<\/p>\n
T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin (Analiz T\u00fcrkiye) AB geni\u015fleme s\u00fcreci ve T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131l\u0131m perspektifi konusundaki bu ikinci r\u00f6portaj\u0131nda, \u0130stanbul Kemerburgaz \u00dcniversitesi\u2019nden Yrd. Do\u00e7. Dr. Beken Saat\u00e7io\u011flu ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Saat\u00e7io\u011flu, AB geni\u015fleme s\u00fcrecinde son zamanlarda ger\u00e7ekle\u015fen geli\u015fmeler ve T\u00fcrkiye\u2019nin AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m\u0131 konular\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini Analiz T\u00fcrkiye okurlar\u0131yla payla\u015ft\u0131.<\/p>\n
\u201cBu y\u00fczden, ilk ve en \u00f6nemlisi, AB\u2019nin geni\u015flemeye odaklanmadan \u00f6nce kendi ekonomik sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek zorunda kalacak olmas\u0131.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cAB ger\u00e7ekten T\u00fcrkiye gibi b\u00fcy\u00fck, M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclkeyi \u00f6z\u00fcmseyebilir mi? Bu soru resmi AB belgelerinde i\u015flenmedi ama biz bunun son derece ilgili bir soru oldu\u011funu biliyoruz; \u00f6zellikle de AB\u2019ye g\u00f6\u00e7 konusundaki tart\u0131\u015fmalar ba\u011flam\u0131nda.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cBu y\u00fczden, AB bir g\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019yi kabul etmeye karar verse bile, bunu \u00a0Birlik\u2019in T\u00fcrkiye\u2019yi\u00a0 hazmetmesini zorla\u015ft\u0131racak kritik AB politikalar\u0131nda istisnalar ve\/veya korunma \u015fartlar\u0131 uygulanarak yapabilece\u011fini varsayman\u0131n daha ger\u00e7ek\u00e7i oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201c(Ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ortakl\u0131k) konumunun \u00f6zel olarak T\u00fcrkiye i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finin, AB\u2019nin konu T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyeli\u011fine geldi\u011finde \u00f6zellikle isteksiz oldu\u011funu yeterince ortaya koydu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cGer\u00e7i herhangi bir durumda, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin (ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ortakl\u0131k) konum konusunda a\u015f\u0131r\u0131 derecede hassas oldu\u011funu biliyoruz.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cAB T\u00fcrkiye\u2019yi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda da bekletmek zorunda kalacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201c\u00dcyeli\u011fe giden yoldaki engellerin iki y\u00f6nl\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Bir taraftan, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti, \u00f6zellikle, T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 ve bilhassa siyasi muhaliflerinin temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini temin etme hususunda reform yapmaya devam etmek zorunda. Di\u011fer taraftan, AB, 2006\u2019dan beri k\u0131smen beklemede olan \u00fcyelik g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrecini politikle\u015ftirerek T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyelik yolunu engellememeli.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cAB\u2019nin, \u201ciyi kom\u015fuluk ili\u015fkileri\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc kapsam\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019ye K\u0131br\u0131s ko\u015fulunu getirme hakk\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum [\u2026] Daha \u00a0ziyade, yanl\u0131\u015f ve adaletsiz olan, AB\u2019nin bu ko\u015fulu K\u0131br\u0131s anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n di\u011fer taraflar\u0131na, yani K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019ne ve garant\u00f6r devlet olan Yunanistan\u2019a de\u011fil de sadece T\u00fcrkiye\u2019ye getirmi\u015f olmas\u0131.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201c[\u2026] Ek Protokol\u2019\u00fcn uygulanmas\u0131 AB \u00fcyeli\u011finin bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc temsil eder [\u2026] Bunun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, uygulamada g\u00fcmr\u00fck birli\u011finin temin edilmesi i\u00e7in T\u00fcrkiye, limanlar\u0131n\u0131 K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019ne a\u00e7ma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda. Ancak, K\u0131br\u0131s ko\u015fulunda oldu\u011fu gibi, bu konu da AB taraf\u0131ndan adaletsizce ele al\u0131nd\u0131.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201c[\u2026] T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyelik \u015fans\u0131 olduk\u00e7a az. Bu konuda ger\u00e7ek\u00e7i olman\u0131n en iyisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cEkonomik kriz sonras\u0131nda AB\u2019nin \u00f6nceli\u011fi geni\u015fleme olmayacak\u201d<\/b><\/p>\n AB i\u00e7indeki son olaylarla ba\u015flarsak, AB liderlerinin Yunanistan\u2019daki ekonomik krizle bo\u011fu\u015ftu\u011funu g\u00f6zlemliyoruz ve burada bile AB\u2019nin gelece\u011fi ile ilgili karamsar tart\u0131\u015fmalar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. AB krizin ortas\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131ndan beri AB geni\u015flemesinin gelece\u011fi hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Kriz, AB geni\u015flemesini nas\u0131l etkiler?<\/b><\/p>\n D\u00fcr\u00fcst olmak gerekirse, bu \u00f6nemli noktada, geni\u015flemenin AB\u2019nin \u00f6nceli\u011fi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Euro B\u00f6lgesi\u2019ndeki kriz ve Yunanistan, \u0130spanya, Portekiz ve bug\u00fcn \u00f6zellikle K\u0131br\u0131s gibi birka\u00e7 \u00fcye devletteki ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131, kesinlikle AB\u2019nin oda\u011f\u0131n\u0131 geni\u015flemeden kayd\u0131rd\u0131. Bu \u00a0anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fey, \u00e7\u00fcnk\u00fc AB sa\u011flam bir temelde ekonomik b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye ula\u015fmaya \u00e7ok fazla yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015f olan bir organizasyon. Bu y\u00fczden, ilk ve en \u00f6nemlisi, AB geni\u015flemeye odaklanmadan \u00f6nce kendi ekonomik sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek zorunda kalacak. Bu AB\u2019nin, kat\u0131l\u0131m s\u0131ras\u0131ndaki \u00fclkelerin \u2013\u0130zlanda, H\u0131rvatistan ve muhtemelen Bat\u0131 Balkanlar adaylar\u0131- \u00fcyeliklerini \u201c\u00f6z\u00fcmseyemeyece\u011fi\u201d anlam\u0131na gelmiyor. Bu sadece, bir sonraki ad\u0131ma -bu geni\u015flemedir- ge\u00e7meden, ekonomik anlamda, tekrar ayaklar\u0131 \u00fcst\u00fcnde durmak zorunda olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecine istinaden, AB\u2019nin b\u00fct\u00fcnle\u015fme ve \u00a0hazmetme kapasitesi AB \u00fcye devletlerinin temsilcilerinden bir\u00e7o\u011fu taraf\u0131ndan ve ayr\u0131ca T\u00fcrkiye ve geni\u015flemeyle ilgili Komisyon raporlar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla ifade edildi. AB\u2019nin \u00a0hazmetme kapasitesini nas\u0131l tan\u0131mlars\u0131n\u0131z ve sizce AB ka\u00e7 tane daha \u00fcye b\u00fct\u00fcnle\u015ftirebilecek?<\/b><\/p>\n AB\u2019nin \u00a0hazmetme kapasitesiyle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 Avrupa Komisyonu\u2019nun kavram\u0131n resmi tan\u0131m\u0131yla ayn\u0131 do\u011frultuda: Hazmetme kapasitesi daha \u00e7ok teknik bir konu; yani, AB b\u00fct\u00e7esi, politikalar\u0131 ve kurumlar\u0131 i\u00e7in yeni \u00fcyeliklerin uygulanmas\u0131yla ilgili. E\u011fer geni\u015fleme, bu \u00fc\u00e7\u00fcnden herhangi biri i\u00e7in potansiyel olarak zararl\u0131 olarak de\u011ferlendiriliyorsa, o zaman AB\u2019nin yeni \u00fcye devletleri hazmetme kapasitesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz. Ancak, T\u00fcrkiye\u2019nin AB\u2019yle olan ili\u015fkilerinden bildi\u011fimiz gibi, k\u00fclt\u00fcrel\/dinsel boyut da\u00a0 hazmetme ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli. AB ger\u00e7ekten T\u00fcrkiye gibi b\u00fcy\u00fck, M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclkeyi hazmedebilir mi? Bu soru resmi AB belgelerinde i\u015flenmedi ama biz bunun son derece ilgili bir soru oldu\u011funu biliyoruz; \u00f6zellikle de AB\u2019ye g\u00f6\u00e7 konusundaki tart\u0131\u015fmalar ba\u011flam\u0131nda.<\/p>\n Hazmetme konusunun AB\u2019nin ka\u00e7 tane \u00fcyeyi\u00a0 entegre etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne indirgenebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Aksine\u00a0 hazmetmenin kaderini etkileyen \u015fey, her yeni \u00fcyeli\u011fin ekonomik ve b\u00fct\u00e7esel y\u00f6nleridir. AB Bat\u0131 Balkanlar\u2019daki k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkeleri olduk\u00e7a sorunsuz bir \u015fekilde \u00a0entegre edebilirdi. Bu, \u00f6rne\u011fin yaln\u0131zca T\u00fcrkiye\u2019yi\u00a0 entegre etmesinden \u00e7ok daha kolay olurdu.<\/p>\n T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011finde, AB\u2019nin hazmetme kapasitesinin \u00fczerinde gere\u011finden fazla duruldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz? AB, T\u00fcrkiye\u2019yi AB\u2019ye entegre edebilir mi?<\/b><\/p>\n Bunun \u00fczerinde gere\u011finden fazla duruldu\u011funu hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. T\u00fcrkiye, AB \u00fcyeli\u011fine ba\u015fvurmu\u015f olan en geni\u015f \u00fclke ve bu y\u00fczden AB\u2019nin onu hazmetmek konusunda endi\u015felenmek i\u00e7in her hakk\u0131 var. Avrupa Komisyonu\u2019nun kendisinin, T\u00fcrkiye \u00fczerindeki kendi \u201cetki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131\u201dnda belirtti\u011fi gibi, T\u00fcrkiye\u2019nin potansiyel \u00fcyeli\u011fi, AB \u00fczerinde, 2004\u2019te ger\u00e7ekle\u015fen on Merkez ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkesinin \u00fcyeli\u011finin birle\u015fimiyle e\u015fde\u011fer bir etkiye sahip olacakt\u0131r. Evet, T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomisi b\u00fcy\u00fcmeye devam ediyor ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da \u00fclke kendisini Euro B\u00f6lgesi\u2019nde g\u00f6zlemledi\u011fimiz krizden korumay\u0131 ba\u015fard\u0131. Ama bu hi\u00e7bir problemi olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmiyor. \u015eu anda, \u00f6rne\u011fin T\u00fcrkiye\u2019nin ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen gayri safi milli h\u00e2s\u0131las\u0131 hala Yunanistan\u2019\u0131n gerisinde ve ekonomi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck gelir e\u015fitsizlikleri ve b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck oranda sar\u0131lm\u0131\u015f durumda. B\u00fct\u00fcn bunlar, T\u00fcrkiye\u2019nin muhtemel entegrasyonu s\u00f6z konusu oldu\u011funda, AB i\u00e7in ciddi sorunlar olu\u015fturuyor. Bu y\u00fczden, AB bir g\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019yi kabul etmeye karar verse bile, bunu Birlik\u2019in \u00a0T\u00fcrkiye\u2019yi\u00a0 hazmetmesini zorla\u015ft\u0131racak kritik AB politikalar\u0131nda istisnalar ve\/veya korunma \u015fartlar\u0131 uygulanarak yapabilece\u011fini varsayman\u0131n daha ger\u00e7ek\u00e7i oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n AB ko\u015fullulu\u011funun g\u00fcvenilirli\u011finde, \u00fcye devletler aras\u0131ndaki ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ortakl\u0131k tart\u0131\u015fmas\u0131 ve kat\u0131l\u0131m i\u00e7in politik \u00f6l\u00e7\u00fct yerine AB ko\u015fullulu\u011funun ba\u015fka bir \u00f6l\u00e7\u00fct temelinde uygulanmas\u0131ndaki art\u0131\u015fa dayanan belirgin bir gerilemeye ba\u011fl\u0131 olarak T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecindeki h\u0131z 2005\u2019e kadar kayboldu. T\u00fcrkiye\u2019nin ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 \u00fcyeli\u011fi hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fma konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? AB\u2019nin isteksizli\u011fi T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecine mi \u00f6zel ya da T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi AB\u2019nin geni\u015flemeye g\u00f6sterdi\u011fi direnci g\u00f6steren ba\u015fka geni\u015fleme \u00f6rnekleri var m\u0131? <\/b><\/p>\n Ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ortakl\u0131k stat\u00fcs\u00fc T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nceden hi\u00e7bir AB aday\u0131na s\u00f6z edilmedi. Bu, 2004\u2019te Almanya Ba\u015fbakan\u0131 Angela Merkel ve H\u0131ristiyan Demokrat Birli\u011fi taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f ve Avusturya ve Frans\u0131z lider Sarkozy taraf\u0131ndan desteklenmi\u015f bir stat\u00fc. Bu ki\u015filer giri\u015fimi, AB ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir ortakl\u0131\u011f\u0131n, \u00a0T\u00fcrkiye i\u00e7in di\u011fer \u00fcye \u00fclkelere sa\u011flanan olanaklardan yoksun bir AB \u00fcyeli\u011finden \u2013 bu, ikinci s\u0131n\u0131f AB \u00fcyeli\u011fi stat\u00fcs\u00fc \u2013 \u00e7ok daha iyi oldu\u011funu iddia ederek savundular.\u00a0 Bu stat\u00fcn\u00fcn \u00f6zel olarak T\u00fcrkiye i\u00e7in\u00a0 yarat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finin, AB\u2019nin konu T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyeli\u011fine geldi\u011finde \u00f6zellikle isteksiz oldu\u011funu yeterince ortaya koydu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n E\u011fer tam \u00fcyelik olmazsa, sizce ne gibi se\u00e7enekler var? AB \u00fcyeli\u011finin farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f katmanlar\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/b><\/p>\n A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, biraz \u00f6nce de\u011findi\u011fim gibi, ortak AB \u00fcyeli\u011fi (T\u00fcrkiye\u2019nin AB\u2019yle yapt\u0131\u011f\u0131 Ankara Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n sonucu olarak 1964\u2019ten beri sahip oldu\u011fu) ve tam \u00fcyelik aras\u0131nda bir yerde kalan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ortakl\u0131k konumu var. Ama konum daha \u00f6nce hi\u00e7bir AB aday\u0131na teklif edilmemi\u015fti ve bu y\u00fczden, bu noktada daha ziyade teoride \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir \u015fey. Biz hala nas\u0131l\u00a0 g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tam olarak bilmiyoruz; bu y\u00fczden ne \u00e7e\u015fit bir farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f katman\u0131 temsil edebilece\u011fini s\u00f6ylemek zor. Ger\u00e7i herhangi bir durumda, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin konum konusunda a\u015f\u0131r\u0131 derecede hassas oldu\u011funu ve \u015fimdiye kadar her f\u0131rsatta bu konumu reddetti\u011fini biliyoruz. Bu y\u00fczden, AB konumu eksiksiz bir \u015fekilde tan\u0131mlasa ve bir g\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019ye sunsa bile, h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kesinlikle kabul edilmeyecektir ve bu nedenle benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re bir se\u00e7enek olarak de\u011ferlendirilemez.<\/p>\n Sizce T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecinde AB\u2019nin g\u00fcvenilirli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmesi i\u00e7in herhangi bir olas\u0131l\u0131k var m\u0131 yoksa h\u0131z kayb\u0131, T\u00fcrkiye\u2019yle bir AB \u00fcyeli\u011fi aday\u0131 olarak nas\u0131l ilgilenece\u011fi konusunda \u00e7abalamakta g\u00f6z\u00fcken AB i\u00e7in bir rahatlama m\u0131?<\/b><\/p>\n Bu noktada, AB\u2019nin T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyeli\u011fi konusunu ele al\u0131\u015f\u0131nda bir tersine \u00e7evirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda olduk\u00e7a karamsar oldu\u011fumu s\u00f6ylemeliyim. Sonu\u00e7ta, T\u00fcrkiye\u2019yi bir \u00fcye devlet olarak entegre etmek AB i\u00e7in olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir maliyeti ifade ediyor, bununla birlikte Avrupa kamusal alan\u0131 i\u00e7inde T\u00fcrkiye\u2019nin kabul\u00fcne \u00e7ok fazla muhalefet var. B\u00fct\u00fcn adaylar\u0131n aras\u0131ndan, T\u00fcrkiye, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde en az desteklenen olmu\u015ftur. Bu y\u00fczden e\u011filimlerin kendileri ad\u0131na konu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: AB T\u00fcrkiye\u2019yi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda da bekletmek zorunda kalacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu AB\u2019nin T\u00fcrkiye politikas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda di\u011fer\u00a0 alternatiflerin ger\u00e7ekle\u015fmesinden daha olas\u0131.<\/p>\n Kopenhag ve AB mevzuat\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctleri bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019nin uyum performans\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? Ve T\u00fcrkiye\u2019nin AB \u00fcyeli\u011finin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engelin ne oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/b><\/p>\n Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli bir soru. T\u00fcrkiye Kopenhag kriterlerini kar\u015f\u0131lamada uzun bir yol kat etti \u2013AB i\u00e7inde T\u00fcrkiye ele\u015ftirenler \u00a0bile bu kadar\u0131n\u0131 kabul eder. 1999\u2019da resmi AB adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131ndan beri T\u00fcrkiye (en az\u0131ndan yasama anlam\u0131nda) \u00f6nemli reformlar ger\u00e7ekle\u015ftirdi, \u00f6zellikle AB \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in bir numaral\u0131 ko\u015ful olan demokratikle\u015fmeye ili\u015fkin. Bununla birlikte, yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ok daha fazla \u015fey var. \u00dcyeli\u011fe giden yoldaki engellerin iki y\u00f6nl\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Bir taraftan, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti, \u00f6zellikle T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 ve bilhassa siyasi muhaliflerinin temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini temin etme hususunda reform yapmaya devam etmek zorunda. Di\u011fer taraftan, AB, 2006\u2019dan beri k\u0131smen beklemede olan \u00fcyelik g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrecini politikle\u015ftirerek T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyelik yolunu engellememeli.<\/p>\n 2006\u2019ya kadar, K\u0131br\u0131s meselesi, T\u00fcrkiye\u2019nin AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m\u0131nda en \u00f6nemli ayak ba\u011f\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. AB\u2019nin K\u0131br\u0131s meselesine yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ve adadaki anla\u015fmazl\u0131kta uzla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m\u0131nda bir \u00f6n ko\u015ful olmas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? Sizce bu AB ko\u015fullulu\u011funun resmi olmayan bir \u00f6l\u00e7\u00fct temelinde \u2013resmi politik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda- uygulanmas\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fi mi?<\/b><\/p>\n AB\u2019nin, \u201ciyi kom\u015fuluk ili\u015fkileri\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc kapsam\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019ye K\u0131br\u0131s ko\u015fulunu getirme hakk\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Evet, konu AB\u2019nin 1993\u2019te Kopenhag\u2019ta tan\u0131mlanm\u0131\u015f haliyle demokrasi ko\u015fuluyla ba\u011flant\u0131l\u0131 de\u011fil. Ama, AB\u2019nin potansiyel \u00fcye-devletleri aras\u0131nda iyi kom\u015fuluk ba\u011flar\u0131 beklentisi ba\u011flam\u0131nda konu ile ili\u015fkili ve bu anlamda, ko\u015ful tamamen enformel de\u011fil. Daha \u00a0ziyade, yanl\u0131\u015f ve adaletsiz olan, AB\u2019nin bu ko\u015fulu K\u0131br\u0131s anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n di\u011fer taraflar\u0131na, yani K\u0131br\u0131s Rum Kesimi ve garant\u00f6r devlet olan Yunanistan de\u011fil de sadece T\u00fcrkiye\u2019ye getirmi\u015f olmas\u0131. Anla\u015fmazl\u0131klar do\u011fas\u0131 gere\u011fi birden fazla devleti kapsayan olaylard\u0131r. Ve bu y\u00fczden di\u011ferlerini de\u011fil de yaln\u0131zca bir taraf\u0131 zorlamak adil de\u011fil. Bu nedenle K\u0131br\u0131s ko\u015fulu T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok fazla ele\u015ftirildi. 2004 May\u0131s\u2019\u0131nda, AB K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019ne \u00fcyelik teklif etti ve bu K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlar\u0131n Annan Plan\u0131\u2019n\u0131 reddetmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen ger\u00e7ekle\u015fti. Bu\u00a0 T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti \u00a0i\u00e7indeki AB adaletsizli\u011fi alg\u0131lar\u0131n\u0131 tetikledi ve b\u00f6ylece K\u0131br\u0131s ko\u015fulu hakk\u0131ndaki ele\u015ftiriler artt\u0131.<\/p>\n AB\u2019nin K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti de d\u00e2hil olmak \u00fczere t\u00fcm yeni \u00fcyeleri i\u00e7eren Katma Protokol\u2019\u00fcn uygulanmas\u0131 konusundaki \u0131srar\u0131ndan dolay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yle AB kat\u0131l\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin k\u0131smen dondurulmu\u015f olmas\u0131na ve T\u00fcrkiye\u2019nin bunu reddetmesine ne diyorsunuz? \u00d6zellikle K\u0131br\u0131s sorununa ili\u015fkin olarak, bu T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibi, AB\u2019nin adaletsiz yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 m\u0131 i\u015faret ediyor yoksa sadece di\u011fer \u00fcye devletler taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 temelinde, bir aday \u00fclke olarak T\u00fcrkiye\u2019nin bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc?<\/b><\/p>\n Evet, teknik olarak, \u00a0Ek Protokol\u2019\u00fcn uygulanmas\u0131 AB \u00fcyeli\u011finin bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrkiye\u2019nin 1996\u2019dan beri AB\u2019yle g\u00fcmr\u00fck birli\u011fi var ve yeni \u00fclkeler Birlik\u2019e kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, g\u00fcmr\u00fck birli\u011fini yeni gelenlere geni\u015fletmekle yasal olarak y\u00fck\u00fcml\u00fc. AB \u00fcyeli\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, 1950\u2019lerden beri s\u00fcrmekte olan Avrupa b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi surecine ili\u015fkin t\u00fcm y\u00f6nleri, \u00f6zellikle ve bu durumda, ula\u015ft\u0131rma serbestli\u011fi gerektiren tek pazar ve mallar\u0131n serbest dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu y\u00fczden, bunun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye, uygulamada g\u00fcmr\u00fck birli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in limanlar\u0131n\u0131 K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019ne a\u00e7ma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda. Ancak, K\u0131br\u0131s ko\u015fulu \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, bu sorun da AB taraf\u0131ndan adaletsizce ele al\u0131nd\u0131. T\u00fcrkiye 2005 Temmuz ay\u0131nda, AB\u2019nin K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Kesimi\u2019nin ekonomik izolasyonuna son vermek i\u00e7in giri\u015fimde bulunmas\u0131 ko\u015fuluyla, (G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi\u2019ni K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019ne geni\u015fleten) Ankara Anla\u015fmas\u0131\u2019na\u00a0 Ek Protokol\u2019\u00fc imzalad\u0131. Ama AB s\u00f6z\u00fcn\u00fc tutmad\u0131 ve K\u0131br\u0131s T\u00fcrklerinin durumu konusunda yap\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirmedi\u011fi s\u00fcrece, bence T\u00fcrkiye hakl\u0131 olarak limanlar\u0131n\u0131 K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019ne a\u00e7may\u0131 erteleyebilir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin uyum e\u011filimi ve \u00f6z\u00fcmseme kapasitesi gibi AB ili\u015fkili konular\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011funuzda, sizce T\u00fcrkiye\u2019nin bir g\u00fcn AB \u00fcyesi bir devlet olma \u015fans\u0131 var m\u0131?<\/b><\/p>\n Benim ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm, yukar\u0131daki her \u015feyi de\u011ferlendirerek, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyelik \u015fans\u0131n\u0131n \u00e7ok az oldu\u011fu. Bu konuda ger\u00e7ek\u00e7i olunmas\u0131n\u0131n en iyisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. T\u00fcrkiye bir g\u00fcn \u00fcyeli\u011fin ko\u015fullar\u0131n\u0131 kusursuzca yerine getirse bile, AB\u2019nin bu konudaki \u00e7ekinceleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, yine de \u00fcyeli\u011fin garantisi yok. T\u00fcrkiye\u2019nin uyum\u00a0 derecesi ne olursa olsun, \u00fcyelik sonu\u00e7ta AB\u2019nin karar\u0131 ve mevcut t\u00fcm AB \u00fcye devletleri taraf\u0131ndan oy birli\u011fiyle kabul edilmek zorunda oldu\u011fu i\u00e7in siyasi bir karar. Bu y\u00fczden \u00fcye devletlerin siyasi de\u011ferlendirmelerine dayal\u0131 olarak Birlik i\u00e7inde her zaman politik olarak engellenebilir.<\/p>\n AB geni\u015flemesindeki ve \u00f6zel olarak T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecindeki son geli\u015fmeler hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcrler.<\/b><\/p>\n \u00a9 2013 Analiz T\u00fcrkiye. T\u00fcm haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. Bu r\u00f6portaj referans verilmeden bas\u0131lamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz veya kopya edilemez.<\/p>\n R\u00f6portaj\u0131 \u015fu \u015fekilde referans vererek kullanabilirsiniz:<\/p>\n Analiz T\u00fcrkiye (May\u0131s, 2013), \u201cBeken Saat\u00e7io\u011flu R\u00f6portaj\u0131: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcyelik \u015fans\u0131 olduk\u00e7a az\u201d\u201d, Cilt II, Say\u0131 3, s.45-53,\u00a0T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (AnalizT\u00fcrkiye), Londra: Analiz T\u00fcrkiye<\/em>(http:\/\/researchturkey.org\/?p=3268&lang=tr)<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Beken Saat\u00e7io\u011flu R\u00f6portaj\u0131: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcyelik \u015fans\u0131 olduk\u00e7a az\u201d AB Geni\u015flemesi ve T\u00fcrkiye\u2019nin Kat\u0131l\u0131m Perspektifi R\u00f6portaj Serisi \u2013 2 T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin (Analiz T\u00fcrkiye) AB geni\u015fleme s\u00fcreci ve T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131l\u0131m perspektifi konusundaki bu ikinci r\u00f6portaj\u0131nda, \u0130stanbul Kemerburgaz \u00dcniversitesi\u2019nden Yrd. Do\u00e7. Dr. Beken Saat\u00e7io\u011flu ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Saat\u00e7io\u011flu, AB geni\u015fleme s\u00fcrecinde son zamanlarda ger\u00e7ekle\u015fen […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":7754,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[205,206,207,208,209],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7427"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7427"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8902,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7427\/revisions\/8902"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7754"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}R\u00f6portaj\u0131n Tam Metni:<\/b><\/h3>\n
\u201cT\u00fcrkiye\u2019nin potansiyel \u00fcyeli\u011fi, AB \u00fczerinde, 2004\u2019te ger\u00e7ekle\u015fen on Merkez ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkesinin \u00fcyeli\u011finin birle\u015fimiyle e\u015fde\u011fer bir etkiye sahip olacakt\u0131r.\u201d<\/b><\/h3>\n
\u201cBir taraftan, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti, \u00f6zellikle T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 ve siyasi muhaliflerinin temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini temin etme hususunda reform yapmaya devam etmek zorunda. Di\u011fer taraftan, AB, 2006\u2019dan beri k\u0131smen beklemede olan \u00fcyelik g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrecini politikle\u015ftirerek T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyelik yolunu engellememeli.\u201d<\/b><\/h3>\n
\u201cAB s\u00f6z\u00fcn\u00fc tutmad\u0131 ve K\u0131br\u0131s T\u00fcrklerinin durumu konusunda yap\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirmedi\u011fi s\u00fcrece, bence T\u00fcrkiye hakl\u0131 olarak limanlar\u0131n\u0131 K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019ne a\u00e7may\u0131 erteleyebilir.\u201d<\/b><\/h3>\n
<\/h3>\n