015flayan m\u00fcesseseler bir s\u00fcre sonra etkinli\u011fini kaybeder. Zaman i\u00e7inde farkl\u0131 iktidarlardan arta kalan k\u00f6t\u00fc tasar\u0131mlar kurumsal yap\u0131ya yerle\u015fir. Bir a\u011fac\u0131n g\u00f6vdesine a\u00e7\u0131lan masum k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7entikler zaman i\u00e7inde a\u011fac\u0131n kurumas\u0131na yol a\u00e7abilir. Biraz detaya girelim.<\/p>\n T\u00fcrk e\u011fitim sisteminde s\u00fcrekli hale gelen de\u011fi\u015fiklikler, \u00f6\u011frenci-veli-sistem aras\u0131ndaki g\u00fcven duygusunu zedeleyerek e\u011fitim m\u00fcessesesinin yozla\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. 1998\u2019den itibaren e\u011fitim sistemi tam 19 defa de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Genelde de\u011fi\u015fikli\u011fi yapan iktidarlar bu de\u011fi\u015fiklikleri \u201cd\u00fczeltme\u201d ya da \u201caksakl\u0131klar\u0131 giderme\u201d olarak nitelendirmektedir. Ancak baz\u0131lar\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 tam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden yap\u0131lan kapsaml\u0131 de\u011fi\u015fikliklerdir. \u00d6rne\u011fin (i) 2005\u2019te lise e\u011fitimi d\u00f6rt y\u0131la \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, (ii) Anadolu ve Fen Liselerine giri\u015f s\u0131nav\u0131 defalarca de\u011fi\u015ftirildi. S\u0131nav\u0131n i\u00e7eri\u011fi ve yap\u0131s\u0131 o kadar \u00e7ok de\u011fi\u015fti ki \u00f6\u011frenci ve veliler \u00f6nlerini g\u00f6remez hale geldi, (iii) ayn\u0131 \u015fekilde \u00fcniversite s\u0131nav\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi ve yap\u0131s\u0131 defalarca de\u011fi\u015ftirildi, (iv) 4+4+4 sistemi temel e\u011fitimi ba\u015ftan sona de\u011fi\u015ftirdi, (v) Fatih projesi uygulamas\u0131 \u015fu an i\u00e7in tam bir fiyasko. Bunun yan\u0131 s\u0131ra defalarca akademisyenlerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri sorularak, ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015flerden zerre kadar yararlan\u0131lmadan haz\u0131rlanan yeni Y\u00d6K yasas\u0131 tamamen g\u00fcndemden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Son y\u0131llar \u00d6SYM\u2019ye olduk\u00e7a zalim davrand\u0131. \u00d6SYM taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen neredeyse t\u00fcm b\u00fcy\u00fck s\u0131navlar\u0131n sorular\u0131 en az bir kez \u00e7al\u0131nd\u0131. Ve daha burda olmayan ama sizin akl\u0131n\u0131za gelen bir s\u00fcr\u00fc di\u011fer de\u011fi\u015fiklik…<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu reformanyaya ra\u011fmen h\u00fck\u00fcmet hala temel e\u011fitimi hedef alan yeni e\u011fitim reformlar\u0131 planlamakta. B\u00f6yle giderse devlet b\u00fcy\u00fcklerimizin s\u0131k\u0131\u015f\u0131nca yasland\u0131klar\u0131 \u201cgen\u00e7 ve e\u011fitimli n\u00fcfus\u201d deyimi tarihe kar\u0131\u015facak. \u00d6zellikle matematik, fizik, kimya gibi temel bilimlerdeki e\u011fitim kalitesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde; gen\u00e7 evet ama e\u011fitimli hay\u0131r!<\/p>\n Bir de k\u0131saca hukuk sistemine g\u00f6z atal\u0131m. T\u00fcrk hukuk sisteminde pek \u00e7ok aksakl\u0131k var. Neresinden tutsak elimizde kalacak ancak bir ka\u00e7 temel sorunu sayal\u0131m: hakim ve savc\u0131lar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, savunma hakk\u0131, 10 y\u0131la varan uzun tutukluluk s\u00fcreleri, kan\u0131tlar\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi, tamamiyle gizli tan\u0131k beyanlar\u0131na dayanan davalar vs. Bu ve benzeri pek \u00e7ok sorun s\u00fcregelen davalar\u0131n ge\u00e7erlilikleri hususunda ciddi soru i\u015faretleri olu\u015fturmaktad\u0131r. Kalk\u0131nm\u0131\u015f \u00fclkelerde hukuk sistemi masumiyet karinesi \u00fczerine kurulmu\u015ftur. Aksi ispatlanmad\u0131k\u00e7a ki\u015fi masumdur. Oysa T\u00fcrkiye\u2019de bu basit ilke tam anlam\u0131yla tersinden i\u015flemektedir. Yani bir ki\u015fi do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir kan\u0131t olmadan tutuklanabilmekte, en ba\u015ftan su\u00e7lu kabul edilerek su\u00e7suzlu\u011funu ispat etmeye zorlanmaktad\u0131r. Olduk\u00e7a rahats\u0131z edici olsa da, hukukun T\u00fcrk usul\u00fc tecellisi son y\u0131llardaki pek \u00e7ok davan\u0131n en can\u0131 al\u0131c\u0131 noktas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de insanlar potansiyel su\u00e7lu olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Hukukun bu \u015fekilde tecellisi insanlar, hukuk sistemi ve devlet aras\u0131ndaki ikili g\u00fcven ili\u015fkilerini zedeleyerek hukukun ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaktad\u0131r. \u00d6nceden de belirtti\u011fim gibi ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 zedelenen m\u00fcesseselerle uzun d\u00f6nem b\u00fcy\u00fcme sa\u011flanamaz. Film eninde sonunda kopar.<\/p>\n H\u00fck\u00fcmet yarg\u0131 paketleri yoluyla yukar\u0131daki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeyi denedi. Ancak say\u0131s\u0131z yarg\u0131 paketinden sonra hukuk sistemi tamamen yamal\u0131 boh\u00e7aya d\u00f6nd\u00fc. Son 10 y\u0131lda bir ka\u00e7 \u201creform\u201dla birlikte d\u00f6rt yarg\u0131 paketi neticesinde bir s\u00fcr\u00fc de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011fi\u015fikler hukuk sisteminin genel yap\u0131s\u0131n\u0131 bozdu\u011fu gibi yarg\u0131y\u0131, y\u00fcr\u00fctmeye eklemlemi\u015ftir. \u00c7ok tart\u0131\u015f\u0131lan Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yerine \u00f6zellikle organize su\u00e7 ve ter\u00f6rizm ile ilgilenen \u00d6zel Yetkili Mahkemeler kurulmu\u015ftur. Hepimizin bildi\u011fi \u00fczere \u201ch\u00fck\u00fcmeti y\u0131kmak\u201d ana fikri alt\u0131nda darbe yapmaya te\u015febb\u00fcs etmek gibi bir s\u00fcr\u00fc dava bu mahkemelerce g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak \u201c\u00f6zel yetkiler\u201d \u00f6zel konularda o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc hale geldi ki, bu mahkemeler yine bir \u201creform\u201d ad\u0131 alt\u0131nda kapat\u0131larak yerlerine b\u00f6lgesel mahkemeler kurulmu\u015ftur.<\/p>\n Hukuk sistemindeki en can al\u0131c\u0131 aksakl\u0131k su\u00e7 tan\u0131m\u0131n\u0131n olduk\u00e7a geni\u015f olmas\u0131d\u0131r. Hatta baz\u0131 durumlarda su\u00e7 tan\u0131m\u0131 o kadar geni\u015f ki pek \u00e7ok su\u00e7 organize su\u00e7 ve ter\u00f6r su\u00e7u kapsam\u0131na girebiliyor. Eski Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n terorist bir \u00f6rg\u00fct kurup y\u00f6netmekle su\u00e7lanmas\u0131 \u00f6rne\u011finde de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, su\u00e7 tan\u0131m\u0131n\u0131n geni\u015f olmas\u0131 di\u011fer \u00fcst r\u00fctbeli askerler, gazeteciler, K\u00fcrt politikac\u0131lar, hatta sekiz milletvekilinin ve daha bir s\u00fcr\u00fc ki\u015finin benzer su\u00e7lamalarla tutuklanmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Su\u00e7 tan\u0131m\u0131n\u0131n geni\u015f ve tam anlam\u0131yla a\u00e7\u0131k olmamas\u0131 hususundaki en ilgin\u00e7 \u00f6rneklerden birisi de yeni Sermaye Piyasas\u0131 Kanunu\u2019dur. Son d\u00fczenlemeyle finansal piyasalar\u0131 etkilemeye y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc yan\u0131lt\u0131c\u0131 s\u00f6yleme ve a\u00e7\u0131klamaya be\u015f y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 getirilmi\u015ftir. Ancak \u201cyan\u0131lt\u0131c\u0131 s\u00f6ylem ve a\u00e7\u0131klama\u201d tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hemen her\u015fey savc\u0131n\u0131n hayal g\u00fcc\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak bu kapsamda de\u011ferlendirilebilir (\u00f6rne\u011fin bu yaz\u0131!). Emre Deliveli ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda bu konuda olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir yaz\u0131 kaleme ald\u0131.[2]<\/a><\/p>\n G\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 2023 hedeflerine ne demeli? E\u011fitim ve hukuk gibi temel m\u00fcesseseler bu durumdayken, Bar\u0131\u015f Man\u00e7o\u2019nun \u015fark\u0131s\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi gibi \u201czor dostum\u201d. Ali Babacan 2013\u2019deki bir konu\u015fmas\u0131nda, h\u00fck\u00fcmetin sanki son on y\u0131ldaki icraatleri yetmezmi\u015f gibi, 2023 hedeflerinin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in e\u011fitim ve hukuk sisteminde reforma ihtiya\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yledi.[3]<\/a> \u201cReform\u201d kelimesi bu reformanya s\u00fcrecinde yanl\u0131\u015f kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, e\u011fitim ve hukuk gibi temel m\u00fcesseselerdeki kayganl\u0131k devam edece\u011fe benziyor. \u0130\u015fte ben bu nedenle T\u00fcrkiye\u2019nin gelece\u011finin g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar parlak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131 T\u00fcrkiye ekonomisinde dikkatimi \u00e7eken aksakl\u0131klar ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in elzem oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir ka\u00e7 hususa, okuyucuyu teknik detaya bo\u011fmadan de\u011finiyor.<\/p>\n Dr. Semih Ak\u00e7omak, TEKPOL, Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gelecek G\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc Kadar Parlak Olmayabilir (Birinci B\u00f6l\u00fcm) Borsa doludizgin, emlak fiyatlar alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gidiyor, yabanc\u0131lar T\u00fcrkiye\u2019ye yat\u0131r\u0131m yapmak i\u00e7in yar\u0131\u015f\u0131yor, ihracat rekor k\u0131r\u0131yor, T\u00fcrk Liras\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc, ekonomi \u00e7ok iyi yolda… Ekonomi ile ilgili bakanlar ve b\u00fcrokratlar \u0131srarla rakamlardan konu\u015fmakta (en az\u0131ndan Taksim Gezi Park\u0131 olaylar\u0131na kadar). \u00d6yle ki hem i\u00e7eride hem de d\u0131\u015far\u0131da T\u00fcrkiye ekonomisinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":236,"featured_media":9800,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[280],"tags":[205,206,207,208,209],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7400"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/236"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7400"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9803,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7400\/revisions\/9803"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9800"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n