{"id":8587,"date":"2016-12-27T21:13:16","date_gmt":"2016-12-27T18:13:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.researchturkey.org\/interview-with-professor-tom-ruys-operation-euphrates-shield-the-legality-of-turkeys-recent-military-intervention-in-syria-and-the-use-of-force-in-self-defence-against-non-state-ac\/"},"modified":"2022-05-04T21:18:31","modified_gmt":"2022-05-04T18:18:31","slug":"interview-with-professor-tom-ruys-operation-euphrates-shield-the-legality-of-turkeys-recent-military-intervention-in-syria-and-the-use-of-force-in-self-defence-against-non-state-ac","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/interview-with-professor-tom-ruys-operation-euphrates-shield-the-legality-of-turkeys-recent-military-intervention-in-syria-and-the-use-of-force-in-self-defence-against-non-state-ac\/","title":{"rendered":"Profes\u00f6r Tom Ruys ile R\u00f6portaj: \u201cF\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu: T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019deki G\u00fcncel Askeri M\u00fcdahalesinin ve Me\u015fru M\u00fcdafaa Amac\u0131yla Devlet D\u0131\u015f\u0131 Akt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 G\u00fc\u00e7 Kullanmas\u0131n\u0131n Yasall\u0131\u011f\u0131\u201d"},"content":{"rendered":"

Profes\u00f6r Tom Ruys ile R\u00f6portaj: \u201cF\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu: T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019deki G\u00fcncel Askeri M\u00fcdahalesinin ve Me\u015fru M\u00fcdafaa Amac\u0131yla Devlet D\u0131\u015f\u0131 Akt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 G\u00fc\u00e7 Kullanmas\u0131n\u0131n Yasall\u0131\u011f\u0131\u201d<\/strong><\/h3>\n

T\u00fcrkiye 24 A\u011fustos 2016\u2019da \u00d6zg\u00fcr Suriye Ordusu ile beraber Suriye\u2019de askeri bir operasyon ba\u015flatt\u0131. T\u00fcrk otoritelerin a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, F\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu\u2019nun amac\u0131 DEA\u015e\u2019\u0131 hedef alarak T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 g\u00fcvenlik alt\u0131na almakt\u0131. Ancak, T\u00fcrkiye-\u00d6SO g\u00fcc\u00fc e\u015f zamanl\u0131 olarak F\u0131rat\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131nda K\u00fcrt Halk Birlikleri\u2019nin (YPG) ilerleyi\u015fini durdurmak i\u00e7in sald\u0131r\u0131\/atak ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n

Mevcut kar\u015f\u0131t arg\u00fcmanlar bulunmaktad\u0131r. Suriyeli K\u00fcrtler Ankara\u2019y\u0131 YPG\u2019nin ayr\u0131 olan Afrin, Jazira ve Kobani kantonlar\u0131n\u0131n biti\u015fik bir toprakta bir araya getirmesini hedeflemekle su\u00e7lamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, Suriye h\u00fck\u00fcmeti, Suriye\u2019nin topraklar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi i\u00e7in operasyona kar\u015f\u0131 olmu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye bu eylemin ge\u00e7en y\u0131l T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok ter\u00f6rist atak ba\u015flatan DEA\u015e\u2019a ve T\u00fcrkiye\u2019nin yasad\u0131\u015f\u0131 olarak de\u011ferlendirdi\u011fi K\u00fcrt \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin (PKK) bir kolu olan YPG\u2019ye kar\u015f\u0131 me\u015fru bir \u00f6z savunma oldu\u011funu iddia etmektedir.<\/p>\n

Operasyon g\u00fcnden g\u00fcne ilerleyerek Halep h\u00fck\u00fcmetindeki El Bab \u00e7evresine ula\u015f\u0131yor ancak T\u00fcrkiye\u2019nin F\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu\u2019nun yasall\u0131\u011f\u0131 akademik \u00e7evrelerdeki tart\u0131\u015fmalarda g\u00fc\u00e7l\u00fckle g\u00f6zlemleniyor. Bu nedenle, T\u00fcrkiye \u00fczerine Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey)<\/strong> olarak, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma uzman\u0131 olan Profes\u00f6r Tom Ruys<\/strong> ile operasyonu uluslararas\u0131 hukuk merce\u011fince tart\u0131\u015fmak i\u00e7in bir r\u00f6portaj yapt\u0131k.<\/p>\n

Profes\u00f6r Tom Ruys<\/strong>, Ghent \u00dcniversitesi\u2019nde Uluslararas\u0131 Hukuk profes\u00f6r\u00fc. Kendisi yay\u0131n yazar\u0131, bu yay\u0131nlardan baz\u0131lar\u0131 ise monografi olan \u2018Silahl\u0131 Sald\u0131r\u0131\u2019<\/em> ve Cambridge \u00dcniversitesi Yay\u0131n Evi taraf\u0131ndan 2010\u2019da bas\u0131lan \u2018Birle\u015fmi\u015f Milletler S\u00f6zle\u015fmesinin 51.Maddesi: \u00f6rfi hukuk ve pratikteki evrimler\u2019 <\/em>dir.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, Profes\u00f6r Ruys Francis Lieber \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc ve Uluslararas\u0131 Hukukun Amerikan Toplumu Francis Deak \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc ald\u0131 (2015 makale \u00f6d\u00fcl\u00fc ve 2011 kitap \u00f6d\u00fcl\u00fc). G\u00fc\u00e7 Kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine Uluslararas\u0131 Birlik Komitesi\u2019nin ve Yapt\u0131r\u0131mlar \u00fczerine Hukuk Birli\u011fi \u00c7al\u0131\u015fma Grubu\u2019nun \u00fcyesidir. Ayn\u0131 zamanda G\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ve Uluslararas\u0131 Hukuk \u00dczerine Dergi<\/em>\u2019nin ba\u015f edit\u00f6r ve Askeri Hukuk ve Sava\u015f Hukuku De\u011ferlendirmesinin<\/em>direkt\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Revue belge de droit international\u2019in (uluslararas\u0131 hukukun Bel\u00e7ika yorumu) yay\u0131n kurulu \u00fcyesidir.<\/p>\n

R\u00f6portaj \u00d6zeti<\/u><\/strong><\/p>\n

\u201c2015 y\u0131l\u0131nda Paris\u2019teki ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, G\u00fcvenlik Konseyi 2249 numaral\u0131 bir karar \u00e7\u0131kararak devletleri, Suriye ve Irak\u2019\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda kurulmu\u015f olan g\u00fcvenli b\u00f6lgedeki devam eden eylemlerde DEA\u015e\u2019a kar\u015f\u0131 \u2018b\u00fct\u00fcn gerekli tedbirleri almaya\u2019 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cDEA\u015e gibi bir\u00e7ok devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 gruplar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen s\u0131n\u0131r \u00f6tesi sald\u0131r\u0131lar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131n\u0131 \u00e7izmemiz gereken fikir, me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n devletler kendilerini tehditlere kar\u015f\u0131 savunurken yeniden yorumlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cBir sald\u0131r\u0131, bu ata\u011f\u0131 engellemekte yetersiz veya isteksiz bir devletin b\u00f6lgesinden geldi\u011finde, devletler ma\u011fdur devletin me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurmas\u0131 izin verilmesi gerekti\u011fini savunmaktad\u0131rlar. Koalisyon \u00fcyesi olan devletler de bu yoruma ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye de ayn\u0131 zamanda bu arg\u00fcman\u0131 kullanmaktad\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201c\u0130ddialara g\u00f6re T\u00fcrk otoritelerinin ba\u015fvurdu\u011fu silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar DEA\u015e taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mant\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131m askeri eylemlerin iddialara g\u00f6re yaln\u0131zca DEA\u015e\u2019\u0131 hedef almas\u0131 olup ne Suriye\u2019deki K\u00fcrt mevkilerini ne de Suriye rejiminin askeri birliklerini ve tesislerini hedef almal\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201c\u00d6nc\u00fc deneyimler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018yetersiz ve isteksiz\u2019 doktrinine kucak a\u00e7mas\u0131na \u015fa\u015f\u0131rmad\u0131m ve T\u00fcrkiye bunu yapan tek \u00fclke de\u011fildir, bunu bu doktrince yapmak hala olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cBence 11 Eyl\u00fcl kesinlikle d\u00f6n\u00fc\u015f noktas\u0131yd\u0131. 2001\u2019deki olaylar bir\u00e7ok askeri doktrinde ve d\u00fcnyadaki farkl\u0131 \u00fclkelerde g\u00fcvenlik stratejilerinde ba\u015fl\u0131ca revizyona neden oldu.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cE\u011fer me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurmak devletler i\u00e7in \u00e7ok kolay olursa, bu durum daha fazla suiistimale ve daha fazla sorunun yay\u0131lmas\u0131na neden olan bir \u00e7e\u015fit y\u00f6ntem olur.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

R\u00f6portaj Metninin Tamam\u0131 <\/u><\/strong><\/p>\n

\u201c2015 y\u0131l\u0131nda Paris\u2019teki ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, G\u00fcvenlik Konseyi 2249 numaral\u0131 bir karar \u00e7\u0131kararak devletleri, Suriye ve Irak\u2019\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda kurulmu\u015f olan g\u00fcvenli b\u00f6lgedeki devam eden eylemlerde DEA\u015e\u2019a kar\u015f\u0131 \u2018b\u00fct\u00fcn gerekli tedbirleri almaya\u2019 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.\u201d<\/em><\/h4>\n

Bu r\u00f6portaj\u0131 yapabilmek i\u00e7in bize zaman ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederiz Profes\u00f6r Ruys. Uluslararas\u0131 hukuk, T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019deki g\u00fcncel F\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu\u2019nda g\u00fc\u00e7 kullanmas\u0131n\u0131 me\u015fru k\u0131lar m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle bu r\u00f6portajda yer alma f\u0131rsat\u0131 i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. Bu bir zevk. Sizin sorunuzla ilgili olarak ne zaman bir devlet ba\u015fka bir devletin topra\u011f\u0131nda askeri olarak \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rsa onu me\u015fru k\u0131labilecek \u00fc\u00e7 tane neden vard\u0131r, bunu akl\u0131m\u0131zda tutmam\u0131z gerekir. Anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan devletin \u2018teklif yoluyla m\u00fcdahalesi\u2019 olabilir. Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konsey taraf\u0131ndan BM s\u00f6zle\u015fmesinin 7.b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn verdi\u011fi yetki ile otorite verme durumu da olabilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak bir devlet bireysel olarak veya kolektif bir \u015fekilde silahl\u0131 bir sald\u0131r\u0131ya y\u00f6nelik me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurabilir. E\u011fer T\u00fcrkiye\u2019nin yaln\u0131zca 2016\u2019daki de\u011fil ayn\u0131 zamanda 2015\u2019teki ve kimi noktalarda 2014\u2019teki son eylemlerine bakarsan\u0131z \u2018teklif yoluyla m\u00fcdahalenin\u2019 kabul edilemez oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131z Suriye devletinin de jure<\/em>\/yasal rejimi olan Esad rejimi devaml\u0131 olarak kendi topraklar\u0131ndaki T\u00fcrk askeri operasyonlara kar\u015f\u0131d\u0131r ve kendi itirazlar\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok kez G\u00fcvenlik Konseyi ile ileti\u015fime ge\u00e7mi\u015ftir. G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin yetki vermesi (T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcncel operasyonu i\u00e7in) ge\u00e7erli bir me\u015fru neden de\u011fildir. 2015 y\u0131l\u0131nda Paris\u2019teki ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, G\u00fcvenlik Konseyi 2249 numaral\u0131 bir karar \u00e7\u0131kararak devletleri, Suriye ve Irak\u2019\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda kurulmu\u015f olan g\u00fcvenli b\u00f6lgedeki devam eden eylemlerde DEA\u015e\u2019a kar\u015f\u0131 \u2018b\u00fct\u00fcn gerekli tedbirleri almaya\u2019 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Ancak e\u011fer metne ve karar\u0131n ba\u011flam\u0131na bakarsan\u0131z bunun askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in uygun ve kanuni bir yetki verme olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varmak zorundas\u0131n\u0131z. Karara daha yak\u0131ndan bir bak\u0131\u015f g\u00f6sterir ki 7.b\u00f6l\u00fcme dair uygun bir referans ve kendi belirsiz lisan\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00fc\u00e7 kullanmak i\u00e7in uygun bir yetkilendirme yoktur. Siyasi d\u00fczeydeki yo\u011fun m\u00fczakereler sonucunda bu karar yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilebilir ancak bu karar g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in devletlere 7.b\u00f6l\u00fcm \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7erisinde ger\u00e7ek bir kanuni yetkilendirme elde etmedi. Bu bizi, T\u00fcrkiye\u2019nin 2015\u2019te Diyarbak\u0131r Suru\u00e7\u2019taki ne yaz\u0131k ki bir\u00e7ok insan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc sald\u0131r\u0131dan sonra askeri eylemlerini me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in temelde sahip oldu\u011fu me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131 kullanabilece\u011fini g\u00f6steren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kanuni ilkeye g\u00f6t\u00fcrt\u00fcr. Olaydan sonra T\u00fcrkiye, G\u00fcvenlik Konseyi\u2019ne BM s\u00f6zle\u015fmesinin 51. Maddesine uygun olarak me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurdu\u011funu belirten bir mektup g\u00f6nderdi \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye burada kendisini silahl\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n amac\u0131 olarak alg\u0131lad\u0131 ki bu da bir devletin me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurabilmesi i\u00e7in ba\u015fl\u0131ca nedendir. Bu hakk\u0131n ba\u015fvurusu ge\u00e7erli midir? Bir\u00e7ok karma\u015f\u0131k konu yer almaktad\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce bir devletin me\u015fru m\u00fcdafaaya g\u00fcvenebilmesi i\u00e7in silahl\u0131 bir sald\u0131r\u0131 olmas\u0131 gerekmektedir. 2015\u2019ten beri olaylara bakarsan\u0131z BM s\u00f6zle\u015fmesinin 51. Maddesi ile uyumlu bir silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 durumu var m\u0131 yok mu sorusunu tart\u0131\u015fabilmeye dair baz\u0131 ihtimaller vard\u0131r. Mektup g\u00f6nderilmeden \u00f6nce, T\u00fcrkiye\u2019nin olay\u0131 ile ilgili olarak \u015funu s\u00f6yleyebiliriz ki T\u00fcrkiye zaten askeri olarak Suriye topraklar\u0131 i\u00e7erisindeydi. 2014 y\u0131l\u0131nda yani uygun bir ba\u015fvuru olmadan \u00f6nce me\u015fru m\u00fcdafaa i\u00e7in, T\u00fcrkiye\u2019nin bir\u00e7ok sald\u0131r\u0131s\u0131 vard\u0131. Yeteri kadar a\u011f\u0131r silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 var m\u0131 yok mu ise di\u011fer bir sorudur me\u015fru m\u00fcdafaa ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in. Ayn\u0131 zamanda ba\u015fka koalisyonlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen operasyonlara ba\u015fvurma senaryosundaki en karma\u015f\u0131k sorulardan biri devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvuru yap\u0131l\u0131p yap\u0131lamayaca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u201cDEA\u015e gibi bir\u00e7ok devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 gruplar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen s\u0131n\u0131r \u00f6tesi sald\u0131r\u0131lar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131n\u0131 \u00e7izmemiz gereken fikir, me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n devletler kendilerini tehditlere kar\u015f\u0131 savunurken yeniden yorumlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r\u2026Bir sald\u0131r\u0131, bu ata\u011f\u0131 engellemekte yetersiz veya isteksiz bir devletin b\u00f6lgesinden geldi\u011finde, devletler ma\u011fdur devletin me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurmas\u0131 izin verilmesi gerekti\u011fini savunmaktad\u0131rlar. Koalisyon \u00fcyesi olan devletler de bu yoruma ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye de ayn\u0131 zamanda bu arg\u00fcman\u0131 kullanmaktad\u0131r.\u201d<\/em><\/h4>\n

Bu durum \u2018yetersiz ve isteksiz\u2019 doktrini ile ne a\u00e7\u0131dan ilgilidir?<\/strong><\/p>\n

Devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rler, me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 tetikleyebilir mi sorusu uzun zamand\u0131r devam eden bir tart\u0131\u015fmad\u0131r. 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan \u00f6nce hukuki doktrindeki b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk ve devletler aras\u0131nda silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 durumu me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 tetikler olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr ve olas\u0131 devlet isnat yetene\u011fine ra\u011fmen devlet m\u00fcdahalesinin belirli \u015fekilleri olmal\u0131d\u0131r. G\u00fcncel durumda g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki DEA\u015e, Suriyeli otoritereler taraf\u0131ndan kontrol edilmeyerek kendi inisiyatifinde hareket etmektedir. 11 Eyl\u00fcl 2001 sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan beri me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n daha esnek olabilmesi i\u00e7in baz\u0131 devletler bask\u0131 ve atak yapt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 gruplar daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve tehlikeli bir hal alm\u0131\u015ft\u0131. \u201cDEA\u015e gibi bir\u00e7ok devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 gruplar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen s\u0131n\u0131r \u00f6tesi sald\u0131r\u0131lar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131n\u0131 \u00e7izmemiz gereken fikir, me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n devletler kendilerini tehditlere kar\u015f\u0131 savunurken yeniden yorumlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu tart\u0131\u015fman\u0131n odak noktalar\u0131ndan biri olan \u2018yetersiz ve isteksiz\u2019 doktrini vas\u0131tas\u0131yla Amerika gibi devletler me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n modern olarak yorumlanmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdiler. \u00d6zellikle bir sald\u0131r\u0131, bu ata\u011f\u0131 engellemekte yetersiz veya isteksiz bir devletin b\u00f6lgesinden geldi\u011finde, bu devletler ma\u011fdur devletin me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurmas\u0131 izin verilmesi gerekti\u011fini savunmaktad\u0131rlar. Koalisyon \u00fcyesi olan devletler de bu yoruma ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye de ayn\u0131 zamanda bu arg\u00fcman\u0131 kullanmaktad\u0131r. Ancak g\u00fcncel olayda Esad rejimi ger\u00e7ekten de eyleme ge\u00e7mek i\u00e7in yetersiz veya isteksiz midir sorusuna dair baz\u0131 belirtiler g\u00f6sterir ki Suriye rejimi DEA\u015e\u2019a kar\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devletlerin koordinasyonu ile harekete ge\u00e7meye raz\u0131d\u0131r seklinde baz\u0131 tart\u0131\u015fmalar vard\u0131r.<\/p>\n

\u201c\u0130ddialara g\u00f6re T\u00fcrk otoritelerinin ba\u015fvurdu\u011fu silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar DEA\u015e taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mant\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131m askeri eylemlerin iddialara g\u00f6re yaln\u0131zca DEA\u015e\u2019\u0131 hedef almas\u0131 olup ne Suriye\u2019deki K\u00fcrt mevkilerini ne de Suriye rejiminin askeri birliklerini ve tesislerini hedef almal\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/h4>\n

\u0130lgin\u00e7tir ki T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fc\u00e7lerinin ger\u00e7ekten de Suriye\u2019de oldu\u011funu 29 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan s\u00f6ylemi\u015ftir \u201c\u2026 devleti, devlet i\u00e7inde b\u00f6len tiran el Esad y\u00f6netimini bitirmek i\u00e7in.\u201d <\/u>Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan bu demeci geri almas\u0131na ra\u011fmen T\u00fcrkiye, Suriye rejimine kar\u015f\u0131 F\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu amac\u0131 i\u00e7erisinde g\u00fc\u00e7 kullanabilir mi? Bu durum me\u015fru m\u00fcdafaan\u0131n uluslararas\u0131 hukuku ile uyumlu olur mu?<\/strong><\/p>\n

Bu sorunun k\u0131sa cevab\u0131 hay\u0131rd\u0131r. Bu durum, me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131 kullanmak ile ba\u011fda\u015fmaz. Me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvuruldu\u011funda devletler bu hakk\u0131 yaln\u0131zca ilk silahl\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 kullanabilir. \u0130ddialara g\u00f6re T\u00fcrk otoritelerinin ba\u015fvurdu\u011fu silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar DEA\u015e taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mant\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131m \u015fudur ki askeri eylemler iddialara g\u00f6re yaln\u0131zca DEA\u015e\u2019\u0131 hedef almaktad\u0131r ne Suriye\u2019deki K\u00fcrt mevkilerini ne de Suriye rejiminin askeri birliklerini ve tesislerini hedef al\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer Esad rejimini hedef almak, me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131 ile ba\u011fda\u015fmazsa bu durum ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlete kar\u015f\u0131 sava\u015f ilan edilmesi olarak de\u011ferlendirilebilir mi?<\/strong><\/p>\n

Bu soru ayn\u0131 zamanda i\u00e7 hukukla ilgilidir. Sava\u015f ilanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 anayasal hukuk perspektifinde birka\u00e7 \u00fclke ile ilgilidir. Ancak uluslararas\u0131 kanuni perspektifte bu ger\u00e7ekten de bir konu de\u011fildir. Uluslararas\u0131 hukuk, g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131nda ve silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma hukukunda, hukuk uygulamas\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in daha fonksiyonel yakla\u015f\u0131mlar benimser. Resmi bir sava\u015f ilan\u0131 var m\u0131 yok \u00f6nemli de\u011fildir bunu bitirebilmek i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn olaylara bakmak zorundas\u0131n\u0131zd\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin dahil oldu\u011fu Suriye ve Irak topraklar\u0131nda devam eden bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Uluslararas\u0131 K\u0131z\u0131lha\u00e7 Komitesi\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 izlerseniz g\u00f6receklesiniz ki anla\u015fmazl\u0131k, Cenevre Anla\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu uluslararas\u0131 silahl\u0131 anla\u015fmazl\u0131k olarak say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u201c\u00d6nc\u00fc deneyimler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018yetersiz ve isteksiz\u2019 doktrinine kucak a\u00e7mas\u0131na \u015fa\u015f\u0131rmad\u0131m ve T\u00fcrkiye bunu yapan tek \u00fclke de\u011fildir, bunu bu doktrince yapmak hala olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/h4>\n

2014\u2019ten beri T\u00fcrkiye\u2019nin me\u015fru m\u00fcdafaaya dair yorumu nas\u0131l evrildi?<\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fe bakarsak T\u00fcrkiye, me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131n\u0131n daha esnek olmas\u0131n\u0131 kabul eden ilk \u00fclkelerden biridir. Burada 2014\u2019teki olaylara y\u00f6nelik demiyorum, ayn\u0131 zamanda 1990\u2019larda Kuzey Irak\u2019ta \u00fcstlenilen eylemlerden bahsediyorum. Sanm\u0131yorum ki o zamanlar T\u00fcrkiye \u2018yetersiz ve isteksiz\u2019 doktrinin \u015fiddetli bir savunucusuydu. Buna pratikte ba\u015fvurmu\u015f olabilirler ama BM G\u00fcvenlik Konseyi d\u00fczeyindeki arg\u00fcmana ba\u015fvurmam\u0131\u015flard\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan daha ihtiyatl\u0131 bir tav\u0131r benimsemi\u015fleridir. Ancak \u00f6nc\u00fc deneyimler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018yetersiz ve isteksiz\u2019 doktrinine kucak a\u00e7mas\u0131na \u015fa\u015f\u0131rmad\u0131m ve T\u00fcrkiye bunu yapan tek \u00fclke de\u011fildir, bunu bu doktrince yapmak hala olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u201cBence 11 Eyl\u00fcl kesinlikle d\u00f6n\u00fc\u015f noktas\u0131yd\u0131. 2001\u2019deki olaylar bir\u00e7ok askeri doktrinde ve d\u00fcnyadaki farkl\u0131 \u00fclkelerde g\u00fcvenlik stratejilerinde ba\u015fl\u0131ca revizyona neden oldu.\u201d<\/em><\/h4>\n

Devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sonra uluslararas\u0131 hukukta nas\u0131l de\u011fi\u015fti? \u015eimdiki \u00f6rfi hukuktan bahsedebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

Bence 11 Eyl\u00fcl kesinlikle d\u00f6n\u00fc\u015f noktas\u0131yd\u0131. 2001\u2019deki olaylar bir\u00e7ok askeri doktrinde ve d\u00fcnyadaki farkl\u0131 \u00fclkelerde g\u00fcvenlik stratejilerinde ba\u015fl\u0131ca revizyona neden oldu. Bu ayn\u0131 zamanda g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine bir\u00e7ok uluslararas\u0131 hukuk kaidesinin yeniden yorumlanmas\u0131na neden oldu. \u00d6rne\u011fin e\u011fer \u00f6ncelikli\/\u00f6nleyici me\u015fru m\u00fcdafaa \u00fczerine tart\u0131\u015fmalara bakarsak 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan beri devlet prati\u011finde ve uluslararas\u0131 kanuni doktrinde bariz bir trend vard\u0131r. Ayn\u0131s\u0131 devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 me\u015fru m\u00fcdafaan\u0131n cevaz\u0131na geldi\u011finde de ge\u00e7erlidir. Ancak \u015fimdiki \u00f6rfi hukuktan konu\u015fabilece\u011fimizi zannetmiyorum. Bu y\u0131llardan beri devam eden bir evrimdir. Devlet prati\u011finde daha geni\u015f bir me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na y\u00f6nelik yeni kan\u0131t g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu evrim de lege lata<\/em> ya da de lege ferenda<\/em> olsun ve pozitif hukuk zaten de\u011fi\u015fmi\u015f olsun olmas\u0131n yazalar bunlar\u0131n \u00fczerine emin de\u011fildir ve her iki tarafta da arg\u00fcmanlar vard\u0131r. Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7tihat\u00e7\u0131nca bakarsan\u0131z \u00f6zellikle bu konuyla ilgili olan son davalara, \u00f6rne\u011fin 2004\u2019teki The Wall Tavsiye G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\/Karar\u0131<\/em> ve 2005\u2019teki Kongo Davas\u0131ndaki Silahl\u0131 Aktiviteler<\/em>, mahkeme me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n daha muhafazak\u00e2r, geleneksel ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 yorumunu benimsemi\u015ftir, davalar olduk\u00e7a belirsiz lisan i\u00e7ermesine ve bir\u00e7ok yarg\u0131c\u0131n kendi fikirlerince a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde daha fazla me\u015fru m\u00fcdafaan\u0131n muhafazak\u00e2r yorumunu desteklememesine ra\u011fmen.<\/p>\n

\u201cE\u011fer me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurmak devletler i\u00e7in \u00e7ok kolay olursa, bu durum daha fazla suiistimale ve daha fazla sorunun yay\u0131lmas\u0131na neden olan bir \u00e7e\u015fit y\u00f6ntem olur.\u201d<\/em><\/h4>\n

Me\u015fru m\u00fcdafaan\u0131n uluslararas\u0131 hukukunu gelecekte nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n daha geni\u015f yorumlanmas\u0131na y\u00f6nelik bir trend var. Devlet prati\u011finde ve kanuni doktrinde bir\u00e7ok evrim ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu trendi desteklemeyen ve daha ihtiyatl\u0131 bir tav\u0131r tak\u0131n\u0131lmas\u0131 \u00fczerine \u0131srarc\u0131 olan birka\u00e7 devlet hala vard\u0131r. Bu durum kanuni doktrin i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bu noktada belki ilgin\u00e7 bir inisiyatiften bahsedebilirim. Birka\u00e7 olduk\u00e7a deneyimli akademisyenin ve hukuk uzman\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine birka\u00e7 hafta \u00f6nce a\u00e7\u0131k bir mektup yazm\u0131\u015flard\u0131r. Bu mektup arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla me\u015fru m\u00fcdafaan\u0131n daha geni\u015f bir yorumunun riskleri \u00fczerine devletlerin dikkatlerini \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu a\u00e7\u0131k\u00e7a daha ihtiyatl\u0131 ve k\u00f6t\u00fcye kullanma risklerinin fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 te\u015fvik eden bir inisiyatifti e\u011fer b\u00fct\u00fcn iddialara y\u00f6nelik 51.Maddeyi a\u00e7arsak. E\u011fer me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131na ba\u015fvurmak devletler i\u00e7in \u00e7ok kolay olursa, bu durum daha fazla suiistimale ve daha fazla sorunun yay\u0131lmas\u0131na neden olan bir \u00e7e\u015fit y\u00f6ntem olur.<\/p>\n

Bizimle konu\u015ftu\u011funuz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz Profes\u00f6r Ruys. <\/strong><\/p>\n

Bu r\u00f6portaj\u0131 yapmak benim i\u00e7in bir zevkti. Umar\u0131m gelecekteki hayat\u0131n\u0131z ve Research Turkey\u2019nin gelece\u011fi ba\u015far\u0131larla dolu olur.<\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131\u00a0\u015fu \u015fekilde referans vererek kullanabilirsiniz:<\/p>\n

Research Turkey\u00a0(Aral\u0131k, 2016), \u201cProfes\u00f6r Tom Ruys ile R\u00f6portaj: \u201cF\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu: T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019deki G\u00fcncel Askeri M\u00fcdahalesinin ve Me\u015fru M\u00fcdafaa Amac\u0131yla Devlet D\u0131\u015f\u0131 Akt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 G\u00fc\u00e7 Kullanmas\u0131n\u0131n Yasall\u0131\u011f\u0131\u201d, Cilt V, Say\u0131 12, s.6 \u2013 14, T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey), Londra: Research Turkey<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Profes\u00f6r Tom Ruys ile R\u00f6portaj: \u201cF\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu: T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019deki G\u00fcncel Askeri M\u00fcdahalesinin ve Me\u015fru M\u00fcdafaa Amac\u0131yla Devlet D\u0131\u015f\u0131 Akt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 G\u00fc\u00e7 Kullanmas\u0131n\u0131n Yasall\u0131\u011f\u0131\u201d T\u00fcrkiye 24 A\u011fustos 2016\u2019da \u00d6zg\u00fcr Suriye Ordusu ile beraber Suriye\u2019de askeri bir operasyon ba\u015flatt\u0131. T\u00fcrk otoritelerin a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, F\u0131rat Kalkan\u0131 Operasyonu\u2019nun amac\u0131 DEA\u015e\u2019\u0131 hedef alarak T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 g\u00fcvenlik alt\u0131na almakt\u0131. […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":8589,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8587"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8587"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8587\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8591,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8587\/revisions\/8591"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8589"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8587"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8587"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8587"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}