<\/p>\n
T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Analiz T\u00fcrkiye) olarak Milliyet\u00e7i Hareket Partisi (MHP) \u0130zmir milletvekili ve Grup Ba\u015fkanvekili Dr. Oktay Vural ile iki b\u00f6l\u00fcmde yay\u0131nlanacak uzun bir r\u00f6portaj yapt\u0131k. Say\u0131n Oktay Vural hem siyaset\u00e7i hem hukuk\u00e7u hem b\u00fcrokrat hem de akademisyen olarak \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerde bulunmu\u015f, 1999-2002 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda iktidar olan \u00fc\u00e7 partili (Demokratik Sol Parti (DSP), Milliyet\u00e7i Hareket Partisi (MHP) ve Anavatan Partisi\u2019nden (ANAP) olu\u015fan) koalisyon h\u00fck\u00fcmetinde A\u011fustos 2001\u2019den itibaren Ula\u015ft\u0131rma Bakanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. 1980 y\u0131l\u0131nda Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131\u2019nda (DPT) ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcrokrasi kariyerine \u00e7e\u015fitli kurumlarda \u00fcst d\u00fczey g\u00f6revlerle devam etmi\u015ftir. Lisans\u0131n\u0131 \u0130stanbul \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi\u2019nde yapan Vural, 1987 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi\u2019nden de \u0130ktisat doktoras\u0131 alm\u0131\u015f ve ayn\u0131 \u00fcniversitede Yard\u0131mc\u0131 Do\u00e7ent olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. 1999 se\u00e7imlerinde MHP milletvekili olarak T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne (TBMM\u2019ne) giren Vural, kendi partisinde de \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlenmi\u015ftir ve halen Grup Ba\u015fkan Vekili olarak MHP\u2019nin politikalar\u0131n\u0131 aktif bir \u015fekilde savunmaya devam etmektedir. \u0130lk b\u00f6l\u00fcm\u00fc ge\u00e7en haftalarda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6ren Oktay Vural r\u00f6portaj\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde MHP\u2019nin 2002 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019yi neden erken se\u00e7ime g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u015flayarak son d\u00f6nemdeki \u00f6nemli geli\u015fmeleri konu\u015ftu\u011fumuz g\u00fcncel siyasi konularla devam edece\u011fiz.<\/p>\n
R\u00f6portaj\u0131n \u00d6zeti:<\/b><\/b><\/p>\n
\u201cMHP siyasi istikrarla ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, yap\u0131sal reformlar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemsedi.<\/i><\/b> <\/i><\/b>AKP, 2007 y\u0131l\u0131na kadar bizim ekonomik program\u0131m\u0131z\u0131 uygulamaya devam etti\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201c<\/i><\/b>T\u00fcrkiye\u2019ye<\/i><\/b> <\/i><\/b>kaotik <\/i><\/b>bir <\/i><\/b>ortam <\/i><\/b>yarat\u0131ld\u0131. A<\/i><\/b>rtan belirsizli\u011fin bedelini milletimiz \u00f6d\u00fcyor endi\u015fesi ile i\u00e7in <\/i><\/b>2002\u2019de <\/i><\/b>erken se\u00e7im \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131k\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cKoalisyon h\u00fck\u00fcmeti olarak Irak Sava\u015f\u0131\u2019na kar\u015f\u0131 oldu\u011fumuz i\u00e7in d\u0131\u015fardan m\u00fcdahaleler ve kurgular \u00e7ok oldu. \u015e\u00fcphesiz bu manip\u00fclasyonlar\u0131n hedefinin bu talep ve isteklere kar\u015f\u0131 diren\u00e7 olu\u015fturmayacak bir ba\u015fka siyasi iradenin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flama oldu\u011fu g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u00a0\u201cMHP\u2019nin ter\u00f6r ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckle m\u00fccadele ve K\u0131br\u0131s kapsam\u0131nda ortaya koydu\u011fu tav\u0131r AB\u2019ye \u00fcyeli\u011finin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapataca\u011f\u0131 iddias\u0131yla provokatif bir MHP kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAKP\u2019nin siyaset dili, y\u00f6netim modeli, demokrasiyi ara\u00e7 olarak g\u00f6ren, demokrasiyi hazmedemeyen, \u00e7o\u011fulcu de\u011fil, \u00e7o\u011funluk\u00e7u bir anlay\u0131\u015fla toplumu y\u00f6netme modelidir\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cB\u00f6yle bir anlay\u0131\u015fta kendilerinden ba\u015fka bir alternatif s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu \u2018her \u015feyi biz yapt\u0131k\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131 \u00f6tekile\u015ftiricidir ve bir kutupla\u015fma ortam\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r\u201d<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n
\u201c2007 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde y\u00fckselen milliyet\u00e7ili\u011fin mecras\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla farkl\u0131 bir kutupla\u015fma modeli uyguland\u0131. AKP\u2019ye h\u00fck\u00fcmet yeniden alt\u0131n tepsi ile sunuldu\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAKP olu\u015fturulan hassasiyetler ve kutupla\u015fma siyaseti ile ma\u011fduriyet edebiyat\u0131 ile 22 Temmuz se\u00e7imlerine girdi. MHP b\u00f6yle bir kutupla\u015fman\u0131n taraf\u0131 olmad\u0131\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201c27 Nisan muht\u0131ras\u0131 h\u00fck\u00fcmete de\u011fil, muhalefete verildi. D\u0131\u015ftan ve i\u00e7eriden bir siyaset m\u00fchendisli\u011fi yap\u0131ld\u0131 ve MHP\u2019nin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde parlamentoya girmesinin \u00f6n\u00fc kesildi\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cT\u00fcrk siyasetini iki kutup ekseninde tanzim edilmek istedi: AKP-CHP. MHP\u2019ye y\u00f6nelik dinleme ve izleme faaliyetlerinin pazarlanmas\u0131nda da hedef hep MHP\u2019yi parlamento d\u0131\u015f\u0131nda tutmakt\u0131\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fczde AKP; d\u00fc\u015fmanl\u0131klar, kutupla\u015fmalar meydana getirdi. Ama bu kutupla\u015ft\u0131rmalar b\u0131kt\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Huzur, uzla\u015fma ve diyalog arayan insanlar \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde bu politikadan s\u0131k\u0131ld\u0131\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cMaalesef siyasi soytar\u0131l\u0131k yap\u0131yorlar. \u0130nsanlar\u0131 birbirine nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcrebiliriz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp duruyorlar, bulduklar\u0131 her \u015feyi ka\u015f\u0131yorlar, sanal d\u00fc\u015fmanl\u0131klar bunlar. Toplumda bizatihi huzursuzluk, kom\u015fuyu kom\u015fusuna d\u00fc\u015fman yapan bir zihniyet var AKP\u2019de. Bunun bedelini de toplum \u00f6d\u00fcyor\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201c\u0130ki kutuplu siyaset anlay\u0131\u015f\u0131nda MHP bazen AKP\u2019nin payandas\u0131, bazen de CHP\u2019nin vagonu olarak g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Ama\u00e7 MHP\u2019nin y\u00fckseli\u015fini durdurmakt\u0131r\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cBug\u00fcn MHP\u2019nin ne AKP ne de CHP\u2019nin yan\u0131nda olma gayreti vard\u0131r, kendi do\u011fru siyasetini uygulamaktad\u0131r\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cBug\u00fcn geldi\u011fimiz noktaya bakarsak AKP\u2019yi getiren CHP de\u011fil midir? 2003\u2019te Erdo\u011fan\u2019\u0131n Ba\u015fbakan olmas\u0131 s\u00fcrecini ba\u015flatan ya da 2004\u2019te T\u00fcrk Ceza Kanununu Meclis\u2019i ola\u011fan\u00fcst\u00fc toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131rarak onaylayan, \u00f6zel yetkili mahkemelerin kurulmas\u0131na destek veren CHP de\u011fil mi?\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cGezi park\u0131 ekseninde olu\u015fturulan toplumsal muhalefeti hakl\u0131 bulduk ama bu \u015fiddet eylemlerine d\u00f6n\u00fc\u015fmesine mesafeli durduk\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cGezi eylemleri asl\u0131nda AKP\u2019nin y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ne kadar bask\u0131c\u0131, despot bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febildi\u011fini ve polisin orant\u0131s\u0131z g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131 ortaya koydu\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cGezi olaylar\u0131 h\u00fck\u00fcmetin aczini ortaya koyan, AKP\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal kutupla\u015fman\u0131n boyutunu ortaya koyan ac\u0131 olaylard\u0131\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cGezi park\u0131 eylemlerinde bulundan 1980 ve 1990 do\u011fumlu gen\u00e7 kesimin \u00f6m\u00fcrlerinin tamam\u0131 AKP d\u00f6neminde ge\u00e7ti. Bu nesil Erdo\u011fan\u2019\u0131n benmerkezci y\u00f6netimi, otoriter, her \u015feyi ben bilirim anlay\u0131\u015f\u0131ndan b\u0131km\u0131\u015f durumda\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cGezi eylemlerini AKP tahrik etti, \u00f6tekile\u015ftirmeyi \u015fiddete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc ve kendisinden giderek uzakla\u015fan se\u00e7men kitlesini kendisine ba\u011flamak i\u00e7in bunu bir ara\u00e7 olarak kulland\u0131\u201d<\/i><\/b><\/b><\/p>\n
\u201cGezi olaylar\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan siyasi mitingler d\u00fczenlemesi AKP\u2019nin as\u0131l amac\u0131n\u0131 ele verdi. AKP Gezi olaylar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek yerine siyasi rant elde etmek i\u00e7in mitinge d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cDini suiistimal ederek de\u011fi\u015fik devlet fantezileri \u00fcretiyorlar. AKP milli devletlerin uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi yapan devlet tipine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekti\u011fini ifade ediyor\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAKP b\u00f6lge ve etnik kimliklere dayal\u0131 yeni bir devlet modeli kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Millete hazmettirmek i\u00e7in K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 ve ter\u00f6rist ba\u015f\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde gel-git\u2019ler yap\u0131yor. Bunun ad\u0131 m\u00fcnaf\u0131k siyasettir\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u00a0\u201cAKP \u0130slam\u2019\u0131 bile Bat\u0131 Medeniyetinin bir yerel unsuru olarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi hedefliyor, buna hizmet ediyor, Cumhuriyeti d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, milleti d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yor\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cDemokratikle\u015fme paketleri, \u2018analar a\u011flamas\u0131n ter\u00f6r bitsin\u2019 kamuflajlar\u0131 ile daha otoriter, daha yerelle\u015fmi\u015f, milli ekonominin ve milli devletin tamamen kayboldu\u011fu bir yap\u0131lanmay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAKP, PKK\u2019y\u0131 K\u00fcrtlerin temsilcisi konumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Abdullah \u00d6calan ter\u00f6rist ba\u015f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve politik bir lider haline getirilmi\u015ftir. Bu da hazmettirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAKP eliyle bir paralel millet, paralel devlet olu\u015fturuluyor\u201d\u00a0 <\/i><\/b><\/p>\n
\u201cA\u00e7\u0131l\u0131m ve demokratikle\u015fme paketlerinin as\u0131l amac\u0131 \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir planla PKK ve \u00d6calan\u2019a af sa\u011flamakt\u0131r. Di\u011fer eklemeler dengeleme, hazmettirme ama\u00e7l\u0131d\u0131r\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cOrta-Do\u011fu\u2019da etnik veya mezheplere g\u00f6re devlet yap\u0131lanma modelinin T\u00fcrkiye\u2019de in\u015fas\u0131 i\u00e7in K\u00fcrt sorunu iddias\u0131 bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Hedef d\u00f6rt par\u00e7al\u0131 bir K\u00fcrdistan kurmakt\u0131r\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cBize g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de bir K\u00fcrt sorunu yoktur. Sadece bu sorunu kabul etme dayatmas\u0131yla T\u00fcrk milletinin ve devletinin \u00e7\u00f6z\u00fclme yoluna sokulmas\u0131 sorunu vard\u0131r\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cK\u00fcrt sorunu demek her \u015feyden \u00f6nce K\u00fcrt k\u00f6kenli karde\u015flerimizi yaralar, zedeler ve daha tehlikelisi d\u0131\u015flar\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cHer vatanda\u015f\u0131n demokrasi ve insan haklar\u0131 i\u00e7in reformlar yap\u0131l\u0131r. Ama T\u00fcrkiye\u2019de bu ad\u0131mlar hep b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011fe zemin haz\u0131rlamak, te\u015fvik etmek \u00fczerine yap\u0131l\u0131yor\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAlevilerin, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc karde\u015flerimizin ve PKK\u2019n\u0131n taleplerini ayn\u0131 paketin i\u00e7ine koyuyorlar, hepsini demokratik ad\u0131m gibi sunup milleti kand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cKCK a\u00e7\u0131k\u00e7a T\u00fcrkiye\u2019de PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u015fehir yap\u0131lanmas\u0131 olarak kurulan ve \u00fclkede ayr\u0131 bir paralel devlet yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 ama\u00e7 edinen yap\u0131d\u0131r. Bu nedenle PKK ile m\u00fccadele eder gibi m\u00fccadele etmek gerekir\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cMHP olarak bizim yeni Anayasa\u2019ya dair k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerimiz bellidir. \u2018\u00dclkenin ad\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti,\u00a0 ba\u015fkentinin Ankara, resmi dilinin T\u00fcrk\u00e7e ve \u00fclkesine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131yla ba\u011fl\u0131 herkesin T\u00fcrk oldu\u011fu\u2019 gibi maddeler de\u011fi\u015fmezlerimizdir\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cBizim demokratik parlamenter sistemle bir problemimiz yok. Ba\u015fkanl\u0131k sistemi siyasi iktidar\u0131n ve Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n tek adaml\u0131k \u00f6zlemine d\u00f6n\u00fck bir talep olarak yorumlanmal\u0131d\u0131r\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cBiz son demokratikle\u015fme paketini PKK\u2019n\u0131n taleplerini, dayatmalar\u0131n\u0131 yerine getirmek i\u00e7in at\u0131lan bir ad\u0131m olarak niteliyoruz. And\u0131m\u0131zla ilgili d\u00fczenleme, Alfabedeki de\u011fi\u015fiklikler de bu taleplerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cT\u00fcrkiye yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 olarak b\u00f6lge medeniyetine h\u00e2kimken AKP bu g\u00fcc\u00fc yok etti. T\u00fcrkiye t\u00fcm itibar\u0131n\u0131 kaybetti, g\u00fcvenilir bir \u00fclke olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. AB ile ili\u015fkilerimiz zaten sorunlu\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cBiz Suriye\u2019nin i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda taraf haline gelecek d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahaleyi do\u011fru bulmuyoruz. Ama Suriye\u2019deki geli\u015fmeler T\u00fcrkiye\u2019nin birlik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit edecek noktaya gelirse milli menfaatlerimiz do\u011frultusunda m\u00fcdahaleyi me\u015fru g\u00f6r\u00fcyoruz\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAKP\u2019nin 2007 y\u0131l\u0131na kadar bizim program\u0131m\u0131z\u0131 aynen devam ettirmesi do\u011fru olmu\u015ftur, ama AKP yeni hi\u00e7 bir yap\u0131sal tedbir almad\u0131\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAKP d\u00f6neminde b\u00fcy\u00fcme \u00fcretimine dayal\u0131 de\u011fil d\u0131\u015far\u0131dan ithal edilen bir b\u00fcy\u00fcme oldu, biz buna \u2018hormonlu bir b\u00fcy\u00fcme\u2019 diyoruz. T\u00fcrkiye cari a\u00e7\u0131k verirse b\u00fcy\u00fcyor<\/i><\/b>. B\u00f6yle bir b\u00fcy\u00fcme modeli s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir b\u00fcy\u00fcme modeli de\u011fildir\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cIMF\u2019ye olan bor\u00e7lar\u0131m\u0131z s\u0131f\u0131rland\u0131 ama bu g\u00f6stermeliktir. Ba\u015fka bor\u00e7lar artt\u0131. \u00d6rne\u011fin D\u00fcnya Bankas\u0131 bor\u00e7lar\u0131 \u00fc\u00e7 kat artt\u0131. Bug\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli sorunu rekabet g\u00fcc\u00fc olu\u015fturacak ekonomiyi ve bankalarda finansal istikrar\u0131 olu\u015fturmakt\u0131\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cBug\u00fcn yeni yeti\u015fen nesil daha kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6netim modelleri g\u00f6rmek istiyor\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
R\u00f6portaj\u0131n Tam Metni:<\/b><\/b><\/p>\n\u201cT\u00fcrkiye\u2019ye<\/i><\/b>\u00a0<\/i><\/b>kaotik\u00a0<\/i><\/b>bir\u00a0<\/i><\/b>ortam\u00a0<\/i><\/b>yarat\u0131ld\u0131. A<\/i><\/b>rtan belirsizli\u011fin bedelini milletimiz \u00f6d\u00fcyor endi\u015fesi ile i\u00e7in\u00a0<\/i><\/b>2002\u2019de\u00a0<\/i><\/b>erken se\u00e7im \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131k\u201d<\/i><\/b><\/h3>\n
Oktay Bey, birinci b\u00f6l\u00fcmde sizin siyasete at\u0131lmadan \u00f6nce ve sonraki ki\u015fisel ser\u00fcveniniz yan\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk milliyet\u00e7isi olman\u0131n kodlar\u0131n\u0131, Milliyet\u00e7i Hareket Partisi (MHP) ve \u00fclk\u00fcc\u00fc hareketin d\u00fcn\u00fc ve bug\u00fcn\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk. Bu b\u00f6l\u00fcmde g\u00fcncel siyasetle devam edece\u011fiz. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyasetini \u015fekillendiren en \u00f6nemli olaylardan birisi 2002 y\u0131l\u0131nda MHP Genel Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Devlet Bah\u00e7eli\u2019nin erken se\u00e7im \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 ve ard\u0131ndan Kas\u0131m 2002\u2019deki se\u00e7imlerde Ak Parti\u2019nin tek ba\u015f\u0131na iktidara geli\u015fiydi asl\u0131nda. O nedenle oradan ba\u015flamak istiyorum. 1999-2002 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda MHP\u2019nin de i\u00e7inde bulundu\u011fu koalisyon h\u00fck\u00fcmeti vard\u0131, 2001\u2019de b\u00fcy\u00fck bir ekonomik kriz ya\u015fand\u0131, daha sonra yeni bir ekonomi program\u0131 yap\u0131ld\u0131, ciddi yap\u0131sal \u00f6nlemler al\u0131nd\u0131 ve ekonomi yeniden d\u00fczelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Hatta o ekonomik program\u0131 2002\u2019de iktidara gelen AK Parti hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirmeden aynen uygulamaya devam etti. Neden toplumu sarsan bir ekonomik kriz sonras\u0131 tam d\u00fczelme ba\u015flam\u0131\u015fken bir erken se\u00e7im \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131 MHP ve T\u00fcrkiye\u2019yi se\u00e7ime g\u00f6t\u00fcrd\u00fc?<\/b> Sizce bu hatal\u0131 m\u0131yd\u0131, her \u015fey biraz d\u00fczelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, biraz daha beklenebilir miydi? Geri d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Evet, AKP 2007 y\u0131l\u0131na kadar bizim ekonomik program\u0131m\u0131z\u0131 uygulamaya devam etti. \u015eimdi o g\u00fcnk\u00fc ortam\u0131 tekrar bir de\u011ferlendirmek laz\u0131m. Ben \u00f6ncelikle o krizin kendi ekonomik dinamikleri i\u00e7erisinde \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir kriz oldu\u011fu kanaatinde de\u011filim, bir tak\u0131m tetikleyici \u015feyler var. Orada ba\u015fka m\u00fcdahaleler vard\u0131. \u00d6zellikle Nisan 2002\u2019den sonra Say\u0131n Ba\u015fbakan Ecevit\u2019in hastal\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden bir g\u00fcvensizlik, bir istikrars\u0131zl\u0131k senaryolar\u0131 olu\u015fturulmaya ba\u015flad\u0131. Ekonomik program\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli etkiler verdi\u011fi, faizlerin 40%\u2019lar seviyesine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir ortamda birden bire istikrarla ilgili problemler ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. O zaman hem Ecevit\u2019le ilgili hem de MHP\u2019siz bir h\u00fck\u00fcmet ad\u0131 alt\u0131nda bir tak\u0131m olu\u015fumlarla siyasal istikrar bozulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Oysa MHP siyasi istikrarla ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, yap\u0131sal reformlar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemsedi. Biz dedik ki bir; ne pahas\u0131na olursa olsun, siyasal istikrar\u0131, koalisyon h\u00fck\u00fcmetini korumaya \u00f6ncelik verece\u011fiz, iki; yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sa\u011flamam\u0131z gerekiyor aksi takdirde, eski politikalar\u0131 devam ettiremezsin. B\u00f6yle bir politikan\u0131n sosyal bedeli de oldu vatanda\u015flar\u0131m\u0131za, ama tedbirleri ald\u0131, bu tedbirler netice vermeye ba\u015flad\u0131 ve netice verdi\u011fi d\u00f6nemde birdenbire yeni bir siyasal \u015fekillenme senaryolar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Birden bire parlamento d\u0131\u015f\u0131nda bir tak\u0131m siyasal odaklar yeni bir siyasal yap\u0131lanma \u00e7abas\u0131na girdiler. DSP b\u00f6l\u00fcnd\u00fc, h\u00fck\u00fcmet \u00e7o\u011funlu\u011funu yitirecek duruma geldi. Biz bu oyunu bozmak istedik.<\/p>\n
Burada araya girerek bir iddiay\u0131 da sormak istiyorum. O d\u00f6nemde Amerika\u2019n\u0131n Irak\u2019a m\u00fcdahalesi de g\u00fcndemdeydi ve T\u00fcrkiye\u2019deki koalisyon h\u00fck\u00fcmetinin Irak\u2019a m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 oldu\u011fu konu\u015fuluyordu. Bunu Ba\u015fbakan Ecevit de bizzat dile getirmi\u015fti. O nedenle o h\u00fck\u00fcmetin yerine alternatif bir olu\u015fum \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, Irak\u2019a m\u00fcdahaleye \u2018evet\u2019 diyecek bir siyasi olu\u015fum i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar, bask\u0131lar oldu\u011fu gibi iddialar oldu. Bunlar do\u011fru mu?<\/b><\/p>\n
Do\u011fru, biz o zaman Irak\u2019a m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131k. Hatta 2001 Haziran ay\u0131nda ya da 2002, bir rapor var, orada milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin Irak, Ermeni, K\u0131br\u0131s meselelerinde ABD\u2019nin menfaatlerine ayk\u0131r\u0131 tutumlar i\u00e7erisinde oldu\u011fu ifade ediliyordu. \u015eimdi b\u00f6yle tutumlar olunca d\u0131\u015far\u0131dan ve i\u00e7eriden kaynaklanan senaryonun ama\u00e7 ve hedefinin neye y\u00f6neldi\u011fini gayet rahat g\u00f6r\u00fcyoruz. \u015eimdi d\u00fc\u015f\u00fcnelim, milliyet\u00e7i bir partinin genel ba\u015fkan\u0131s\u0131n\u0131z, birden bir belirsizlik ortam\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015fland\u0131. 3 Temmuz 2002 tarihinde, liderler seviyesinde yap\u0131lan bir toplant\u0131da; \u2018belirsizlik var, yeni bir \u015fey olmas\u0131 laz\u0131m, i\u015fte doktor raporu filan<\/i>\u2019 gibi hususlar konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131 aniden. Bunun nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fclmek istenildi\u011fini de idrak etmek laz\u0131m. Sonra DSP\u2019nin i\u00e7i bo\u015falt\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bu belirsizlik ortam\u0131 i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131klarla olu\u015fturdu\u011fumuz ekonomik istikrar da bir bak\u0131ma milletin de daha fazla bedel \u00f6deyebilece\u011fi noktalarda bir belirsizli\u011fi olu\u015fturacak \u015fekilde riskler olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. DSP \u00e7o\u011funlu\u011funu kaybetti, h\u00fck\u00fcmet \u00e7o\u011funlu\u011funu kaybetti, Ba\u015fbakan y\u00fcr\u00fctemez deniyordu. Bu yarat\u0131lan kaotik ortam T\u00fcrkiye\u2019ye daha belirsiz bir kurgunun empoze edilmesine yol a\u00e7abilir ve artan belirsizli\u011fin bedelini milletimiz \u00f6d\u00fcyor endi\u015fesi ile milliyet\u00e7i bir parti olarak belirsizli\u011fi ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in erken se\u00e7im \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131k. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir h\u00fck\u00fcmet modeli de g\u00f6z\u00fckm\u00fcyordu a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Siyasi iradenin \u00e7ok d\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bir sistem, bu da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck riskler getirirdi.<\/p>\n\u201cMHP\u2019nin ter\u00f6r ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckle m\u00fccadele ve K\u0131br\u0131s kapsam\u0131nda ortaya koydu\u011fu tav\u0131r AB\u2019ye \u00fcyeli\u011finin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapataca\u011f\u0131 iddias\u0131yla provokatif bir MHP kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u201d<\/i><\/b><\/h3>\n
Erken se\u00e7in karar\u0131n\u0131 al\u0131rken MHP\u2019nin baraj\u0131 a\u015f\u0131p parlamentoda yeniden yer alabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor muydunuz? <\/b><\/p>\n
Do\u011frusu, parlamento d\u0131\u015f\u0131nda kalmay\u0131 beklemiyorduk, bizim hesaplamalar\u0131m\u0131z farkl\u0131yd\u0131, ama netice o \u015fekilde olu\u015ftu. Ama biz T\u00fcrk siyasetinde olu\u015fturulmak istenen istikrars\u0131zl\u0131k ve belirsizlik ortam\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in se\u00e7im karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131k,\u00a0 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z karar tamamen milletin menfaati i\u00e7indi ve bug\u00fcn de do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Sonu\u00e7ta o karar\u0131 almasayd\u0131k ekonomik anlamda daha b\u00fcy\u00fck bedeller \u00f6deyece\u011fimiz ve Irak konusunda da \u00e7ok farkl\u0131 mecburiyetler i\u00e7erisine girece\u011fimiz bir s\u00fcre\u00e7 geli\u015febilirdi. MHP\u2019nin \u00f6zellikle ter\u00f6r ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckle m\u00fccadele ve K\u0131br\u0131s kapsam\u0131nda ortaya koydu\u011fu tav\u0131r AB\u2019ye \u00fcyeli\u011finin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapataca\u011f\u0131 iddias\u0131yla provokatif bir MHP kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u015e\u00fcphesiz bu manip\u00fclasyonlar\u0131n hedefinin bu talep ve isteklere kar\u015f\u0131 diren\u00e7 olu\u015fturmayacak bir ba\u015fka siyasi iradenin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flama hususlar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Se\u00e7im karar\u0131n\u0131 alma sebebimiz ise siyasi ve ekonomik istikrar\u0131 bozacak geli\u015fmelere milletin karar\u0131yla dur demekti.<\/p>\n
Se\u00e7im s\u00fcrecine girilince bir Gen\u00e7 Parti s\u00fcrprizi oldu, bu yeni parti 7% oy ald\u0131, belki sizin oylar\u0131n\u0131z da b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Bir de daha kurulal\u0131 bir y\u0131l olmu\u015f olan AK Parti b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapt\u0131. Size se\u00e7im karar\u0131 ald\u0131rmada etkili olan bahsetti\u011finiz senaryolar se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131nda da etkili oldu mu sizce?<\/b><\/p>\n
O d\u00f6nemde d\u0131\u015far\u0131dan AKP\u2019yi tetikleyen a\u00e7\u0131k m\u00fcdahaleler de oldu, manip\u00fclasyonlar oldu. Bunlar \u00e7ok ilgin\u00e7tir, o d\u00f6nem i\u00e7erisinde sorgulamak laz\u0131m. \u00d6rne\u011fin siyasi yasakl\u0131 olan birisi nas\u0131l parti genel ba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7imlere kat\u0131labildi? Parti \u00fcyesi bile olamayan bir kimse ama parti genel ba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7imlere kat\u0131labildi. Dolay\u0131s\u0131yla o d\u00f6nemi iyi de\u011ferlendirdi\u011finizde, i\u00e7 ve d\u0131\u015ftaki m\u00fcdahaleleri, bir tak\u0131m ma\u011fduriyetler ve sosyo-ekonomik krizlerin bedelini bir bak\u0131ma parlamento d\u0131\u015f\u0131ndaki AKP\u2019yi \u00f6d\u00fcllendirerek \u00f6detme gibi bir giri\u015fim oldu. O s\u00fcre\u00e7ler d\u0131\u015f g\u00fcd\u00fcml\u00fc manip\u00fclasyonlar\u0131n \u00e7ok yo\u011funlukla ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir.<\/p>\n
2002 se\u00e7imlerinden sonra Ak Parti tek ba\u015f\u0131na h\u00fck\u00fcmet oldu ve \u00fcst \u00fcste se\u00e7imleri kazanarak 11 y\u0131l iktidarda kalmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Muhalefet partileri iyi muhalefet yapamamakla ele\u015ftiriliyorlar. Bunun yan\u0131nda Ak Parti\u2019nin siyaset yap\u0131\u015f tarz\u0131, siyasete getirdi\u011fi dil ve s\u00f6ylem de muhalefetin al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortam\u0131 do\u011furdu deniyor. Siz nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz Ak Parti\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131, olu\u015fturdu\u011fu siyaset dilini, tarz\u0131n\u0131, s\u00f6ylem ve eylem anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131?<\/b><\/p>\n
Bir kere AKP\u2019nin getirdi\u011fi siyaset dili, y\u00f6netim modeli, demokrasiyi ara\u00e7 olarak g\u00f6ren, demokrasiyi hazmedemeyen, \u00e7o\u011fulcu de\u011fil, \u00e7o\u011funluk\u00e7u bir anlay\u0131\u015fla toplum y\u00f6netim modelidir. AKP\u2019nin siyaset tarz\u0131nda \u2018kendinden \u00f6nce yap\u0131lan her \u015fey yanl\u0131\u015f, kendi yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015fey do\u011frudur\u2019. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015fta kendilerinden ba\u015fka bir alternatif s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u2018Her \u015feyi biz yapt\u0131k, bizden \u00f6ncekiler devri-sab\u0131kt\u0131r\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131 ile \u00f6tekile\u015ftiricidirler. Hatta Cumhuriyet d\u00f6nemiyle mukayeselere kadar gittiler, bir kutupla\u015fma ortam\u0131 yaratt\u0131lar, her \u015feyi reddettiler. K\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin anas\u0131n\u0131 hep ge\u00e7mi\u015f yapt\u0131lar ve kendisini hep iyiliklerin anas\u0131 gibi g\u00f6sterdiler. Bu dil ele ge\u00e7irdi\u011fi medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da bolca pohpohland\u0131. Muhalefetin hakl\u0131 ele\u015ftirilerini g\u00fcndeme getirilmezken medyada hep iktidar de\u011fil, muhalefet ele\u015ftirildi. Asl\u0131nda 2007 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde y\u00fckselen bir milliyet\u00e7ilik vard\u0131. Y\u00fckselen milliyet\u00e7ili\u011fin mecras\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla farkl\u0131 bir kutupla\u015fma modeli uyguland\u0131 2007 y\u0131l\u0131nda. \u00d6zellikle 27 Nisan bildirisi milliyet\u00e7ili\u011fin y\u00fckseldi\u011fi, toplumsal muhalefetin MHP\u2019ye y\u00f6nelece\u011fi bir d\u00f6nemde verildi ve AKP\u2019ye h\u00fck\u00fcmet yeniden alt\u0131n tepsi ile sunuldu. AKP olu\u015fturulan hassasiyetler ve kutupla\u015fma siyaseti ile ma\u011fduriyet edebiyat\u0131 ile 22 Temmuz se\u00e7imlerine girildi.<\/p>\n
27 Nisan muht\u0131ras\u0131 h\u00fck\u00fcmete de\u011fil muhalefete mi verildi asl\u0131nda? O muht\u0131ran\u0131n iktidar\u0131 uyarmak yerine asl\u0131nda y\u00fckselen toplumsal muhalefetin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek i\u00e7in mi verildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Kesinlikle. 27 Nisan\u2019dan 4 May\u0131s\u2019ta Dolmabah\u00e7e\u2019ye giden s\u00fcrece bak\u0131nca, Anayasa Mahkemesi\u2019nin verece\u011fi bir karardan \u00f6nce b\u00f6yle bir m\u00fcdahalenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n rasyonel bir gerek\u00e7esi olabilir mi? Hukuk bir karar verecekken b\u00f6yle bir m\u00fcdahale ile AKP\u2019yi yeninden ma\u011fdur edebiyat\u0131 ile se\u00e7ime sokuyorsun. Sonu\u00e7ta 5 y\u0131ll\u0131k h\u00fck\u00fcmet uygulamalar\u0131n\u0131n de\u011fil, 367 ve 27 Nisan bildirisi tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu bir se\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc birden. Oysa o se\u00e7imlerden 6 ay \u00f6nce yap\u0131lan anketlerden AKP\u2019nin oyu 24.5%\u2019e kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bunu AKP\u2019nin kendi i\u00e7indeki insanlar\u0131 bile s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ayn\u0131 3 Kas\u0131m 2002 se\u00e7imlerinden \u00f6ncesi yap\u0131lan bir tak\u0131m manip\u00fclasyonlar gibi, yine ayn\u0131 \u015fekilde manip\u00fclasyonlar yap\u0131ld\u0131. D\u0131\u015ftan ve i\u00e7eriden bir siyaset m\u00fchendisli\u011fi yap\u0131ld\u0131 ve MHP\u2019nin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde parlamentoya girmesinin \u00f6n\u00fc kesildi. Bu gayet a\u00e7\u0131k ve nettir.<\/p>\n
2011 se\u00e7imleri \u00f6ncesi birden piyasaya d\u00f6k\u00fclen MHP\u2019li y\u00f6neticilerin ve vekillerin kasetlerini de yine benzer bir manip\u00fclasyonun par\u00e7as\u0131 olarak m\u0131 de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Evet, birileri T\u00fcrk siyasetini iki kutup ekseninde tanzim etmek istedi: AKP-CHP. AKP\u2019nin s\u00fcrekli iktidarda tutulmas\u0131n\u0131n yolu bu diyerek bunu d\u0131\u015fardan ve i\u00e7erden kurguland\u0131. Hatta hat\u0131rlarsan\u0131z s\u00fcrekli iki partili d\u00fczene ge\u00e7iyoruz diye propaganda yap\u0131ld\u0131. 2007\u2019de de, 2011 deki MHP\u2019ye y\u00f6nelik dinleme ve izleme faaliyetlerinin pazarlanmas\u0131nda da hedef hep MHP\u2019yi g\u00fc\u00e7s\u00fcz b\u0131rakmak \u00fczerine kuruluydu. Asl\u0131nda 12 Eyl\u00fcl 2010 referandumunda da MHP hedef haline getirildi. 2011 se\u00e7imlerinden \u00f6nceki geli\u015fmelerde bunun bir devam\u0131 olarak MHP\u2019yi tamamen saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmaya y\u00f6neldi.<\/p>\n
Neden hedefte hep MHP oldu sizce? <\/b><\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc MHP\u2019nin g\u00fcc\u00fc, milliyet\u00e7ili\u011fin y\u00fckselmesi AKP\u2019nin uygulayaca\u011f\u0131 kimi politikalar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda toplumsal direnci artt\u0131r\u0131r. MHP\u2019nin y\u00fckselmesi AKP\u2019nin kitleleri kutupla\u015ft\u0131r\u0131p kand\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7er. O zaman MHP\u2019yi d\u0131\u015flayacak bir tak\u0131m geli\u015fmelerin olmas\u0131 laz\u0131m. AKP\u2019nin her se\u00e7im \u00f6ncesi PKK ile bir tak\u0131m i\u015fbirli\u011fi ve ate\u015fkeslere, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 oyunlara girmesini ve bunlar\u0131n bir se\u00e7im arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller.\u00a0 AKP MHP\u2019li koalisyon h\u00fck\u00fcmetinin program\u0131n\u0131 aynen uygularken, o d\u00f6nemdeki kazan\u0131mlar\u0131 kullan\u0131rken, di\u011fer yandan her \u015fey \u00e7ok k\u00f6t\u00fc yap\u0131lm\u0131\u015f ya da hi\u00e7bir \u015fey yap\u0131lmam\u0131\u015f gibi hava olu\u015fturup rahat\u00e7a zafiyetlerini milletin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7\u0131r\u0131yor. \u00d6nce laik-anti-laik ekseninde CHP-AKP kutupla\u015fmas\u0131 getirdiler, sonra ba\u015fka sanal d\u00fc\u015fmanl\u0131klar, \u00f6tekile\u015ftirmeleri piyasaya s\u00fcrd\u00fcler, hedef hep MHP\u2019yi parlamento d\u0131\u015f\u0131nda tutmakt\u0131. \u00c7ok derin operasyonlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131k.<\/p>\n
Nedir bu sanal d\u00fc\u015fmanl\u0131klar? Ak Parti toplumdaki kutupla\u015fmalar\u0131 k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor mu sizce? Neden b\u00f6yle bir strateji izliyorlar? Ya da neden s\u00fcrekli tarihteki ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemleri bug\u00fcn\u00fcn siyaseti gibi s\u00fcrekli g\u00fcndeme getiriyorlar? Say\u0131n Ba\u015fbakan Erdo\u011fan 11 y\u0131ld\u0131r iktidarda ama hala muhalefet partisi lideri gibi konu\u015fuyor. Nas\u0131l yorumluyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Maalesef siyasi soytar\u0131l\u0131k yap\u0131yorlar. \u0130nsanlar\u0131 birbirine nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcrebiliriz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp duruyorlar, bulduklar\u0131 her \u015feyi ka\u015f\u0131yorlar, sanal d\u00fc\u015fmanl\u0131klar bunlar. Erdo\u011fan 11 y\u0131ld\u0131r iktidarda daha hala 27 May\u0131s\u2019tan vs. bahsediyor. 27 May\u0131s\u2019ta ka\u00e7 ya\u015f\u0131ndayd\u0131 bilmiyorum, ama i\u015fte bu sanal d\u00fc\u015fmanl\u0131klarla toplumsal kutupla\u015fma meydana getirmek, b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri birilerine atfetmek, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri hep sebep sonu\u00e7 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00fczerine atmak gibi bir siyasi y\u00f6netim modelini benimsiyorlar. Fakat bu \u00e7ok ge\u00e7erli olabilecek bir politika de\u011fil. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde AKP bunu kullan\u0131yor, kendisine ge\u00e7mi\u015fte oy veren insanlar\u0131 konsolide etme ama\u00e7l\u0131 yeni d\u00fc\u015fmanl\u0131klar, kutupla\u015fmalar meydana getirdi. Ama bu kutupla\u015ft\u0131rmalar b\u0131kt\u0131rmaya ba\u015flad\u0131, AKP\u2019ye oy veren ve huzur, uzla\u015fma, diyalog arayan insanlar \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde bu politikadan s\u0131k\u0131ld\u0131. D\u0131\u015far\u0131daki yaln\u0131zla\u015fma, i\u00e7erideki kutupla\u015fma ve s\u00f6ylemin giderek marjinalle\u015fmesi ve AKP\u2019nin kendisine oy vermi\u015f ama bug\u00fcn ele\u015ftiri yapan her kesimi bile tehdit olarak g\u00f6r\u00fcp d\u0131\u015flama \u00e7abas\u0131 AKP\u2019nin bir bak\u0131ma sonu olacak. AKP\u2019ye destek olan kimi kesimler de art\u0131k bu hareketten uzakla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bu hareketten uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a kutupla\u015fma bask\u0131 daha fazla artar model olarak \u00f6yledir zaten insanlar kendilerine ba\u011fl\u0131 olanlar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle ba\u011flayamay\u0131nca bu sefer tehditle bask\u0131yla \u015fantajla yapmaya ba\u015flar ama ben g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu modelin de ba\u015far\u0131l\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum say\u0131sal olarak da AKP\u2019nin bunun bedelini \u00f6deyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Merkez de\u011ferlerle \u00e7at\u0131\u015fmak ve marjinalle\u015fip durmak merkeze yak\u0131n partilere oy veren insanlar\u0131n da siyasi fikirlerini ve bak\u0131\u015flar\u0131nda huzursuzluk meydana getirir. Toplum huzursuzluk istemez. Toplumda bizatihi huzursuzluk, kom\u015fuyu kom\u015fusuna d\u00fc\u015fman yapan bir zihniyet var AKP\u2019de. \u0130nsanlar\u0131 birbirine d\u00fc\u015fman yapmak i\u00e7in etnik ve mezhepsel kimliklerini s\u00fcrekli \u00e7at\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Bunun bedelini de toplum \u00f6d\u00fcyor. Toplumun art\u0131k bu y\u00f6netim modeline prim vermemesi laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n
Toplumdaki kutupla\u015fmalar\u0131 da soraca\u011f\u0131m, ama size son d\u00f6nemde s\u0131k\u00e7a dillendirilen bir alg\u0131y\u0131 da sormak istiyorum. Ak Parti\u2019ye y\u00f6nelik olduk\u00e7a sert ele\u015ftiriler yap\u0131yorsunuz, fakat di\u011fer yandan MHP\u2019nin Ak Parti ne zaman siyaseten zor durumda kalsa onu kurtard\u0131\u011f\u0131, onun stepnesi oldu\u011fu gibi ele\u015ftiriler de var. Bu konuda ne diyorsunuz? <\/b><\/p>\n
Evet, MHP\u2019ye bu zaman zaman atfediliyor. Asl\u0131nda bu atfedilen bir alg\u0131 hatas\u0131d\u0131r. \u0130ki kutuplu siyaset anlay\u0131\u015f\u0131nda MHP bazen AKP\u2019nin payandas\u0131, bazen de CHP\u2019nin vagonu olarak g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Ama\u00e7 MHP\u2019nin y\u00fckseli\u015fini durdurmakt\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman da iki partiye de yaranam\u0131yoruz. Asl\u0131nda niye yaranam\u0131yoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu iki siyasi parti de maalesef millilik ekseninde bazen siyaset eksenlerini kaybediyorlar, bu eksen kayb\u0131n\u0131n se\u00e7men kayb\u0131na yol a\u00e7mas\u0131n\u0131 engellemenin yollar\u0131ndan biri de milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnceyi temsil eden MHP\u2019nin zay\u0131flamas\u0131 ve d\u0131\u015flanmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde etnik meselelere bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 itibariyle AKP ile CHP aras\u0131nda fikri bak\u0131m\u0131ndan belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde yak\u0131nla\u015fmalar oldu\u011funu gayet net bir \u015fekilde m\u00fc\u015fahede ediyoruz. Bu bak\u0131m\u0131nda bu iki siyasi parti de biri bizi onun ekseninde di\u011feri \u00f6tekinin ekseninde g\u00f6steriyorlar.<\/p>\n
Sadece etnik meseleler de\u011fil, \u00f6rne\u011fin 2007\u2019deki Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi s\u00fcreci var. Y\u00d6K yasas\u0131, ilk\u00f6\u011fretim yasas\u0131, son d\u00f6nemdeki tezkere yasalar\u0131 vs. S\u00fcrekli ya bir CHP-MHP yak\u0131nla\u015fmas\u0131 ya da bir MHP-Ak Parti i\u015fbirli\u011fi g\u00fcndeme getiriliyor ve ele\u015ftiri konusu oluyor. T\u00fcrkiye\u2019deki siyaset yapma tarz\u0131 da belki problemli, halk bu kutupla\u015fma ortam\u0131nda her \u015feyi siyah ya da beyaz g\u00f6rmeye kanalize edilmi\u015f gibi?\u00a0 <\/b><\/p>\n
\u015eimdi bizim siyaset\u00e7i olarak b\u00f6yle bir kutupla\u015fmada bir siyasi yol bulmam\u0131z laz\u0131m. \u00d6rne\u011fin biz MHP olarak bir taraftan 367 krizini do\u011fru bulmuyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc 367 krizi AKP\u2019nin de\u011firmenine su ta\u015f\u0131d\u0131. \u015eimdi \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m, ben 367 krizinde, 367\u2019yi do\u011fru bulmayanlar taraf\u0131nday\u0131m ve \u2018parlamentoya gelece\u011fim\u2019 dedim. Parlamentoya geldin mi sen AKP\u2019nin yan\u0131ndas\u0131n, niye yan\u0131nda olay\u0131m? As\u0131l \u015fu soruyu sormak laz\u0131m o zaman, o kutupla\u015fmay\u0131 meydana getirmek, 367 krizini olu\u015fturmak, bir bak\u0131ma AKP\u2019nin daha fazla oy almas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, ger\u00e7ek AKP payandal\u0131\u011f\u0131 de\u011fil midir? Benim ne yapmam laz\u0131m? Benim bir siyaset\u00e7i olarak AKP ya da CHP\u2019den olan gayri-memnunlar\u0131 kendime \u00e7ekmem gerekiyor. Bu y\u00fczden biz b\u00f6yle bir kutupla\u015fman\u0131n taraf\u0131 olmad\u0131k. O bak\u0131mdan MHP kararlar\u0131n\u0131 al\u0131rken hep T\u00fcrkiye\u2019yi ve demokrasiyi d\u00fc\u015f\u00fcnerek alm\u0131\u015ft\u0131r. Yani, 4+4+4\u2019e biz de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131k, biz kademeli sistemi do\u011fru g\u00f6r\u00fcyorduk ama b\u00f6yle bir kademeyi do\u011fru bulmuyorduk ve farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ortaya koyduk. Suriye\u2019ye s\u0131n\u0131r \u00f6tesi operasyon yetkisine evet dedik, \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019yi y\u00f6neten bir h\u00fck\u00fcmet var, T\u00fcrkiye bir sald\u0131r\u0131 e\u015fi\u011fine gelmi\u015f, h\u00fck\u00fcmet \u2018TSK\u2019y\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131 olarak kullanmak durumunday\u0131m<\/i>\u2019 derse, biz buna \u2018evet<\/i>\u2019 deriz. Ben T\u00fcrkiye\u2019yi sava\u015f tehdidine AKP\u2019nin yanl\u0131\u015f politikalar\u0131 getirdi diye ele\u015ftiririm ama b\u00f6yle bir sald\u0131r\u0131 e\u015fi\u011fine gelinmi\u015fse MHP onu savunur. O bak\u0131mdan MHP olarak AKP\u2019yi d\u00fc\u015f\u00fcnmedik, T\u00fcrkiye\u2019yi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Bu y\u00fczden MHP\u2019nin s\u00fcrekli payanda gibi g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktaya bakarsak AKP\u2019yi getiren CHP de\u011fil midir? 2003\u2019te Erdo\u011fan\u2019\u0131n Ba\u015fbakan olmas\u0131 s\u00fcrecini ba\u015flatan ya da 2004\u2019te T\u00fcrk Ceza Kanununu Meclis\u2019i ola\u011fan\u00fcst\u00fc toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131rarak onaylayan, \u00f6zel yetkili mahkemelerin kurulmas\u0131na destek veren CHP de\u011fil mi? T\u00fcrkiye\u2019nin bir K\u00fcrt meselesi vard\u0131r diyen, sonra AKP\u2019yi g\u00f6r\u00fc\u015fmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p \u2018hay\u0131r\u2019 diyen, sonra MHP\u2019ye \u2018gelin sizinle g\u00f6r\u00fc\u015felim\u2019 diyen CHP de\u011fil mi? Biz so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde ne Amerika ne Rusya yan\u0131nda olduk, bug\u00fcn de ne AKP ne CHP yan\u0131nda olma gayretimiz vard\u0131r, kendi do\u011fru siyasetimizi uyguluyoruz.<\/p>\n
Evet, son 10 y\u0131lda \u00fczerine konu\u015fulacak ger\u00e7ekten \u00e7ok \u015fey var. Dilerseniz merak edilen g\u00fcncel siyasi olaylarla devam edelim. Son d\u00f6nemde \u00e7ok kitlesel hale gelen Gezi Park\u0131 eylemleri oldu. MHP\u2019ye oy veren pek \u00e7ok ki\u015finin de bu eylemlere destek verdi\u011fi konu\u015fuldu. Ancak MHP Gezi Park\u0131 eylemlerine mesafeli durdu. Do\u011fru mudur? Ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz bu eylemlerle ilgili? Sizin hem h\u00fck\u00fcmetin tutumu ve polisin kulland\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 \u015fiddeti hem de eylemcileri ele\u015ftiren a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131z oldu. <\/b><\/p>\n
Asl\u0131nda Gezi Park\u0131 ekseninde olu\u015fturulan toplumsal muhalefeti hakl\u0131 bulduk ama do\u011frudur, bu \u015fiddet eylemlerine d\u00f6n\u00fc\u015fmesine mesafeli durduk. Mesafeli olmam\u0131z\u0131n temel sebebi toplumsal muhalefeti \u015fiddet sarmal\u0131yla marjinalle\u015ftirmek, me\u015fruiyet d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131kartma gibi bir tuzakla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. O bak\u0131mdan toplumsal muhalefetin olmas\u0131na \u2018evet\u2019 diyoruz, ama toplumsal muhalefeti marjinalle\u015ftiren, toplumsal muhalefetin kimi s\u00f6ylemlerinin toplum taraf\u0131ndan alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 engelleyen yakla\u015f\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Muhalefeti \u015fiddet ve eylemle ba\u011fda\u015ft\u0131rarak \u00e7ok radikalle\u015ftirmek asl\u0131nda bir bak\u0131ma toplumsal muhalefeti \u00f6ld\u00fcrmek demektir. O bak\u0131mdan bunun marjinalle\u015fmesini, radikalle\u015fmesini soka\u011fa ta\u015fmas\u0131n\u0131 do\u011fru bulmad\u0131k, ama bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve demokratik eylemlerle bunlar\u0131n ifade edilmesini ve ifade edilirken ortaya konulan tezleri \u00e7ok \u00f6nemsedik. Yani \u00f6tekile\u015ftirme, ayr\u0131\u015ft\u0131rma, hegemonik yap\u0131lanma, d\u0131\u015flanma, bu muhalefetin ortaya koydu\u011fu bu tespitler do\u011frudur, ama bu tespitleri sokakta marjinalle\u015ftirmek isteyenlerin tuza\u011f\u0131na da d\u00fc\u015fmemek gerekiyor. Gezi eylemleri asl\u0131nda AKP\u2019nin y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ne kadar bask\u0131c\u0131 despot bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febildi\u011fini de ortaya koydu. Gezi eylemlerine yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 polisin orant\u0131s\u0131z g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ve baz\u0131 insanlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6tekile\u015ftirme, d\u0131\u015flamas\u0131 dikkat \u00e7ekiciydi.<\/p>\n
Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n Gezi eylemlerinin arkas\u0131nda \u2018faiz lobisi\u2019 var ya da d\u0131\u015f komplolar var ya da darbe te\u015febb\u00fcsleri var gibi iddialar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? <\/b><\/p>\n
Yani Erdo\u011fan\u2019\u0131n kendisi \u00f6yle lobiler ve komplolarla geldi\u011fi i\u00e7in s\u00f6ylediklerine kulak vermek laz\u0131m. Ama bunlar tabi h\u00fck\u00fcmetin aczini ortaya koyan, AKP\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal kutupla\u015fman\u0131n boyutunu ortaya koyan ac\u0131 olaylard\u0131. Ba\u015fbakan olmad\u0131k komplolara sar\u0131l\u0131p kendi yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6rtmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi bak\u0131nca Gezi park\u0131 eylemlerinde bulunan gen\u00e7 kesim 1980 ve 1990 do\u011fumlular. 1980\u2019lilerin \u00e7o\u011fu ve 1990 do\u011fumlu insanlar\u0131n bildik \u00f6m\u00fcrlerinin tamam\u0131 AKP d\u00f6neminde ge\u00e7ti. 1990 do\u011fumlu insan \u015fu anda 23 ya\u015f\u0131nda, kendisini 12 ya\u015f\u0131ndan itibaren biliyorsa, 11 y\u0131ld\u0131r AKP\u2019den ba\u015fka bir \u015fey bilmiyor. Bu nesil Erdo\u011fan\u2019\u0131n benmerkezci y\u00f6netimi, otoriter, her \u015feyi ben bilirim anlay\u0131\u015f\u0131ndan b\u0131km\u0131\u015f durumda. Bu nesil \u00f6yle emir komuta nesli de\u011fil. Bu nesil hem optimisttir hem pragmatisttir hem esnektir. Eskiden \u2018S\u00fcleyman hep Ba\u015fbakan, hep Ba\u015fbakan\u2019 diye ele\u015ftirilirdi, \u015fimdi ise bu adam her yere h\u00e2kim, hi\u00e7bir mecrada ele\u015ftiriye izin vermiyor diye soka\u011fa d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Biz marjinalle\u015fme ve \u015fiddete kar\u015f\u0131y\u0131z ama bu nesil gelecekte T\u00fcrkiye\u2019yi y\u00f6netecek, dolay\u0131s\u0131yla bu neslin de iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131, \u00f6tekile\u015ftirilmemesi ve bir \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131na sokulmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Nesiller kaybolursa T\u00fcrkiye kaybeder, biz bunu kendi d\u00f6nemlerimizden \u00e7ok iyi biliyoruz.<\/p>\n
Ben Gezi eylemlerini AKP\u2019nin tahrik etti\u011fini, \u00f6tekile\u015ftirmeyi \u015fiddete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve AKP\u2019den giderek uzakla\u015fan se\u00e7men kitlesini kendisine ba\u011flamak i\u00e7in bunu bir ara\u00e7 olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131, siyasi rant sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hemen ard\u0131ndan siyasi mitingler d\u00fczenlemesi ve onlar\u0131 d\u00fc\u015fman g\u00f6stermesi de as\u0131l amac\u0131n\u0131 ele verdi AKP\u2019nin. Orada ba\u015fka senaryolar vard\u0131.<\/p>\n
Ne gibi senaryolar?<\/b><\/p>\n
\u015eimdi bu Gezi Park\u0131 ekseninde faili me\u00e7hul a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereken \u00e7ok konular var. Birincisi, \u2018bu geli\u015fmenin olabilece\u011fini 3 ay \u00f6nceden \u00f6\u011frendik\u2019 diyorlar, \u00f6\u011frendiyseniz, toplumsal olarak bunu niye y\u00f6netemediniz? \u0130kincisi, Gezi Park\u0131 ekseninde a\u011faca, parka sayg\u0131; bir duyarl\u0131l\u0131k olu\u015fmu\u015f, bu duyarl\u0131l\u0131k olu\u015furken o g\u00fcn \u00e7ad\u0131rlar\u0131 yakma, sabah be\u015fte orant\u0131s\u0131z g\u00fc\u00e7 kullanma talimat\u0131n\u0131 kim verdi, kim tahrik etti? B\u00f6yle bir uygulama toplumda haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir kanaat olu\u015fturdu. Ondan sonraki d\u00f6nem i\u00e7erisinde \u00f6zellikle 7 Haziran 2013 tarihinde, \u0130mral\u0131\u2019ya bir ziyaret planland\u0131. O ziyaretten birdenbire Gezi\u2019ye selam sesleri \u00e7\u0131k\u0131yor, yani marjinal unsurlar dahil edilmeye ba\u015fland\u0131, kimler dahil etmek istedi, neden dahil edildi, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsinin sorgulanmas\u0131 laz\u0131m a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde birdenbire bu olay\u0131 y\u00f6netmek yerine, bir kutupla\u015ft\u0131rmaya getirip siyasi rant elde etmek i\u00e7in de bir mitinge d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek asl\u0131nda bunu bir siyaset m\u00fchendisli\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tahrik edildi\u011fini ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koyuyor.<\/p>\n
Ak Parti\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi \u2018milli iradeye sayg\u0131\u2019 mitinglerinde MHP bayraklar\u0131 da vard\u0131. Bunu nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? <\/b><\/p>\n
\u015eimdi o ortam\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in olmayana ergi metodunu ele alal\u0131m. Birileri Gezi\u2019ye b\u00fct\u00fcn marjinal ve radikal unsurlar\u0131 katmaya ba\u015flam\u0131\u015f. AKP\u2019de bunu destekliyor, tahriklerle olu\u015fturuyor. MHP orada o marjinal unsurlarla birlikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde AKP bunu nas\u0131l kullanacakt\u0131? MHP bu oyunu anlay\u0131p Gezi\u2019ye mesafeli durunca, oyunu tutmayan AKP, \u2018bak\u0131n MHP kimlerle el ele\u2019 diye propaganda yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca bu defa mitinglerde MHP bayra\u011f\u0131 kullanmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Yani Ak Parti Gezi eylemlerini k\u00f6r\u00fckledi, hatta onun i\u00e7ine marjinal, radikal unsurlar\u0131n kat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131 veya destekledi, sonra da MHP\u2019nin de orada g\u00f6z\u00fckmesi i\u00e7in bir tuzak kurup MHP taban\u0131n\u0131, \u00f6zellikle MHP\u2019yi etnik gruplarla el ele, AK Parti kar\u015f\u0131t\u0131 gibi g\u00f6sterip kendisine yak\u0131nla\u015ft\u0131rmay\u0131 m\u0131 ama\u00e7lad\u0131? <\/b><\/p>\n
Tabii, biz o tuza\u011fa d\u00fc\u015fmedik. Bu seferde o toplumsal muhalefetin bize y\u00f6nelmesini engellemek i\u00e7in benze\u015fme y\u00f6ntemini uygulad\u0131. Ve ben burada derin AKP\u2019nin devrede oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, devletin derin g\u00fc\u00e7lerinin devrede oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hat\u0131rlarsan\u0131z AKP\u2019nin Gezi Park\u0131\u2019ndan \u00f6nce \u2018analar a\u011flamas\u0131n\u2019 ajitasyonu ile ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 politikalar MHP\u2019de toplumsal muhalefetin birle\u015fmeye ba\u015flamas\u0131na neden olmu\u015ftu. Bursa\u2019da, \u0130zmir\u2019de ve di\u011fer kentlerde kitlelerle bulu\u015fan mitingler yapt\u0131k. MHP muhalefet olarak adres olmaya ba\u015flad\u0131. MHP y\u00fckseliyordu, AKP sinmi\u015fti, ter\u00f6ristle masaya oturan Ba\u015fbakan sinmi\u015fti. Sonra bir manip\u00fclasyonla yine CHP-AKP ekseninde Gezi Park\u0131 ile bir kutupla\u015fma yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Yani b\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Gezi Park\u0131 olaylar\u0131 AKP\u2019yi daha dinamik hale getirdi. Yeni se\u00e7men konsolidesi yapmak amac\u0131yla kullan\u0131ld\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te CHP\u2019yi yine kutup ba\u015f\u0131 olarak planlamak isteyen bir yap\u0131 oldu ama ama\u00e7lar\u0131na tam olarak ula\u015famad\u0131lar.<\/p>\n
Bu tip siyasi zikzaklar\u0131 ba\u015fka pek \u00e7ok alanda da g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. Biraz da son d\u00f6nemdeki K\u00fcrt sorunu eksenli a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 konu\u015fal\u0131m dilerseniz. H\u00fck\u00fcmet \u00f6nce bir K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 ba\u015flatt\u0131, sonra tepki olunca ad\u0131 \u2018demokratikle\u015fme\u2019 a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 oldu. Kahvalt\u0131lar, \u015fark\u0131c\u0131, sporcu vs. davetleri ile bu a\u00e7\u0131l\u0131m g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Sonra s\u00fcre\u00e7 durdu. Ba\u015fbakan Erdo\u011fan daha sonra ilgin\u00e7 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar yapt\u0131. BDP\u2019lilerin dokunulmazl\u0131klar\u0131n\u0131n kald\u0131rabilece\u011finden bahsetti, \u2018\u00d6calan\u2019\u0131 ben olsam asard\u0131m\u2019<\/i> \u015feklinde konu\u015fmalar yapmaya ba\u015flad\u0131. \u00dczerinden bir ay ge\u00e7meden de bu defa kamuoyunda s\u00f6ylem h\u00e2kimiyeti ile \u2018bar\u0131\u015f s\u00fcreci\u2019 denen PKK ve \u00d6calan ile a\u00e7\u0131k m\u00fczakere s\u00fcrecini ba\u015flatt\u0131. Son olarak da s\u00fcre\u00e7 yine durdu g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, Ak Parti iki ayl\u0131k bir b\u00fcy\u00fck propaganda s\u00fcrecinden sonra bir demokratikle\u015fme paketi a\u00e7\u0131klad\u0131. Siz nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz bu geli\u015fmeleri?<\/b><\/p>\n
Hedef belli. Haz\u0131m sorunu var vatanda\u015fta. Vatanda\u015f\u0131n haz\u0131ms\u0131zl\u0131k sorunu \u00e7ekti\u011fi d\u00f6nemlerde gaz\u0131n\u0131 alma metotlar\u0131n\u0131 uyguluyorlar ama nihai hedef gayet a\u00e7\u0131k ve net. Yani Cumhuriyetle bir hesapla\u015fma var, milletle bir hesapla\u015fma var. Cumhuriyeti kuran milliyet\u00e7i iradeyi d\u0131\u015flayan bir yakla\u015f\u0131mla meseleye bak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bunu sadece ben s\u00f6ylemiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00d6calan 2007 y\u0131l\u0131nda KCK\u2019n\u0131n 7 maddelik \u00e7\u00f6z\u00fcm plan\u0131n\u0131 sunarken diyor ki \u2018milliyet\u00e7ilik \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131r, milli devlet par\u00e7alanmal\u0131d\u0131r<\/i>\u201d diyor. Ayn\u0131 \u015feyi Ahmet Davuto\u011flu da s\u00f6yl\u00fcyor, Ba\u015fbakan Erdo\u011fan milliyet\u00e7ili\u011fi ayaklar alt\u0131na al\u0131yor. Bakan \u00d6mer \u00c7elik \u2018milli devlet yerine \u00fclke devleti olmas\u0131 gerekir<\/i>\u2019 diyor. Dolay\u0131s\u0131yla AKP asl\u0131nda muhafazak\u00e2r demokrat kitab\u0131nda milli devletlerin uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi yapan devlet tipine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekti\u011fini ifade ediyor. Dini suiistimal ederek de\u011fi\u015fik devlet fantezileri \u00fcretiyorlar. Sonu\u00e7 olarak b\u00f6yle bir ortam i\u00e7erisinde Cumhuriyetimizin dayand\u0131\u011f\u0131 temellerle, milletimizi var k\u0131lan de\u011ferleri bir bak\u0131ma yeniden tan\u0131mlama ihtiya\u00e7lar\u0131 var ama bu tan\u0131mlaman\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde maliyeti olaca\u011f\u0131 i\u00e7in zaman zaman bu git-gel\u2019ler oluyor. \u0130\u015fte \u2018ter\u00f6ristlerle kucakla\u015fanlarla ne i\u015fim olacak dokunulmazl\u0131klar\u0131n\u0131 kald\u0131raca\u011f\u0131m<\/i>\u2019 diyor, ondan sonra yetmiyor onlar\u0131 ter\u00f6rist ba\u015f\u0131na, Kandil\u2019e kadar ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor, do\u011frusu bu tamamen m\u00fcnaf\u0131k bir siyasettir. Uygulamalar\u0131n ama\u00e7 ve hedefleri toplum ve milleti yeniden kesip bi\u00e7mek suretiyle etnik kimliklere dayal\u0131 bir millet tan\u0131m\u0131, b\u00f6lge ve etnik kimliklere dayal\u0131 bir g\u00fc\u00e7 payla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7erisinde bir devlet modeli kurmakt\u0131r. Kafalar\u0131ndaki model budur. Bunlara g\u00f6re \u00e7\u00fcnk\u00fc milli kimlik yoktur, milli k\u00fclt\u00fcr yoktur. Bunlara g\u00f6re sadece inan\u00e7 sistemi ge\u00e7erlidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu ba\u011flar\u0131n kesilmesi, dil \u00f6nemli de\u011fildir, k\u00fclt\u00fcr \u00f6nemli de\u011fildir, milli menfaat \u00f6nemli de\u011fildir. Bu siyasal d\u00fc\u015f\u00fcnceleri toplum hazmedemedik\u00e7e b\u00f6yle gel-git\u2019ler yap\u0131p duruyorlar. Zaten Ba\u015fbakan da bunu s\u00f6yl\u00fcyor. Hazmettire hazmettire\u2026 \u015eimdi 24 Ocak 2004 tarihinde Davos\u2019tan d\u00f6nerken s\u00f6yledi\u011fi bir laf var, diyor ki; \u2018milletin kimlik de\u011fi\u015fimi konusunda bizle ilgili bir teredd\u00fctt\u00fc yok<\/i>.\u2019 \u2018Bizi kendisi gibi biliyor\u2019<\/i> diyor ve b\u00f6yle g\u00f6z\u00fckerek asl\u0131nda milletin kimli\u011fini de\u011fi\u015ftirme operasyonu yap\u0131yor.<\/p>\n\u201cAKP, PKK\u2019y\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te K\u00fcrtlerin temsilcisi haline getirdi. \u00d6calan ter\u00f6rist ba\u015f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p politik bir lider haline getirildi.
\nAKP eliyle bir paralel millet, paralel devlet olu\u015fturuluyor\u201d<\/i><\/b><\/h3>\n
Burada etnik kimliklerin baz\u0131 haklar\u0131na kavu\u015fmas\u0131 demokratikle\u015fme ad\u0131na \u00f6nemli de\u011fil mi? Ak Parti\u2019nin dine vurgusu ve kimlik de\u011fi\u015ftirme operasyonu ile neyi kastediyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Asl\u0131nda sorunun \u00f6z\u00fc haklar de\u011fildir. Talep siyasald\u0131r. Siyasal anlamda millet ve devlet millet etnik kimli\u011fe g\u00f6re tan\u0131mlan\u0131p devletin buna g\u00f6re g\u00fcc\u00fcn\u00fcn payla\u015f\u0131lmas\u0131 isteniyor. Haklar meselesi kamuflajd\u0131r. Bunlar as\u0131l yerelle\u015fme modelini benimsemi\u015f. Zaten \u00d6mer Din\u00e7er de \u2018K\u00fcreselle\u015fme i\u00e7in gerekli olan yerelle\u015fmedir, T\u00fcrkiye i\u00e7in yerel k\u00fclt\u00fcr \u0130slam\u2019d\u0131r<\/i>\u2019 diyor. Yani AKP asl\u0131nda dinimiz \u0130slam\u2019\u0131 bile Bat\u0131 Medeniyetinin, k\u00fcresel medeniyetin bir yerel unsuru olarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi hedefliyor, buna hizmet ediyor. Dolay\u0131s\u0131yla Cumhuriyetin olu\u015fturdu\u011fu, 1000 y\u0131ll\u0131k tarihimizin olu\u015fturdu\u011fu bu co\u011frafyay\u0131 vatana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, millet olarak sahip oldu\u011fumuz de\u011ferleri etnik ve mezheplere dayal\u0131 yeniden tan\u0131mlamak suretiyle, Cumhuriyeti d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, milleti d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yor. Demokratikle\u015fme paketleri, \u2018analar a\u011flamas\u0131n ter\u00f6r bitsin<\/i>\u2019 kamuflajlar\u0131 ile daha otoriter, daha yerelle\u015fmi\u015f, milli ekonominin ve milli devletin tamamen kayboldu\u011fu bir yap\u0131lanmay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Zaten AKP\u2019nin muhafazak\u00e2r demokrat anlay\u0131\u015f\u0131nda milli devletin uluslararas\u0131 standartlara g\u00f6re yeniden dizayn edilmesi gerekti\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n
Demokratikle\u015fme paketi a\u00e7\u0131klan\u0131nca asl\u0131nda aylard\u0131r konu\u015fulan pek \u00e7ok \u015feyin orada olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ger\u00e7i Ba\u015fbakan Erdo\u011fan \u2018Bu ba\u015flang\u0131\u00e7, bu paketlerin devam\u0131 gelecek<\/i>\u2019 dedi, ama siz yine de nihai hedefin ba\u015fka oldu\u011funu ifade ediyorsunuz. A\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcrecine ya da son \u00d6calan ve PKK ile a\u00e7\u0131k m\u00fczakerelere d\u00f6nersek Ak Parti\u2019nin kritik yanl\u0131\u015flar\u0131 neydi size g\u00f6re?<\/b><\/p>\n
T\u00fcrkiye 2002 y\u0131l\u0131nda ter\u00f6rle m\u00fccadeleyi \u00e7\u00f6zerken halk\u0131n deste\u011finin PKK\u2019n\u0131n yan\u0131nda olmamas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemliydi. Bunun \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmi\u015ftik ama AKP bug\u00fcn \u015fova d\u00f6n\u00fc\u015fen bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle PKK\u2019y\u0131 bir kitlenin temsilcisi konumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. AKP h\u00fck\u00fcmet olarak do\u011frudan PKK\u2019y\u0131 muhatap al\u0131yor, onu siyasalla\u015ft\u0131r\u0131yor. Demokraside ter\u00f6r\u00fc ara\u00e7 olarak kullan\u0131p me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, art\u0131k demokrasinin anlam\u0131 kalmaz. Madem ter\u00f6rist dediklerinle bunca sarma\u015f dola\u015f olabiliyorsun, o zaman Gezi Park\u0131\u2019nda olanlar\u0131 niye ele\u015ftiriyorsun? Bir m\u00fcnaf\u0131k siyasettir. Demokratikle\u015fme paketinde de bir zarf bu me\u015frula\u015ft\u0131rma devam etti. Toplum tepki g\u00f6sterince toplumdaki duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 t\u00f6rp\u00fclemek i\u00e7in bir geri ad\u0131m y\u00f6ntem olarak paketi kulland\u0131lar. PKK bu s\u00fcre\u00e7te K\u00fcrtlerin temsilcisi haline getirildi. Abdullah \u00d6calan ter\u00f6rist ba\u015f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve politik bir lider haline getirildi. Hala da hazmettirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Daha b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015f olur mu? AKP eliyle bir paralel millet, paralel devlet olu\u015fturuluyor. Paralel millet ile paralel devlet ayn\u0131 millet ayn\u0131 devlet i\u00e7erisinde olu\u015fturuluyor \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fu an i\u00e7in hi\u00e7 bir g\u00fcc\u00fcn bizi fiilen b\u00f6lmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ama zamanla ne olur bunu bilemeyiz. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki bug\u00fcn PKK bu geldi\u011fi safhalar\u0131n hi\u00e7 birini kendisi sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011funluk iradesi sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r bunlar\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, PKK\u2019n\u0131n bu siyasal ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmas\u0131n\u0131n engellenmesi i\u00e7in ben AKP\u2019nin durdurulmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ba\u015fbakan K\u00fcrdistan ve Lazistan eyaletlerinden bahsetmek suretiyle amac\u0131n\u0131 iyice a\u00e7\u0131k etmi\u015ftir. D\u0131\u015far\u0131 ile bir mutabakat kurmu\u015ftur, olu\u015fturulan bu mutabakat\u0131n amac\u0131 ve hedefi tamam\u0131yla 4 par\u00e7al\u0131 K\u00fcrdistan\u2019\u0131n in\u015fa modelidir. T\u00fcrkiye i\u00e7erisinde de in\u015fa ediliyor. AKP h\u00fck\u00fcmeti T\u00fcrkiye\u2019de PKK ile m\u00fccadelede PKK\u2019y\u0131 me\u015fgul etmeyerek asl\u0131nda onun Suriye\u2019nin kuzeyinde bir egemenlik alan\u0131 a\u00e7mas\u0131n\u0131n da \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bunun \u00e7ok ciddi sonu\u00e7lar\u0131 olaca\u011f\u0131 gayet a\u00e7\u0131k ve nettir. Bunlar masumane giri\u015fimler de\u011fildir, o bak\u0131mdan, bu hususlar\u0131 biz dile getirdi\u011fimiz zaman AKP\u2019ye oy veren insanlar bunun fark\u0131na vard\u0131\u011f\u0131 zaman hemen AKP farkl\u0131 s\u00f6ylemler i\u00e7erisine girebilir.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131 ad\u0131na at\u0131lan ad\u0131mlar da yok mu?<\/b><\/p>\n
Bireysel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin g\u00fc\u00e7lendirilmesinden yanay\u0131z. Ama bu taleplerin kolektif ve etnik bir siyasal yap\u0131lanmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi hedefi var. As\u0131l sorun zaten bunun g\u00f6sterilip aslen ba\u015fka planlar\u0131n i\u015fletilmesidir. Ben AKP k\u0131lavuzlar\u0131n\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalarla AKP\u2019ye oy veren insanlar\u0131n ruhunu temsil etmediklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ama sorun bunun fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmak gere\u011fidir. Kimi zaman AKP bu etnik, \u0131rk\u00e7\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rten ba\u015fka demokratikle\u015fme, insan haklar\u0131 gibi de\u011ferleri ayn\u0131 kefeye koyama y\u00f6ntemi ile toplumsal dezenformasyon yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ben \u015funa inan\u0131yorum, a\u00e7\u0131l\u0131m ve demokratikle\u015fme paketlerinin as\u0131l amac\u0131 \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir planla PKK ve \u00d6calan\u2019a af sa\u011flamakt\u0131r. Di\u011fer eklemeler dengeleme, hazmettirme ama\u00e7l\u0131d\u0131r. Bunu bir taraftan TSK\u2019n\u0131n bir psikolojik hareketle sindirilmesi di\u011fer tarafta PKK\u2019n\u0131n me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lma s\u00fcrecinde de g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck.<\/p>\n
PKK ter\u00f6r\u00fc ile K\u00fcrtlerin sorunlar\u0131n\u0131 da belki birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekiyor. O zaman kendini farkl\u0131 cephelere yerle\u015ftiren taraflar i\u00e7in de i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir ikilem olu\u015fuyor. K\u00fcrt k\u00f6kenli vatanda\u015flar\u0131n \u00f6nemli sorunlar\u0131, ma\u011fduriyetleri oldu\u011fu a\u00e7\u0131k, insan haklar\u0131 ve demokratikle\u015fme ba\u011flam\u0131nda at\u0131lmas\u0131 gereken \u00f6nemli ad\u0131mlar var. Sizin de bu konularda ciddi hassasiyetleriniz var. A\u00e7\u0131k\u00e7a sormak istiyorum, MHP\u2019ye g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt sorunu yok mudur?<\/b><\/p>\n
Yoktur, bunu net bir \u015fekilde ifade etmek istiyorum. K\u00fcrt sorunu milli kimlik ve milli devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 bozmak hedeflerini me\u015frula\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla ortaya konulan bir iddiad\u0131r. Siyasal taleplerin devletin g\u00fc\u00e7 payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ve egemenli\u011finin etnik kimliklere ve b\u00f6lgelere g\u00f6re ayr\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Esasen T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt sorunu iddias\u0131 Cumhuriyetimizin kurtulu\u015f m\u00fccadelesi s\u0131ras\u0131nda da K\u00fcrdistan meselesi olarak d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan dayat\u0131lm\u0131\u015f ancak kurtulu\u015f m\u00fccadelesiyle buna \u2018hay\u0131r\u2019 denmi\u015ftir. Buna ili\u015fkin irade beyan\u0131 K\u00fcrt k\u00f6kenli karde\u015flerimizin temsilcilerinin TBMM\u2019ne 1921\u2019de g\u00f6nderdikleri telgraflarda; \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin bir K\u00fcrdistan meselesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, K\u00fcrtlerin kaderinin T\u00fcrklerle birlikte olu\u011funu ve K\u00fcrtlerin ayr\u0131 bir unsur olarak TBMM h\u00fck\u00fcmetinde ayr\u0131 bir unsur olarak telakki edilmesini kabul etmediklerini<\/i>\u2019 ifade etmi\u015flerdir. Lord Curzon\u2019un K\u00fcrdistan \u00f6zerli\u011finden bahsetmesini protesto eden \u00e7e\u015fitli K\u00fcrt cemiyeti temsilcileri de 25 Ocak 1923\u2019te \u2018K\u00fcrtlerin kendi ailesinden yeti\u015ftirdi\u011fi T\u00fcrk milletinin kurtar\u0131c\u0131lar\u0131na ve B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi H\u00fck\u00fcmetine teslim ettiklerini<\/i>\u2019 belirterek kendilerinin T\u00fcrk Milletine mensup olu\u011funu kararl\u0131l\u0131kla ifade etmi\u015flerdi.<\/p>\n
\u00d6te yandan Orta-Do\u011fu jeopoliti\u011finde T\u00fcrkiye\u2019de bir K\u00fcrt sorunu iddias\u0131na siyasal \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n 4 par\u00e7al\u0131 K\u00fcrdistan in\u015fas\u0131n\u0131n bir a\u015famas\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle Orta-Do\u011fu\u2019da etnik veya mezheplere g\u00f6re devlet yap\u0131lanma modelinin T\u00fcrkiye\u2019de in\u015fas\u0131 i\u00e7in K\u00fcrt sorunu iddias\u0131 bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ulus \u00f6tesi \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n milletimizi ve devletimizi a\u015faca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle s\u00f6zde \u00e7\u00f6z\u00fcm ve bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde 4 par\u00e7al\u0131 K\u00fcrdistan\u2019a yap\u0131lan vurgular, Lozan\u2019\u0131n yeniden yaz\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair talepler, Kuzey Irak B\u00f6lgesel Y\u00f6netimin Anayasas\u0131nda Sevr\u2019in 62-64. Maddelerine yap\u0131lan at\u0131flar T\u00fcrkiye\u2019de bir K\u00fcrdistan olu\u015fturmaya ve milletimizin egemenli\u011finin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir s\u00fcrece do\u011fru s\u00fcr\u00fcklenmek istendi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara paralel \u00e7e\u015fitli merkezlerde T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00f6len haritalar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 da bu s\u00fcrece i\u015faret etmektedir. Bu bak\u0131mdan K\u00fcrt sorunu iddias\u0131n\u0131n kabul\u00fc ve bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik siyasal taleplerin millet ve devlet ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 g\u00f6zden \u0131rak tutulamaz. Evet, bize g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de bir K\u00fcrt sorunu yoktur. Sadece bu sorunu kabul etme dayatmas\u0131yla T\u00fcrk milletinin ve devletinin \u00e7\u00f6z\u00fclme yoluna sokulmas\u0131 sorunu vard\u0131r.<\/p>\n
Peki, T\u00fcrkiye\u2019de bu ba\u011flamda ne sorunu vard\u0131r?<\/b><\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de kesif ve \u00e7ok boyutlu ter\u00f6r ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck sorunu vard\u0131r. \u00dclkenin anayasal d\u00fczenini silah zoruyla de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in 30 y\u0131ld\u0131r kan d\u00f6ken bir \u00f6rg\u00fct ve bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fclkeyi b\u00f6lmek isteyen hain talepleri vard\u0131r. Bu nedenle, bu eli kanl\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn dayatmalar\u0131n\u0131 K\u00fcrt k\u00f6kenli vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n talebi olarak alg\u0131lar ve b\u00f6yle yans\u0131t\u0131rsak i\u015fe ba\u015ftan yanl\u0131\u015f ba\u015flam\u0131\u015f oluruz.\u00a0 Unutulmamal\u0131d\u0131r ki bug\u00fcn K\u00fcrt k\u00f6kenli karde\u015flerimizle toplumsal bir sorun s\u00f6z konusu de\u011fildir. Aksine b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe eri\u015ftirilmi\u015f de\u011ferler ekseninde karde\u015flik h\u00e2kimdir. Yoksa bireysel olarak \u00fclkemizde ya\u015fayan pek \u00e7ok vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n de\u011fi\u015fik t\u00fcrden sorunu mevcuttur. Bu anlamda Yozgat\u2019\u0131n k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn de, maa\u015f\u0131 yetmeyen emeklinin de, K\u00fcrt k\u00f6kenli vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n da bireysel sorunlar\u0131 vard\u0131r ve bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gerekmektedir. Var olan sorunlar bireysel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ekseninde de\u011ferlendirilmelidir. Bu bireysel sorunlar\u0131, siyasal taleplere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek buna K\u00fcrt sorunu demek her \u015feyden \u00f6nce K\u00fcrt k\u00f6kenli karde\u015flerimizi yaralar, zedeler ve daha tehlikesi d\u0131\u015flar. Ayn\u0131 zamanda PKK gibi T\u00fcrk-K\u00fcrt, \u00e7oluk-\u00e7ocuk demeden katliamlar yapan bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc K\u00fcrt k\u00f6kenli karde\u015flerimizin temsilcisi haline getirmek gibi \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir problemle bizi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131r. Biz bu y\u00fczden \u2018bin y\u0131ll\u0131k karde\u015fli\u011fi ya\u015fa ve ya\u015fat<\/i>\u2019 diyoruz. PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn hedefinde ise bu bin y\u0131ll\u0131k karde\u015fli\u011fin silah zoruyla, etnik siyasetle yok edilmesi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00fclkede herkes e\u015fit vatanda\u015f olarak e\u015fit \u015fartlarda, e\u015fit haklarla her t\u00fcrl\u00fc makam ve mevkiye gelebilmi\u015ftir. Kimse \u015fu ya da bu oldu\u011fu i\u00e7in yasa \u00f6n\u00fcnde e\u015fitsizli\u011fe, haks\u0131zl\u0131\u011fa, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa tabi tutulmam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle bir sorun olsa, K\u00fcrt k\u00f6kenli vatanda\u015flar\u0131m\u0131zdan cumhurba\u015fkan\u0131, ba\u015fbakan, milletvekillerinin olmas\u0131n\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klayabiliriz ki? Bu \u00fclkede herkes yasa \u00f6n\u00fcnde e\u015fittir. K\u00fcrt sorunu \u015feklinde adland\u0131r\u0131lan emperyalist komplo maalesef bu ger\u00e7ekli\u011fin \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131na ve PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn amac\u0131na hizmet etmek amac\u0131na matuf bir \u00e7aban\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bug\u00fcn PKK\u2019n\u0131n meclisteki uzant\u0131s\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere,\u00a0 bunu mevcut iktidar partisi de ana muhalefet partisi de bu \u015fekilde adland\u0131rarak bir anlamda PKK\u2019n\u0131n taleplerine ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc emellerine hizmet etmektedir.<\/p>\n
Bu karde\u015flik ve K\u00fcrtlerin de e\u015fit vatanda\u015f olarak her \u015fey olabilmesi s\u00f6ylemleri bug\u00fcn \u00f6zellikle baz\u0131 \u00e7evreleri rahats\u0131z ediyor. Bunun sorunlar\u0131n \u00fczerine \u00f6rtmek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar?<\/b><\/p>\n
Bizim dedi\u011fimiz \u015fey;\u00a0 bu \u015fekilde s\u00f6yleyenler b\u00f6l\u00fcc\u00fclerin ekme\u011fine ya\u011f s\u00fcrerler. Her vatanda\u015f\u0131n demokrasi ve insan haklar\u0131 ekseninde sorunlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r ve herkesin rahat\u0131 i\u00e7in reformlar yap\u0131l\u0131r. Ama T\u00fcrkiye\u2019de bu ad\u0131mlar hep b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011fe zemin haz\u0131rlamak, te\u015fvik etmek \u00fczerine yap\u0131l\u0131yor, biz bunu g\u00f6rmezden gelemeyiz. Bu \u015fimdi demokratikle\u015fme paketlerinde de yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin ne yap\u0131yorlar; silaha ba\u015fvurmam\u0131\u015f Aleviler, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc karde\u015flerimiz ve PKK\u2019n\u0131n taleplerini ayn\u0131 paketin i\u00e7ine koyuyorlar, hepsini demokratik ad\u0131m gibi sunup milleti kand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bunlar\u0131n ayn\u0131 zeminde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131, ayn\u0131 pakete konmas\u0131n\u0131 do\u011fru bulmuyorum. Bunu b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc PKK talepleri, \u00e7o\u011fu zaman K\u00fcrt sorunu ad\u0131yla ortaya konan talepler, hepsi siyasi taleplerdir. Siyasi sonu\u00e7lar\u0131 da devlet ve milletin altyap\u0131s\u0131na dinamit koymad\u0131r. Oysa di\u011fer talepler bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerdir. Onlar\u0131n hi\u00e7bir ba\u015fka anlam\u0131 yoktur. Bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talepleri ile paralel devlet ve paralel millet olu\u015fturman\u0131n altyap\u0131s\u0131na y\u00f6nelik siyasi hedefleri birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. O siyasi hedefler ile bireysel ve k\u00fclt\u00fcrel anlamda verece\u011finiz \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, talepleri ayn\u0131 kefeye koymak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bu bak\u0131mdan asl\u0131nda mesele kolektif boyutlu, siyasal boyutlu de\u011fil. Demokratikle\u015fme talepleri bireysel ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ba\u011flam\u0131nda ortaya konmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu konularda s\u0131cak tart\u0131\u015fma bitece\u011fe benzemiyor. Son d\u00f6nemdeki davalar\u0131 da sormak istiyorum. Ergenekon, Balyoz KCK gibi \u00e7ok \u00f6nemli operasyonlar ve davalar oldu T\u00fcrkiye\u2019de. MHP biraz mesafeli mi kald\u0131 bu s\u00fcrece? Bu davalar\u0131 derin \u00a0devletle hesapla\u015fma g\u00f6renlerin yan\u0131nda, bunlar\u0131n tek amac\u0131n\u0131n muhalefeti susturmak oldu\u011funu iddia edenler de oldu. Bu operasyonlar s\u0131ras\u0131nda ve davalar s\u00fcrecinde ciddi hukuk ve insan haklar\u0131 ihlalleri oldu\u011fu da \u00e7ok konu\u015fuldu. Siz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Biz bu davalar\u0131n ne savc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ne de avukatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131k, yapmaya da niyetimiz yoktur. Biz demokrasiye, milli iradeye inanan 44 y\u0131ll\u0131k bir siyasi partiyiz. Bu eksende milli egemenli\u011fe ve iradeye yap\u0131lan m\u00fcdahaleleri siyasi ve hukuki me\u015fruiyet d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zellikle Ergenekon, Balyoz gibi davalar \u00fczerinden kendilerine siyaset \u00fcreten, bu davalarla kendi siyasetlerine destek sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fan iktidar ve ana muhalefetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 herkes g\u00f6r\u00fcyor. Bu nedenle TSK gibi baz\u0131 kurumlar\u0131n bu \u015fekilde y\u0131prat\u0131lmas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, ayn\u0131 torbaya ya\u015f ve kurular\u0131n konularak de\u011ferlendirilmesini, kurunun yan\u0131nda ya\u015f\u0131n yak\u0131lmak istenmesini de yanl\u0131\u015f buluyoruz. Darbe te\u015febb\u00fcs\u00fc, darbe niyeti ve darbe haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde olanlar\u0131n adalet \u00e7er\u00e7evesinde ay\u0131klanmadan herkese toptanc\u0131 bir karar verilmi\u015ftir. Bunun bir hesapla\u015fma, intikam duygusuyla yap\u0131l\u0131yor izlenimi vermesi, muhalif sesleri susturmaya d\u00f6n\u00fck operasyonlar gibi yayg\u0131n bir \u015fekilde alg\u0131lanmas\u0131 ise bu davalar\u0131n gittik\u00e7e ger\u00e7eklikten koptu\u011funa dair kanaatleri de g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n
Bunun en bariz \u00f6rneklerinden biri de milletvekilimiz Say\u0131n Engin Alan\u2019\u0131n Ba\u015fbakan geldi\u011finde aya\u011fa kalkmamas\u0131n\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fini bizzat Ba\u015fbakan taraf\u0131ndan ifade edilmesi olmu\u015ftur. Nitekim bu cezalar \u00fczerine Say\u0131n Engin Alan\u2019\u0131n milletvekilli\u011finin ivedilikle d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine y\u00f6nelik beyanlar ki\u015fisel bir husumetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koymaktad\u0131r. \u015e\u00fcphesiz bu davalarda savunma hakk\u0131na ve deliller ekseninde y\u00f6neltilen \u00e7ok \u00f6nemli ihlallerin var oldu\u011fu iddias\u0131 bulunmaktad\u0131r. Hukuk herkese laz\u0131md\u0131r. Burada bir parantez a\u00e7arak \u015funu ifade etmeliyim. KCK davas\u0131n\u0131 bu kategorilerin d\u0131\u015f\u0131nda tutmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. KCK, PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn paralel devlet yap\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Bu davalar\u0131n bir denge olu\u015fturmak suretiyle PKK\u2019ya af taleplerini me\u015frula\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair iddialar\u0131n bulundu\u011fu da g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir.<\/p>\n
Neden KCK operasyonlar\u0131n\u0131 ve davas\u0131n\u0131 Ergenekon ve benzeri davalardan farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz?\u00a0Onlar\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u015fehir yap\u0131lanmas\u0131, derin devleti ile m\u00fccadele g\u00f6renler yan\u0131nda, insanlar\u0131n hak arama ve \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131na kar\u015f\u0131 zul\u00fcm g\u00f6renler de var.<\/b><\/p>\n
KCK a\u00e7\u0131k\u00e7a T\u00fcrkiye\u2019de PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u015fehir yap\u0131lanmas\u0131 olarak kurulan ve \u00fclkede ayr\u0131 bir paralel devlet yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 ama\u00e7 edinen yap\u0131d\u0131r. Bu nedenle PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcyle nas\u0131l m\u00fccadele etmek gerekiyorsa onun \u015fehir uzant\u0131lar\u0131yla da ayn\u0131 oranda m\u00fccadele etmek gerekir. KCK\u2019n\u0131n ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u015fehir yap\u0131lanmas\u0131 olmas\u0131 bir iddia de\u011fil, KCK davas\u0131yla ortaya konmu\u015f bir vak\u0131ad\u0131r. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda KCK s\u00f6zle\u015fmesiyle kurulan ve PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u015fehirlerde yapt\u0131\u011f\u0131 bombalama eylemlerinin, \u015fehir merkezlerinde d\u00fczenlenen ter\u00f6r faaliyetlerinin arkas\u0131nda bu yap\u0131lanman\u0131n oldu\u011fu KCK davas\u0131nda da ifade edilmi\u015ftir. Bu nedenle KCK ve PKK ayn\u0131 \u015feydir. Ama\u00e7, T\u00fcrkiye i\u00e7inde iki devletli, iki milletli bir yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak ve son a\u015famada da 4 par\u00e7al\u0131 K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kurulmas\u0131d\u0131r. KCK davalar\u0131nda bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131n \u0130mral\u0131\u2019daki ter\u00f6rist ba\u015f\u0131 oldu\u011fu, Kandil ve Demokratik Toplum Kongreleri adl\u0131 yap\u0131lar\u0131n bu \u00f6rg\u00fctlenmenin birer unsuru oldu\u011fu a\u00e7\u0131k ve nettir. PKK\u2019y\u0131 da\u011fdan ovaya indirme, \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci ve PKK\u2019n\u0131n siyasalla\u015fmas\u0131 amac\u0131na matuf olan KCK\u2019ya d\u00f6n\u00fck operasyonlara bu g\u00f6zle bakmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Esasen bug\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci alt\u0131nda da KCK toplum \u00f6rg\u00fctlenme modelinin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur. KCK, PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn fiilen ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lge olu\u015fturmak suretiyle paralel devlet uygulanmas\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilme modelidir. Bunun olu\u015fturulmas\u0131yla hukuki tan\u0131nm\u0131\u015fl\u0131\u011fa zemin olu\u015fturmak istenmektedir. KCK\u2019n\u0131n arkas\u0131nda fiili olarak PKK vard\u0131r, PKK silah\u0131 ve tehdidi vard\u0131r. KCK, yeni bir PKK versiyonudur.<\/p>\n
Haklar ve devleti konu\u015furken dilerseniz Anayasa ile devam edelim. T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcndeminde son iki se\u00e7imdir yo\u011fun \u015fekilde yeni bir Anayasa yapma vaadi var. Ancak olu\u015fturulan komisyonlar ve \u00e7\u0131kar\u0131lan taslaklara ra\u011fmen somut bir ad\u0131m olmad\u0131. \u015eimdi Meclis\u2019te bir komisyon aktif \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, MHP de komisyonda. Siz yeni Anayasa s\u00fcreci ile ilgili ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? MHP\u2019nin k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri var m\u0131? Ba\u015fkanl\u0131k sistemi g\u00fcndemde mi?<\/b><\/p>\n
MHP olarak biz, milletin kendi yapt\u0131\u011f\u0131 bir anayasas\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekti\u011fini her zaman dile getirdik. Ancak bu anayasa yap\u0131l\u0131rken, devletin kurulu\u015f felsefesine ayk\u0131r\u0131, milli devleti ve milli kimli\u011fi yok etmeye d\u00f6n\u00fck giri\u015fimlere de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Milli egemenlik ve milli iradenin ancak bu temeller \u00fczerinde ger\u00e7ek anlam\u0131yla olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Anayasa yap\u0131m s\u00fcrecinin yeni bir millet ve yeni bir devlet in\u015fa s\u00fcreci olarak de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu bak\u0131mdan Anayasa yap\u0131m s\u00fcrecinde T\u00fcrk Milletinin de\u011ferlerine ve T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin kurulu\u015f temellerinin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. AKP ve BDP eksenli b\u00f6yle taleplerin masaya getirildi\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in de maksad\u0131n ba\u011f yemek de\u011fil, ba\u011fc\u0131y\u0131 d\u00f6vmek oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Anayasa etnik taleplere, siyasi partilerin iktidar hesaplar\u0131na g\u00f6re de\u011fil milletin geneline hitap eden ve devletin esaslar\u0131n\u0131 belirleyen metinlerdir. Oysaki di\u011fer siyasi partilerin farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar i\u00e7inde oldu\u011funu a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6rmekteyiz.\u00a0 \u00dclkenin ad\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti,\u00a0 ba\u015fkentinin Ankara, resmi dilinin T\u00fcrk\u00e7e ve \u00fclkesine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131yla ba\u011fl\u0131 herkesin T\u00fcrk oldu\u011fu gibi maddelerin de\u011fi\u015fmezlerimiz oldu\u011funu her yerde ifade ediyoruz. Bizim k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerimiz bellidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki bireysel haklar, idareyle ilgili bir tak\u0131m d\u00fczenlemeler ve di\u011fer konularda zaten epeyce bir ilerleme kat edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ancak di\u011fer siyasi partilerin devlete ili\u015fkin olan bu hususlar\u0131 zedeleyecek tekliflerindeki \u0131srarlar\u0131 anayasa yap\u0131m\u0131nda maksad\u0131 a\u015fan hususlar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. MHP olarak Anayasada denge denetim mekanizmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturacak, g\u00fc\u00e7ler dengesi i\u00e7inde, \u00f6zellikle yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, y\u00fcr\u00fctmenin yasmaya kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011funu g\u00fc\u00e7lendirecek, medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flayacak bir yap\u0131 i\u00e7inde bireysel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere koruyacak bir yap\u0131lanmaya \u00f6ncelik veriyoruz.<\/p>\n
Ba\u015fkanl\u0131k sistemine gelince, demokratik parlamenter sistemle bir problemimiz yok. B\u00f6yle olmakla beraber sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesi i\u00e7in \u00e7e\u015fitli d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6zellikle y\u00fcr\u00fctmenin yasamaya kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011funu g\u00fc\u00e7lendirmek gerekmektedir. Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ise daha \u00e7ok siyasi iktidar\u0131n ve Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n tek adaml\u0131k \u00f6zlemine d\u00f6n\u00fck bir talep olarak yorumlanmal\u0131d\u0131r. \u015e\u00fcphesiz bu ki\u015fisel h\u0131rs\u0131n alt\u0131nda milli ve \u00fcniter devlet yap\u0131s\u0131 yerine federatif bir yap\u0131lanma aray\u0131\u015f\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Bunun siyasal sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan zararlar\u0131 oldu\u011funu toplumun b\u00fcy\u00fck bir kesimi ifade etmekte, bizzat iktidar taraf\u0131ndan yap\u0131lan anketlerde T\u00fcrk toplumunun b\u00f6yle bir sistemden yana olmad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 demokratikle\u015fme paketi ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir? MHP olarak buna kar\u015f\u0131 politikan\u0131z nas\u0131l olacak?<\/b><\/p>\n
Esasen bu paketin bug\u00fcn demokrasi ekseninde ele\u015ftirdi\u011fimiz hususlar\u0131n hi\u00e7birine cevap vermedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu paketle medya m\u0131, AKP\u2019yi ele\u015ftiren yazarla m\u0131, STK\u2019lar m\u0131, sendikalar m\u0131 kendini daha h\u00fcr hissedecektir? Yoksa demokratik bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde h\u00fck\u00fcmeti protesto edenler mi? Yarg\u0131\u00e7 ve savc\u0131lar m\u0131 kendini daha h\u00fcr hissedecektir? Vatanda\u015flar kendilerinin dinlenip izlenmedi\u011finden emin olacak m\u0131d\u0131r? Muhalefete yap\u0131lan komplolar m\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Milleti kutupla\u015ft\u0131rmaktan, \u00f6tekile\u015ftirmekte mi vaz ge\u00e7ilmi\u015ftir? \u0130\u015fadamlar\u0131 kamu ihalelerinde rekabette haks\u0131zl\u0131k yap\u0131lmayaca\u011f\u0131ndan emin midir? Sanat\u00e7\u0131lar horlanmayacak m\u0131d\u0131r? Biz bunun demokratikle\u015fme paketi de\u011fil, PKK\u2019n\u0131n taleplerini, dayatmalar\u0131n\u0131 yerine getirmek i\u00e7in bir ad\u0131m olarak niteliyoruz. Paket a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda milletimiz de net bir \u015fekilde g\u00f6rd\u00fc ki, PKK\u2019n\u0131n anadilde e\u011fitim, \u00f6zerklik gibi taleplerinin millete sindire sindire hazmettirme s\u00fcre\u00e7lerinden biri de bu a\u00e7\u0131klanan pakettir. And\u0131m\u0131zla ilgili d\u00fczenleme, Alfabedeki de\u011fi\u015fiklikler de bu taleplerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
And\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan ger\u00e7ek T\u00fcrk kavram\u0131n\u0131n, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn and\u0131n i\u00e7inde yer almas\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle and\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 savunanlar\u0131n and\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla su\u00e7lamas\u0131 T\u00fcrk kavram\u0131n\u0131 \u0131rka indirgeyerek milli kimli\u011fi d\u0131\u015flama amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya koymaktad\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f milleti sosyolojik bir varl\u0131k olmaktan \u00e7\u0131karan \u0131rk\u00e7\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu paketin toplumun b\u00fcy\u00fck bir kesiminde tepki bulaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren iktidar, PKK\u2019ya verdi\u011fi tavizleri yerine getirebilmek i\u00e7in, kamuda ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc serbestisi, Hac\u0131 Bekta\u015fi Veli gibi b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici manevi bir ad\u0131n bir \u00fcniversiteye verilmesi gibi m\u00fctedeyyin ve Alevi \u0130slam inanc\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan vatanda\u015flar\u0131m\u0131za d\u00f6n\u00fck d\u00fczenlemelerle adeta PKK\u2019ya verilen tavizleri \u00f6rtme amac\u0131n\u0131 g\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Biz bunlar\u0131n PKK taleplerinin ba\u015fat rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir pakette yer almas\u0131n\u0131 her \u015feyden \u00f6nce ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc karde\u015flerimize ve Alevi \u0130slam inanc\u0131na mensup karde\u015flerimize bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6rmekteyiz. Ancak iktidar b\u00fct\u00fcn bu sinsi devrimleri sessiz devrim olarak lanse edip yeni tavizlerin yolunu a\u00e7mak istemektedir.<\/p>\n
MHP olarak biz yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z mitinglerle, bas\u0131n yoluyla bu \u00e7\u00f6z\u00fclme s\u00fcrecini anlat\u0131yoruz. Milletimizin de bu \u201cal-ver\u201d s\u00fcrecinden rahats\u0131z oldu\u011funu ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z telefonlar ve mailler yoluyla, mitinglerimizde, a\u00e7\u0131k hava toplant\u0131lar\u0131m\u0131zda bizimle birlikte olan vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tepkileriyle, serzeni\u015fleriyle \u00e7ok iyi biliyoruz. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7inde demokratik yollardan bu iktidar\u0131n ilk olarak yerel se\u00e7imlerde milletimizin iktidara sar\u0131 kart g\u00f6sterece\u011fini sonras\u0131nda da genel se\u00e7imlerde bu PKK ile girilen m\u00fczakere s\u00fcrecine son verece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bunun i\u00e7in var g\u00fcc\u00fcm\u00fczle m\u00fccadele edece\u011fiz.<\/p>\n
\u0130\u00e7erde ger\u00e7ekten \u00e7ok s\u0131cak bir g\u00fcndem var. H\u00fck\u00fcmetin d\u0131\u015f politika karnesini nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Maalesef at\u0131lan her ad\u0131m hezimettir. T\u00fcrkiye \u015fu anda Irak\u2019ta yok, Suriye\u2019de yok, \u0130ran\u2019la zaten problemimiz var, M\u0131s\u0131r\u2019da yokuz, Libya\u2019da yokuz, Fas\u2019ta kral Ba\u015fbakana randevu bile vermiyor. Bug\u00fcn D\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 Arap \u00fclkelerine gidemez durumdad\u0131r. AB\u2019yle ili\u015fkilerimiz neredeyse dondu. G\u00fcvenilir bir \u00fclke olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Maalesef T\u00fcrkiye yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 yerine kaba g\u00fcc\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nceleyen bir anlay\u0131\u015fa teslim oldu.<\/p>\n
\u2018Kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun\u2019 politikas\u0131n\u0131n sonucu \u2018herkesle sorun\u2019a m\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc? <\/b><\/p>\n
T\u00fcrkiye t\u00fcm itibar\u0131n\u0131 kaybetti. Arap bas\u0131n\u0131nda T\u00fcrkiye aleyhinde \u00e7ok ciddi \u015feyler var, Irak\u2019ta T\u00fcrkiye\u2019nin bir askeri darbe planlad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin raporlar yay\u0131nlan\u0131yor. M\u0131s\u0131r\u2019da dava konusu oldu, Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n insanlar\u0131 adam \u00f6ld\u00fcrmeye k\u0131\u015fk\u0131rtmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 rapor edildi. T\u00fcrkiye\u2019nin yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 olarak b\u00f6lge medeniyetine h\u00e2kimken AKP bu g\u00fcc\u00fc yok etti. AB ile ili\u015fkilerimiz zaten sorunlu, T\u00fcrkiye, \u2018Suriye konusu bizim i\u00e7i\u015flerimiz, 911 km s\u0131n\u0131r\u0131m\u0131z var<\/i>\u2019 dedi. John Kerry geldi, Netanyahu\u2019ya gitti, Ahmet Davuto\u011flu\u2019na \u2018Paris\u2019e gel\u2019 <\/i>dedi, o da t\u0131p\u0131\u015f t\u0131p\u0131\u015f Paris\u2019e gitti ve ne s\u00f6ylenirse el\u00e7i gibi yerine getirdi. T\u00fcrkiye\u2019nin bir inisiyatifi takip eden bir politikas\u0131 yok, diplomasinin g\u00fcc\u00fc yok. Kaba g\u00fc\u00e7 tarafl\u0131s\u0131 g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ama kaba g\u00fcc\u00fc kullanacak irade de yok. Biz Suriye konusunda h\u00fck\u00fcmete s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 operasyon yapma yetkisi verdik, PKK\/PYD tehdit ise niye kullanm\u0131yor? Yani elinde g\u00fc\u00e7 var, ABD\u2019ye yap diyor, biz sana yetki verdik, kendin yapsana, kendine olan risk ve tehditleri ortadan kald\u0131rsana. Ama o irade olmad\u0131\u011f\u0131 gibi PKK\u2019y\u0131 taraf hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc, cayd\u0131r dedi\u011fimiz PYD olu\u015fumunu me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman h\u00fck\u00fcmet 4 par\u00e7al\u0131 K\u00fcrdistan\u2019\u0131 kendi eliyle in\u015fa ediyor.<\/p>\n
Nedir bu 4 par\u00e7al\u0131 K\u00fcrdistan meselesi? Biraz daha a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/b><\/p>\n
\u015eimdi Irak\u2019ta ve Suriye\u2019deki PYD olu\u015fumu var, onlar \u2018Bizim hedefimiz, federatif bir Orta Do\u011fu\u2019da birle\u015fmi\u015f bir K\u00fcrdistan\u2019d\u0131r<\/i>\u2019 diyor. Siyasi hedefleri bunlar. \u00d6te yandan \u00d6calan\u2019\u0131n KCK devlet yap\u0131lanmas\u0131 modeli konfederatif bir K\u00fcrdistan \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. 4 par\u00e7al\u0131 bir K\u00fcrdistan\u2019la ilgili Erbil\u2019de toplant\u0131lar yap\u0131yor, Diyarbak\u0131r\u2019da Kuzey K\u00fcrdistan\u2019la ilgili toplant\u0131lar yap\u0131yor. Bu toplant\u0131larda Lozan yeniden yaz\u0131lmal\u0131 deniyor, Sevr\u2019in 62-64. Maddeleri g\u00fcndeme getiriliyor. Yani AKP Sevr\u2019i yeniden fiilen realize etme anlay\u0131\u015f\u0131yla bak\u0131yor, Wilson prensiplerini hareket ge\u00e7irmek amac\u0131yla ad\u0131m at\u0131yor. Sevr\u2019in milli m\u00fccadeleyi ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 boyutlar\u0131yla yeni ad\u0131mlar at\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde fiili olarak devlet b\u00f6l\u00fcn\u00fcr m\u00fc toprak b\u00f6l\u00fcn\u00fcr m\u00fc, g\u00fc\u00e7leri yetmez ama sosyal mesafeyi artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman b\u00f6yle bir olguyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z art\u0131k, o bak\u0131mdan Irak\u2019ta y\u0131k\u0131mda var\u0131z ama yeni Irak\u2019ta yokuz. Suriye\u2019de y\u0131k\u0131mda var\u0131z ama yeni Suriye\u2019yi olu\u015fturacak muhalefeti olu\u015fturmada yokuz. Libya\u2019da vard\u0131k y\u0131k\u0131mda, yeni Libya\u2019da yokuz, M\u0131s\u0131r\u2019da y\u0131k\u0131m\u0131nda var\u0131z, Tahrir meydan\u0131nda sese kulak verdiler, oldu-bitti falan dendi ama sonu\u00e7ta geldik, \u015fimdi M\u0131s\u0131r\u2019da yokuz.<\/p>\n
MHP olarak Suriye\u2019ye olas\u0131 bir m\u00fcdahale i\u00e7in h\u00fck\u00fcmete yetki veren yasan\u0131n lehinde oy kulland\u0131n\u0131z. Ancak parti olarak Suriye ile sava\u015fa kar\u015f\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/b><\/p>\n
Biz Suriye\u2019nin i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda taraf haline gelecek d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahaleyi do\u011fru bulmuyoruz. Ama Suriye\u2019deki geli\u015fmeler T\u00fcrkiye\u2019nin birlik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit edecek noktaya gelirse milli menfaatlerimiz do\u011frultusunda m\u00fcdahaleyi me\u015fru g\u00f6r\u00fcyoruz. O bak\u0131mdan T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye\u2019deki bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n y\u00f6neticisi, taraf\u0131 haline gelmesi kabul edilebilir bir \u015fey de\u011fildir. Kald\u0131 ki bu co\u011frafyadaki ihtilaf ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n taraf\u0131 haline gelmek T\u00fcrkiye\u2019nin medeniyet havzas\u0131ndaki ili\u015fkilerini yok etmesi demektir. Irak\u2019 bakmak laz\u0131m, Suriye\u2019de devleti kurumlar\u0131yla ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman olu\u015fabilecek kaotik ortam T\u00fcrkiye\u2019ye maalesef yan\u0131 ba\u015f\u0131nda ter\u00f6r ve huzursuzlukla dolu uzun bir d\u00f6neme yol a\u00e7ar. Bu da T\u00fcrkiye\u2019nin menfaatlerine ayk\u0131r\u0131 bir ortam olur. Suriye\u2019de rejim m\u00fccadelesinin etnik ve mezhep \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019yi y\u00f6netenlerinden de sorumlu\u011fu i\u00e7erisinde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Ayni zamanda bu meselenin b\u00f6lgesel kimi akt\u00f6rlerin de devreye girmesini sa\u011flayacak boyuta gelme s\u00fcrecinde olmas\u0131n\u0131 da \u00e7ok ciddi bir tehlike olarak g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan camii-cemevi projesi hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? <\/b><\/p>\n
Biz bunu olumlu g\u00f6r\u00fcyoruz. Camii ve cemevi asl\u0131nda birbirinin kar\u015f\u0131t\u0131 de\u011fil, Alevi \u0130slam inanc\u0131 i\u00e7erisinde meseleye bak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Asl\u0131nda 11 Aral\u0131k 2012\u2019de Say\u0131n Genel Ba\u015fkan\u0131m\u0131z bunu \u00f6nermi\u015fti; \u00c7aml\u0131ca\u2019da T\u00fcrk-\u0130slam k\u00fclliyesi i\u00e7erisinde camii de olabilir cemevi de olabilir demi\u015fti. Yani de\u011ferlerimizi payla\u015fmay\u0131 bilmeliyiz ama bu de\u011ferleri payla\u015f\u0131rken ki\u015filerin bunlar\u0131 yorumlamas\u0131n\u0131 da kendi takdirlerine b\u0131rakmam\u0131z gerekiyor. O bak\u0131mdan ben bunu olumlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc ifade etmek istiyorum.<\/p>\n
\u00d6zellikle Alevi gruplardan buna sert tepki g\u00f6sterenler var, bunun Alevileri asimile etme ya da S\u00fcnnile\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir hareket oldu\u011fu ele\u015ftirisi yap\u0131l\u0131yor?<\/b><\/p>\n
Bence b\u00f6yle g\u00f6r\u00fclmemeli. Cemevleri de zikir evleri gibi bir yer, hepsinin ula\u015fmak istedi\u011fi ruhi derinlik birbirine benzerdir. Kimin nerede ibadet yapt\u0131\u011f\u0131 sorgulanmamal\u0131d\u0131r. O Allah ile ki\u015fi aras\u0131ndad\u0131r. Biz bunlar\u0131n birli\u011fine \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 yakla\u015f\u0131mla bakmayal\u0131m, kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6ntemler kullanmayal\u0131m. Biz bunlar\u0131 ayn\u0131 medeniyet havzas\u0131n\u0131n p\u0131narlar\u0131 olarak g\u00f6rmeliyiz. Ger\u00e7ekten Allaha hamdolsun ki Alevi k\u00f6kenli insanlar\u0131m\u0131z bu konularda kimi haks\u0131zl\u0131klara ra\u011fmen hi\u00e7bir zaman \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 olmad\u0131lar, tahriklere kap\u0131lmad\u0131lar, bu haks\u0131zl\u0131klar\u0131 ara\u00e7 olarak kullan\u0131p toplumda \u00e7at\u0131\u015fma yaratmad\u0131lar. Milli birlik, milli k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde onlar\u0131 da d\u0131\u015flamadan, kendilerini anlatabilecekleri ortam\u0131 her zaman yaratmam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n
Son olarak biraz da ekonomiyi konu\u015fal\u0131m dilerseniz. Sizin as\u0131l uzmanl\u0131k alanlar\u0131n\u0131zdan birisi de ekonomi. T\u00fcrkiye\u2019de ekonominin durumunu nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz? Ak Parti kendinden \u00f6nceki koalisyon h\u00fck\u00fcmetinin ekonomik program\u0131n\u0131 devam ettirmi\u015fti, sonraki uygulamalar\u0131n\u0131 nas\u0131l buluyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Biz h\u00fck\u00fcmette oldu\u011fumuz d\u00f6nemde AKP\u2019den \u00f6nce yap\u0131sal reformlar\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131k. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n mali ve siyasi sistemdeki diren\u00e7siz yap\u0131s\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n, y\u00fcksek enflasyon ve faiz ortamlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemleri yap\u0131sal reformlarla ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z tedbirlerle durdurmu\u015ftuk. AKP 2007 y\u0131l\u0131na kadar bizim program\u0131m\u0131za aynen devam etti. Ama maalesef AKP d\u00f6neminde al\u0131nm\u0131\u015f hi\u00e7 bir yap\u0131sal tedbir yok. AKP\u2019nin bizim daha \u00f6nce y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bankac\u0131l\u0131k reformu, b\u00fct\u00e7e dengesi ve mali disiplin konusundaki duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 aynen devam ettirmesi do\u011fru olmu\u015ftur. Ancak \u00f6zellikle bankalar\u0131n g\u00f6rev zararlar\u0131 konusunda tedbir al\u0131nm\u0131yor, bunu do\u011fru bulmuyoruz.\u00a0 AKP maalesef vergi, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 ekonomi ve istihdam alanlar\u0131nda yap\u0131sal reformlar yapmad\u0131. Onun uygulad\u0131\u011f\u0131 tercihleri yanl\u0131\u015f buluyoruz. AKP d\u00f6neminde b\u00fcy\u00fcme d\u0131\u015far\u0131dan ithal edilen bir b\u00fcy\u00fcme oldu, biz buna \u2018hormonlu bir b\u00fcy\u00fcme<\/i>\u2019 diyoruz. Oysa kendi \u00fcretimine dayal\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme olmas\u0131 laz\u0131md\u0131. Maalesef bu ger\u00e7ekle\u015fmedi. T\u00fcrkiye milli gelirinin 3\u2019te 1\u2019ini yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ithal eder hale geldi. \u00dcretim daha fazla ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu. Y\u00fcksek katma de\u011ferli \u00fcr\u00fcnler ihracat\u0131nda maalesef OECD \u00fclkeleri aras\u0131nda sonuncu durumday\u0131z ve bu anlam\u0131yla rekabet g\u00fcc\u00fc de olu\u015fturmad\u0131k. T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fcd\u00fc ama bu d\u0131\u015far\u0131dan ithal edilen b\u00fcy\u00fcme oldu. Bunlar\u0131 yanl\u0131\u015f buluyoruz.<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda T\u00fcrkiye, \u00e7ok avantajl\u0131 bir ortam i\u00e7erisinde, maalesef d\u00fc\u015f\u00fck kur y\u00fcksek faiz politikas\u0131yla d\u0131\u015far\u0131dan d\u00f6viz girmesi ve daha fazla ithalat yap\u0131lmas\u0131yla hisli bir b\u00fcy\u00fcme elde etmek istedi. B\u00f6yle bir b\u00fcy\u00fcme modeliyle T\u00fcrkiye\u2019nin ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131. B\u00f6yle bir uluslararas\u0131 konjonkt\u00fcr\u00fcn \u00e7ok uygun oldu\u011fu bir alanda, rekabet\u00e7i bir kurla, piyasalara girmemizin \u00f6n\u00fc engellendi, sermaye birikimimiz maalesef 23.9%\u2019dan 11.9%\u2019a d\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6zel tasarruflar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00e7ok ciddi bir sorun. D\u0131\u015far\u0131dan sermayeye ihtiya\u00e7 oldu s\u00fcrekli, bu da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir politika de\u011fil. Cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme modeli de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir b\u00fcy\u00fcme modeli de\u011fildir. \u2018Finanse etti\u011fimiz m\u00fcddet\u00e7e problem yoktur<\/i>\u2019 falan dendi ama netice itibariyle, bunlar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez oldu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fcme modeli s\u0131k\u00e7a polemik ve ele\u015ftiri konusu oluyor. Hep \u00fcretimden bahsediyoruz ama d\u0131\u015far\u0131dan s\u0131cak paraya ak\u0131\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 bir ekonomi d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kam\u0131yoruz. Siz ekonominin bug\u00fcnk\u00fc durumda en \u00f6nemli sorun olarak neyi g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Bizim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz en \u00f6nemli sorunlar cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131, tasarruf a\u00e7\u0131\u011f\u0131, \u00f6zel sekt\u00f6r bor\u00e7lulu\u011fu ve hane halk\u0131 bor\u00e7lulu\u011fudur.<\/p>\n
Ak Parti h\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde IMF\u2019ye olan borcumuz s\u0131f\u0131rland\u0131. Bu \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131 de\u011fil mi? <\/b><\/p>\n
Evet, ama bu g\u00f6stermeliktir. Ba\u015fka bor\u00e7lar\u0131m\u0131z \u00e7ok ciddi artt\u0131. \u00d6rne\u011fin D\u00fcnya Bankas\u0131 bor\u00e7lar\u0131 3 kat artt\u0131. \u00d6te yandan vatanda\u015flara y\u00f6nelik geliri art\u0131racak politikalar olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha fazla bor\u00e7lanma ve \u00f6demeyle ilgili problemler \u00e7\u0131kt\u0131. Kredi kartlar\u0131yla tedbirler al\u0131nmak zorunda kal\u0131nd\u0131, bunlar\u0131n \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu bak\u0131mdan d\u00fcn\u00fcn sorunlar\u0131 farkl\u0131, bug\u00fcn\u00fcn sorunlar\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli sorunu rekabet g\u00fcc\u00fc olu\u015fturacak ekonomiyi olu\u015fturmak, maalesef bu olu\u015fmad\u0131. Ara mal\u0131 d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00fcretimden vazge\u00e7ip ithalata y\u00f6neldik, sermaye birikimimiz azald\u0131, \u00fcretim kaynaklar\u0131m\u0131z \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yabanc\u0131la\u015ft\u0131, gelir olu\u015fturacak kaynaklar maalesef d\u0131\u015far\u0131ya y\u00f6neldi. Dolay\u0131s\u0131yla varl\u0131klar\u0131m\u0131z azald\u0131, kamunun elindeki varl\u0131klar \u00f6zelle\u015ftirildi ama bor\u00e7lar\u0131m\u0131z artt\u0131. Kamu bor\u00e7lar\u0131 olarak \u00e7ok artmad\u0131 borcumuz ama bu bir stratejik tercihti. H\u00fck\u00fcmet kamu bor\u00e7lar\u0131n\u0131 azaltarak \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn bor\u00e7lanmas\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131 fakat en \u00f6nemli sorun \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn bor\u00e7lar\u0131n\u0131n artmas\u0131 bir kur riskini beraberinde getirdi. B\u00f6yle bir ortamda olu\u015fabilecek bir problem, reel sekt\u00f6rdeki bir \u00fcretim problemi olarak d\u00f6nebilecektir. Reel sekt\u00f6rdeki \u00fcretim problemi ayn\u0131 zamanda finansal kesimde bir mali krize yol a\u00e7abilir. Bankalarda finansal istikrar\u0131 olu\u015fturmam\u0131z laz\u0131m. Bunlar\u0131 birer risk alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde d\u00f6viz fiyatlar\u0131ndaki h\u0131zl\u0131 s\u0131\u00e7ramalarla birlikte yeniden ekonomik kriz s\u00f6ylentileri yay\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Sizce T\u00fcrkiye\u2019de yak\u0131n d\u00f6nemde yeni bir ekonomik kriz olabilir mi?<\/b><\/p>\n
Ben a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bir kriz beklemiyorum ama ekonominin bedeli art\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6dedi\u011fi bedel artmaya ba\u015flad\u0131. Vatanda\u015flar\u0131n \u015fu anda bir \u00f6deme krizi i\u00e7erisinde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc dalgal\u0131 kur sisteminde netice itibariyle d\u00f6viz iner \u00e7\u0131kar ama bu ortamda kriz beklentisi olmasa da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez bir ekonomi politikas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez ekonomi politikas\u0131n\u0131n maliyeti T\u00fcrkiye\u2019ye daha fazla olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcnk\u00fc h\u00fck\u00fcmetin de\u011fi\u015fmesi milleti korkutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 gibi bir istikrars\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7mayacak, tam tersi bu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez politikalar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ile daha sa\u011flam bir ekonomik yap\u0131 kurulacakt\u0131r. \u015eimdi zaman zaman bu tehditlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131yor; \u2018efendim bu h\u00fck\u00fcmet giderse, istikrars\u0131z bir ekonomi olur<\/i>\u2019 deniyor, \u2018hay\u0131r de\u011fil<\/i>\u2019 \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fu anda ekonomi zaten istikrars\u0131z. Yani k\u0131r\u0131lgan. Sadece bu istikrars\u0131z ekonomiyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir politikalar, g\u00fc\u00e7l\u00fc kaynaklarla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmemiz gerekiyor. Biz bunu yapaca\u011f\u0131z, bizim bunu yapmam\u0131z laz\u0131m, bu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi yapmak gerekiyor. G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e d\u0131\u015f finansmana daha fazla ihtiyac\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez olan ekonomik yap\u0131 mutlaka do\u011fru y\u00f6netilmeli ve sosyal politikalara a\u011fr\u0131l\u0131k vermeliyiz.<\/p>\n
Neden bu ekonomik modelin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez oldu\u011funu biraz \u00f6rneklerle a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z? Bu nedenle mi b\u00fcy\u00fcme de istihdama yans\u0131m\u0131yor T\u00fcrkiye\u2019de?<\/b><\/p>\n
Neden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez \u00e7\u00fcnk\u00fc cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez, finansman politikas\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fil. T\u00fcrkiye cari a\u00e7\u0131k verirse b\u00fcy\u00fcyor. B\u00f6yle olunca katma de\u011ferli bir b\u00fcy\u00fcm\u00fc yok. Bu b\u00fcy\u00fcme modeli de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fildir.\u00a0 Olu\u015fturdu\u011funuz istihdam\u0131n yar\u0131s\u0131 asgari \u00fccret istihdam\u0131, yani en alt gelir d\u00fczeyinde bir istihdam, bu modelle sizin emek sermaye has\u0131la katsay\u0131s\u0131nda dengeyi olu\u015fturman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bunlar \u00e7ok ciddi problem alanlar\u0131d\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla kalitesiz ve T\u00fcrkiye\u2019ye risk getiren bu s\u00fcrecin maliyetinin hem halka hem \u00f6zel sekt\u00f6re olmamas\u0131 i\u00e7in acilen yap\u0131sal tedbirler laz\u0131md\u0131r. Ekonomi sosyal sonu\u00e7lar do\u011furmal\u0131, ekonomi istihdam do\u011furmal\u0131. Yoksa k\u0131sa d\u00f6nemli istihdam olu\u015fturma modelleriyle i\u015fsizli\u011fi azaltmak ekonominin do\u011furdu\u011fu bir sonu\u00e7 de\u011fildir. \u0130stihdam bir \u00fcretim modelidir, \u00fcretmek laz\u0131m. O bak\u0131mdan bu i\u015fsizli\u011fi saklamak amac\u0131yla b\u00f6yle odakl\u0131 politikalar bence s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir politikalar de\u011fildir. Ekonomimizin \u00fcretimde rekabeti ve y\u00fcksek katma de\u011feri olu\u015fturacak bir modele, tasarruflar\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131racak bir modele ihtiyac\u0131 var. Bug\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fcme modelinin T\u00fcrkiye\u2019ye katma de\u011fer a\u00e7\u0131s\u0131ndan fazla bir \u015fey katmad\u0131\u011f\u0131 gayet a\u00e7\u0131k ve net. B\u00fct\u00fcn ampirik sonu\u00e7lar bunu ortaya koyuyor. T\u00fcrkiye ithalata dayal\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme modeliyle;\u00a0 \u2018dolar baz\u0131nda \u00fc\u00e7 kart artt\u0131k\u2019 deniyor ama bunun kur politikas\u0131 ve \u00f6zellikle de enflasyonla ili\u015fkisi oldu\u011funu belirtmek laz\u0131m. Sabit fiyatlarla T\u00fcrkiye 2002 y\u0131l\u0131na g\u00f6re 62.5% b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, o bak\u0131mdan bu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez b\u00fcy\u00fcmenin vatanda\u015fa daha az maliyet getirecek ba\u015fka bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fi kanaatindeyim. Tasarruflar\u0131m\u0131z azal\u0131yor, \u00fcretimimiz ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131, daha fazla katma de\u011fer \u00fcreten bir ekonomi olu\u015fturam\u0131yoruz. \u0130\u015f g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn e\u011fitim s\u00fcresi 8.5 y\u0131l. Kad\u0131nlarda 6.2 y\u0131l. Bu g\u00f6steriyor ki e\u011fitimli insanlar\u0131 istihdam edemiyoruz, bu da \u00f6nemli bir gizli i\u015fsizlik meydana getiriyor. Haberle\u015fme mezunu olan insan garsonluk yapmak durumunda kal\u0131yor. Bunlar \u00e7ok ciddi sorunlard\u0131r. Oysa T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcnde demografik bir f\u0131rsat var, \u00e7al\u0131\u015fabilir n\u00fcfusumuz art\u0131yor. Bu demografik f\u0131rsat\u0131 kullanmak laz\u0131md\u0131r. Nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131z? Bir, e\u011fitimli insan g\u00fcc\u00fcm\u00fcz art\u0131raca\u011f\u0131z; iki e\u011fitimli insan g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc daha fazla katma de\u011fer \u00fcretecek sekt\u00f6rlerde istihdam edece\u011fiz. Bunlar\u0131 yaparsak T\u00fcrkiye\u2019nin rekabet g\u00fcc\u00fc artar. Bunlar\u0131 yapabiliyor muyuz? Bu \u00fcretim modeliyle \u2018hay\u0131r.\u2019 Ben b\u00f6yle bir perspektif g\u00f6rm\u00fcyorum.<\/p>\n
Se\u00e7im d\u00f6nemlerinde MHP\u2019nin daha \u00e7ok milliyet\u00e7i hassasiyetlerini \u00e7ok\u00e7a duyuyoruz ama sosyal ve ekonomik alanlardaki vaatlerini, politikalar\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla dinleyemiyoruz. O nedenle \u00f6rne\u011fin MHP iktidara gelirse ekonomi nas\u0131l y\u00f6netilecek, ne gibi sosyal politikalar\u0131 olacak diye merak ediliyor asl\u0131nda. Bu ba\u011flamda da sizin ekonomiye bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131n\u0131z\u0131 dinlemek \u00f6nemliydi. Peki, MHP iktidara gelirse insanlar 10 y\u0131l sonra nas\u0131l bir T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayacaklar? \u00d6zellikle gen\u00e7lere ne s\u00f6ylemek istersiniz?<\/b><\/p>\n
\u00c7ok yerinde bir soru. Kesinlikle diyebilirim ki \u015fimdiki umutsuzlu\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131 bir T\u00fcrkiye olacak. T\u00fcrkiye\u2019de i\u015f bulma umudu i\u00e7erisinde olan bir gen\u00e7 kesim olacak. \u0130lk \u00f6nce bunu olu\u015fturmam\u0131z laz\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de insanlar\u0131n i\u015f bulma umudu kayboldu. Bak\u0131n 1980 ve 90 y\u0131llar\u0131nda do\u011fan bu gen\u00e7lerin is bulma umudu kaybolmu\u015f durumda. \u0130kincisi insanlar\u0131n gelecek umudu olacak, yani kendi gelece\u011fini kurabilece\u011fi umudunu ta\u015f\u0131yan bir gen\u00e7 n\u00fcfus yarataca\u011f\u0131z. \u0130ki ana problem alan\u0131 var; e\u011fitim ve istihdam. \u0130nsan g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc bu iki sorun etraf\u0131nda geli\u015ftirece\u011fiz, onlar\u0131n s\u0131navlarla \u00f6nlerini kesmeyece\u011fiz. Kendi kabiliyetleri ve yetenekleri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde istedikleri mecraya girmeleri ve o mecradan \u00e7\u0131kmay\u0131 diledikleri zaman da istedikleri oranda i\u015f bulma umutlar\u0131 olacak. Bug\u00fcn yeni yeti\u015fen nesil asl\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde zorluklar i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcse de kendine g\u00fcveniyor, belli de\u011ferler ekseninde b\u00fct\u00fcnle\u015fmek ve ilerlemek istiyor. Cumhuriyet sevgisi, bayrak sevgisi var, milli toplum yap\u0131lar\u0131 ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmek istiyor. Ama bug\u00fcnk\u00fc otoriter y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 ve \u00f6tekile\u015ftirici yakla\u015f\u0131mlar onlar\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 engelliyor. Onlar daha kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6netim modelleri g\u00f6rmek istiyor, kendisini s\u00fcrekli kand\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 modellerle y\u00f6netilmek istiyor. Hem y\u00f6netim modeli hem de o y\u00f6netim modeli i\u00e7erisinde ki\u015fisel beklentiler itibariyle e\u011fitim ve istihdam meseleleri bu gen\u00e7 kesim \u00fczerinde hep beraber birlikte gelece\u011fini olu\u015fturdu\u011fumuz bu T\u00fcrkiye\u2019de dikkate almam\u0131z gereken konular. O bak\u0131mdan 10 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019sinde insanlar\u0131n kendi geleceklerini kurmas\u0131na engellerin olmad\u0131\u011f\u0131, gen\u00e7 m\u00fcte\u015febbisli\u011finin artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olmas\u0131n\u0131 diliyorum. 25 ya\u015f\u0131ndan sonra i\u015f bulma umutlar\u0131n\u0131 yitirmi\u015f, \u00fcstelik bug\u00fcn oldu\u011fu gibi i\u015fe giremedikleri halde sa\u011fl\u0131k sisteminin d\u0131\u015f\u0131nda tutulduklar\u0131 bir T\u00fcrkiye olmamas\u0131n\u0131 diliyorum.<\/p>\n
Say\u0131n Vural, bu uzun ve samimi s\u00f6yle\u015fi i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederiz. Sizi olduk\u00e7a yorduk. T\u00fcrkiye\u2019de milliyet\u00e7i olmay\u0131, MHP\u2019yi, \u00fclk\u00fcc\u00fc hareketi ve T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcncel sorunlar\u0131n\u0131 konu\u015ftuk.\u00a0 Sorulara i\u00e7tenlikle cevap verdiniz. Sa\u011folun. <\/b><\/p>\n
Rica ederim, ben te\u015fekk\u00fcr ederim. Sizleri de kutluyorum, ba\u015far\u0131lar diliyorum. \u00a0<\/i><\/p>\n
\u00a9 2013 Analiz T\u00fcrkiye. T\u00fcm haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. Bu r\u00f6portaj referans verilmeden bas\u0131lamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz veya kopya edilemez.<\/p>\n
R\u00f6portaj\u0131 \u015fu \u015fekilde referans vererek kullanabilirsiniz:<\/p>\n
Analiz T\u00fcrkiye (Kas\u0131m, 2013), \u00a0\u201cSay\u0131n Oktay Vural ile R\u00f6portaj (B\u00f6l\u00fcm II): \u0130ki Kutuplu Siyaset Ekseninde Milliyet\u00e7i Hareket Partisi (MHP): Milliyet\u00e7i Hareketin Bug\u00fcnk\u00fc Siyasal Zemini, K\u0131rm\u0131z\u0131 \u00c7izgileri ve G\u00fcndem De\u011ferlendirmeleri\u201d, Cilt II, Say\u0131 9, s.10-35,\u00a0T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (AnalizT\u00fcrkiye), Londra: Analiz T\u00fcrkiye\u00a0<\/em>(http:\/\/researchturkey.org\/?p=4412&lang=tr)<\/p>\n \n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Say\u0131n Oktay Vural ile R\u00f6portaj (B\u00f6l\u00fcm II): \u0130ki Kutuplu Siyaset Ekseninde Milliyet\u00e7i Hareket Partisi (MHP): Milliyet\u00e7i Hareketin Bug\u00fcnk\u00fc Siyasal Zemini, K\u0131rm\u0131z\u0131 \u00c7izgileri ve G\u00fcndem De\u011ferlendirmeleri T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Analiz T\u00fcrkiye) olarak Milliyet\u00e7i Hareket Partisi (MHP) \u0130zmir milletvekili ve Grup Ba\u015fkanvekili Dr. Oktay Vural ile iki b\u00f6l\u00fcmde yay\u0131nlanacak uzun bir r\u00f6portaj yapt\u0131k. Say\u0131n Oktay […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":7707,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[205,206,278,208],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7367"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7367"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7367\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8874,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7367\/revisions\/8874"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}