<\/p>\n
K\u00fcrt sorununda on y\u0131llard\u0131r s\u00fcren silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n son bulma ihtimali bir kez daha g\u00fcndemde. R\u00f6portaj\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Burkay ile 1960l\u0131 y\u0131llarda K\u00fcrt hareketinin T\u00fcrkiye solu ile ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan bug\u00fcne K\u00fcrt siyasetinin tarih\u00e7esini konu\u015fmu\u015ftuk. R\u00f6portaj\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise, Hak ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Partisi (HAK-PAR) Genel Ba\u015fkan\u0131, \u015fair ve yazar Kemal Burkay T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019ne (Analiz T\u00fcrkiye) \u00d6calan \u00e7izgisindeki K\u00fcrt siyasetinin taleplerinin y\u0131llar i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimini ve bu siyasi \u00e7izginin bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde ald\u0131\u011f\u0131 pozisyonu de\u011ferlendirdi.<\/b><\/p>\n
R\u00f6portaj\u0131n K\u0131sa \u00d6zeti:<\/b><\/p>\n
\u201cYani K\u00fcrt hareketi 1960\u2019l\u0131 1970\u2019li y\u0131llarda kitlesel, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bi\u00e7imde geli\u015fiyordu ve b\u00f6lgeyi kontrol edecek durumdayd\u0131. PKK \u00e7\u0131kt\u0131, bu hareketi d\u00fc\u015fman ilan etti.\u201d<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n
\u201cAsker sivillerin bir par\u00e7a de\u011fi\u015fmesine bile f\u0131rsat vermedi.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cPKK Halk\u0131n Eme\u011fi Partisi\u2019nin kurulu\u015funu ihanet olarak niteliyordu.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cNas\u0131l ordu bir zamanlar ba\u015fka partilerin a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131na izin vermediyse, PKK de BDP\u2019ye vermiyor.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201c\u00d6calan ve partisi PKK, daha \u00f6nce \u2018Ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrdistan\u2019 diyordu. Otonomi, federasyon taleplerini ihanet olarak su\u00e7luyordu. \u00c7ok basit g\u00f6r\u00fcyordu, reformcu diye ele\u015ftiriyordu.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201c\u00d6calan yakaland\u0131ktan sonra \u00fcniter devlet ve Kemalizmi savunmaya ba\u015flad\u0131.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cPKK\u2019nin kurulu\u015fu, \u00d6calan yakaland\u0131ktan sonra reorganize edili\u015fi, yani kopan a\u011flar\u0131n tamir edilmesi, devlet bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcthi\u015f bir m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cYeni anayasada kapsay\u0131c\u0131 vatanda\u015fl\u0131k tan\u0131m\u0131, yerinden y\u00f6netim, anadilde e\u011fitim, K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin ikinci resmi dil olmas\u0131 ve federasyon talep ediyoruz.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cCHP mutlaka olumlu ad\u0131mlara destek vermeli, kar\u015f\u0131ysa da kendisi daha derli toplu \u00f6nerilerle, projelerle ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131 bu sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n
\u201cKCK K\u00fcrt hareketini kontrol etmek i\u00e7in devletin bir projesi olarak geli\u015ftirilmi\u015f.\u201d<\/i><\/b><\/i><\/b><\/p>\n
R\u00f6portaj\u0131n tam metni:<\/b><\/p>\n\u201cPKK bir \u015fey kazand\u0131rmad\u0131. Ama \u00f6yle bir a\u015famaya geldik ki, art\u0131k devlet de fark etti ki, en az\u0131ndan siyasiler fark ettiler ki, bu i\u015f b\u00f6yle s\u0131rf \u015fiddetle olmuyor.\u201d<\/b><\/h3>\n
PKK bir \u015fekilde derin devlet eliyle kurulsa bile daha sonra ba\u011flar\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015f ve K\u00fcrt hareketinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015f olamaz m\u0131? 1980 \u00f6ncesi bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l siyasi m\u00fccadele ile K\u00fcrtler ad\u0131na pek \u00e7ok kazan\u0131mlar elde etti\u011finizi anlatt\u0131n\u0131z. PKK\u2019n\u0131n da hem b\u00f6lgeyi hem de K\u00fcrt hareketini ter\u00f6rize etti\u011fini s\u00f6ylediniz. Kurulur kurulmaz nas\u0131l ilk sizleri ve di\u011fer K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctleri hedef ald\u0131\u011f\u0131ndan, cinayetler i\u015fledi\u011finden bahsettiniz. 1990\u2019lara gelirsek, bu d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kan yasal K\u00fcrt\u00e7\u00fc partilerin de s\u00fcrekli kapat\u0131lmalara ra\u011fmen giderek artan bir ba\u015far\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ve ba\u015far\u0131, \u00f6zellikle yeni ku\u015faklarca, \u00e7ok\u00e7a PKK\u2019n\u0131n y\u00fckseli\u015fi, onun yaratt\u0131\u011f\u0131 ortam ve bu partilerin PKK ile ciddi ba\u011flar\u0131 olmas\u0131na da indirgeniyor ya da en az\u0131ndan bununla ili\u015fkilendiriliyor. Siz ise K\u00fcrt hareketinin askeri darbelere ra\u011fmen bile bir \u015fekilde var olurken, en b\u00fcy\u00fck zarar\u0131 PKK\u2019n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia ediyorsunuz?\u00a0 <\/b><\/p>\n
Yeni ku\u015faklar o d\u00f6nemin hik\u00e2yesini bilmiyorlar maalesef. Eksi kadrolar, T\u0130P\u2019te, T\u0130S\u0130P\u2019te, TKP\u2019da \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olanlar biliyorlar. Biz mesela T\u0130S\u0130P ile payla\u015ft\u0131k bir d\u00f6nem T\u00d6B-DER y\u00f6netimini. \u0130kinci d\u00f6nem DEV-YOL vard\u0131, Kurtulu\u015f vard\u0131, T\u0130S\u0130P ve biz vard\u0131k, T\u00d6B-DER y\u00f6netimini payla\u015ft\u0131k, sendikalarda birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Yani o d\u00f6nemin, sol demokratik kadrolar\u0131 bizi biliyorlar, tan\u0131yorlar. PKK yoktu zaten o zaman piyasada, 1978\u2019de \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya. \u00c7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz da ter\u00f6rizm diye nitelendirilebilecek silahl\u0131 y\u00f6ntemlere ba\u015fvurdu. Yaln\u0131z bize y\u00f6nelik de\u011fil, mesela Perin\u00e7ek\u2019in (Do\u011fu Perin\u00e7ek) oradaki bir\u00e7ok il ba\u015fkan\u0131n\u0131 vurdular, K\u00f6yl\u00fc \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nden. Antep\u2019te Urfa\u2019da onun il ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 vurdular. Sonradan dost oldu Perin\u00e7ek onlarla, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey! Yani K\u00fcrt hareketi 1960\u2019l\u0131 1970\u2019li y\u0131llarda kitlesel, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bi\u00e7imde geli\u015fiyordu ve b\u00f6lgeyi kontrol edecek durumdayd\u0131. PKK \u00e7\u0131kt\u0131, bu hareketi d\u00fc\u015fman ilan etti. Arkas\u0131ndan darbe oldu, K\u00fcrt hareketi ter\u00f6rize oldu ama bir kazan\u0131m sa\u011flamad\u0131. B\u00f6lge alt \u00fcst oldu, 4000 k\u00f6y yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131ld\u0131, milyonlarca insan s\u00fcr\u00fcld\u00fc. 50.000 insan hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 100 milyarlarca lira bu kirli sava\u015fta harcand\u0131. Toplum kirlendi, mafya tipi \u00f6rg\u00fctler olu\u015ftu devletin i\u00e7erisinde ve d\u0131\u015f\u0131nda. Yani T\u00fcrk taraf\u0131nda militarizm, K\u00fcrt taraf\u0131nda PKK g\u00fc\u00e7lendi. Kendi i\u00e7inde demokrasisi olmayan kendi d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir g\u00f6r\u00fc\u015fe, herhangi bir \u00f6rg\u00fcte tahamm\u00fcl\u00fc olmayan, \u015fiddet kullanan PKK. Dolay\u0131s\u0131yla toplum bir \u015fiddet sarmal\u0131na girdi, \u015fiddete esir d\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eimdi bu durumdan \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. B\u00f6yle olunca PKK K\u00fcrtlere \u015funu kazand\u0131rd\u0131, bunu kazand\u0131rd\u0131 demek do\u011fru de\u011fildir, PKK bir \u015fey kazand\u0131rmad\u0131. Ama \u00f6yle bir a\u015famaya geldik ki, art\u0131k devlet de fark etti ki, en az\u0131ndan siyasiler fark ettiler ki, bu i\u015f b\u00f6yle s\u0131rf \u015fiddetle olmuyor. \u0130lk defa Demirel (S\u00fcleyman Demirel) \u201cK\u00fcrt realitesini tan\u0131yoruz<\/i>\u201d dedi, bir ad\u0131m att\u0131, ama fazla bir \u015fey yapamad\u0131. Daha sonra Mesut Y\u0131lmaz, \u201cAvrupa Birli\u011fi\u2019nin yolu Diyarbak\u0131r\u2019dan ge\u00e7er<\/i>\u201d dedi, yani K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gere\u011finden\u2026 Ama o da fazla bir \u015fey yapamad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ordu her \u015feyi kontrol ediyordu. Asker sivillerin bir par\u00e7a de\u011fi\u015fmesine bile f\u0131rsat vermedi. \u00c7iller (Tansu \u00c7iller) Bask \u00f6rne\u011fini g\u00f6sterdi. O d\u00f6nemde biliyorsunuz, \u00c7iller Ba\u015fbakan olarak o kirli sava\u015fa angaje olmu\u015ftu. \u201dBen b\u00fct\u00fcn sava\u015flar\u0131 kazand\u0131m, bunu da kazan\u0131r\u0131m!\u201d deyip Demir Lady\u2019lik yapt\u0131. Ama \u015funu da zaman zaman fark etti ki bu i\u015f bask\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Ama onun da hemen laf\u0131n\u0131 a\u011fz\u0131na t\u0131kt\u0131lar. Yani \u00c7iller\u2019i de esir ald\u0131lar, Mesut Y\u0131lmaz\u2019\u0131 da esir ald\u0131lar. Demirel zaten orduyla uyumlu hareket etti. O, biliyorsunuz bu konuda \u00e7ok rahat manevra yapabilirdi, yapt\u0131. 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131na gelinceye kadar\u2026<\/p>\n\u201cTamam, K\u00fcrtler \u00e7ok \u015fey kaybettiler, 30 y\u0131l kaybettiler, ama T\u00fcrkiye de bundan bir \u015fey kazanmad\u0131, \u00e7ok \u015fey kaybetti. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak kaybettik, T\u00fcrkiye demokratikle\u015femedi.\u201d<\/b><\/h3>\n
Yani basit, pop\u00fclist a\u00e7\u0131klamalar de\u011fildi Mesut Y\u0131lmaz\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6yle mi? 1990\u2019larda askeri vesayetin her alanda ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu biliyoruz. Siz ordu partileri esir alm\u0131\u015ft\u0131, o zincirin i\u00e7erisinde hi\u00e7 bir \u015fey yapma \u015fanslar\u0131 yoktu mu diyorsunuz? \u00d6b\u00fcr tarafta da PKK K\u00fcrt partilerini mi esir ald\u0131?<\/b><\/p>\n
K\u00fcrt hareketi 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda legaliteye ge\u00e7ti. Halk\u0131n Eme\u011fi Partisi\u2019nin kurulu\u015fuyla. Onun kurulu\u015funda bizim de eme\u011fimiz var. Daha o d\u00f6nemde makaleler yazd\u0131m, legal kitlesel bir partiye ihtiya\u00e7 var, dedim. Daha \u00e7ok sosyal demokrat, demokrat bir parti yani. Sosyalist de\u011fil. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z, arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n yurt i\u00e7indeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, o d\u00f6nemde CHP\u2019den K\u00fcrt sorunuyla ilgileniyorlar diye ihra\u00e7 edilen milletvekilleriyle birle\u015fti, sendikac\u0131lar da kat\u0131ld\u0131 ve \u2018Halk\u0131n Emek Partisi\u2019 \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya. Bizim arkada\u015flar\u0131m\u0131z o partide olduk\u00e7a etkindiler. PKK ona kar\u015f\u0131yd\u0131, hatta ihanet diye niteliyordu. PKK\u2019nin her zaman yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feydir, bir \u015feyi kontrol ediyorsa mesele yok, tamam. E\u011fer etmiyorsa kendisine d\u00fc\u015fman gibi g\u00f6r\u00fcr. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta b\u00f6yleydi, sonradan PKK girdi ve kontrol\u00fc ele ge\u00e7irdi. PKK\u2019nin kitleselle\u015fti\u011fi d\u00f6nemdi. Sonra DEP kuruldu. DEP\u2019te de PKK yanda\u015flar\u0131 da bizim taraftarlar\u0131m\u0131z da, ba\u015fka gruplardan insanlar da vard\u0131. Ama DEP de PKK\u2019nin tepeden y\u00f6netmeci, m\u00fcdahaleci y\u00f6ntemleri nedeniyle rahat \u00e7al\u0131\u015famad\u0131. PKK \u00f6rg\u00fct\u00fc esir ald\u0131. Sonra bizim yollar\u0131m\u0131z ayr\u0131ld\u0131. Yani legal platformda, bizim ve PKK\u2019nin taraftarlar\u0131 s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ayr\u0131\u015ft\u0131. Bizim taraftarlar\u0131m\u0131z ba\u015fka legal partiler kurdular, PKK\u2019nin taraftarlar\u0131 da kendi legal partilerini kurdular. Legal gelenek bug\u00fcne kadar geldi. Ben HAK-PAR\u2019\u0131 kendime yak\u0131n buluyorum mesela. 2002\u2019de kuruldu HAK-PAR, kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda da geri planda destek oldum. \u015eunu s\u00f6yledim hep; \u201clegal y\u00f6ntemleri, demokratik y\u00f6ntemleri \u00f6n plana \u00e7\u0131karan bir partiye ihtiya\u00e7 var<\/i>\u201d. PKK\u2019nin y\u00f6ntemlerini benimsemeyen yurtsever K\u00fcrtler burada bir araya geldi. \u015eiddeti d\u0131\u015flayan ama K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n taleplerini savunan.<\/p>\n
Di\u011fer K\u00fcrt partileri, \u00f6rne\u011fin BDP, K\u00fcrt taleplerini rahat\u00e7a savunam\u0131yor mu? <\/b><\/p>\n
PKK vesayeti alt\u0131ndalar, rahat hareket edemiyorlar. Nas\u0131l ordu bir zamanlar ba\u015fka partilerin a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131na izin vermediyse, PKK de BDP\u2019ye vermiyor. \u015eimdi BDP\u2019li politikac\u0131lar\u0131n laflar\u0131 nas\u0131l a\u011f\u0131zlar\u0131na t\u0131k\u0131l\u0131yor g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bak\u0131n\u0131z Osman Baydemir, \u201cSilahl\u0131 m\u00fccadelenin miad\u0131 dolmu\u015ftur<\/i>\u201d dedi, hemen adam\u0131 d\u0131\u015flad\u0131lar, susturdular. Ahmet T\u00fcrk yine \u00f6yle bir \u015fey s\u00f6yledi, laf\u0131n\u0131 a\u011fz\u0131na t\u0131kt\u0131lar, hakaret ettiler. Leyla Zana\u2019y\u0131 susturdular. 1990\u2019larda da T\u00fcrk politikac\u0131lar\u0131 \u00f6yleydi. Askeri vesayet gerileyince ister istemez sivil siyaset \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kazan\u0131yor. \u015eimdi de sorun bu, yani PKK sonu\u00e7 olarak asl\u0131nda kazan\u0131m sa\u011flamad\u0131, \u00e7ok \u015fey kaybettirdi bize. En az 30 y\u0131l\u0131m\u0131z\u0131 kaybettik PKK y\u00fcz\u00fcnden ve PKK sahneden \u00e7ekilse, silahlar g\u00f6m\u00fclse bile belki bir 30 y\u0131l daha rehabilitasyon d\u00f6nemi ya\u015fayaca\u011f\u0131z. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck kay\u0131p oldu, bunu yapan kimdi; bunu yapan stat\u00fckoyu korumak isteyen militarist g\u00fc\u00e7lerdi, tutucu g\u00fc\u00e7lerdi. Onlar silah zoruyla, g\u00fc\u00e7le bast\u0131rarak toplumsal hareketi \u00f6nleyebileceklerini sand\u0131lar, ama yan\u0131ld\u0131lar. T\u00fcrkiye\u2019ye de \u00e7ok zarar\u0131 oldu bunun. Tamam, K\u00fcrtler \u00e7ok \u015fey kaybettiler, 30 y\u0131l kaybettiler, ama T\u00fcrkiye de bundan bir \u015fey kazanmad\u0131, \u00e7ok \u015fey kaybetti. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak kaybettik, T\u00fcrkiye demokratikle\u015femedi.<\/p>\n\u201cSilahlar\u0131n susmas\u0131, PKK\u2019nin silahlar\u0131 g\u00f6mmesi en ba\u015fta BDP\u2019nin \u00e7ok rahat siyaset yapmas\u0131na yarayacak. K\u00fcrt hareketi, K\u00fcrt siyaseti normalle\u015fecek.\u201d<\/b><\/h3>\n
Ama BDP bug\u00fcn Do\u011fu\u2019yu b\u00fcy\u00fck oranda tek renge boyad\u0131k, \u00e7ok ciddi oy ald\u0131k diye \u00f6v\u00fcn\u00fcyor. Pek \u00e7ok ili PKK\u2019ya sempatiyle bakan ve K\u00fcrt\u00e7\u00fc diyebilece\u011fimiz bir partinin almas\u0131 \u00f6nemli de\u011fil mi?<\/b><\/p>\n
\u00c7ok say\u0131da belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f olmak, tek ba\u015f\u0131na yetiyor mu? Ge\u00e7mi\u015fte de o illerin belediye ba\u015fkanlar\u0131 yine K\u00fcrt\u2019t\u00fcler, o b\u00f6lgeden insanlard\u0131. Yani ha AK Partili olmu\u015f ha BDP\u2019li olmu\u015f, ne de\u011fi\u015fir. \u00d6nemli olan o se\u00e7ilen insanlar\u0131n K\u00fcrt sorununda etkili olmalar\u0131d\u0131r. Yani K\u00fcrt sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde neler oldu\u011fu, ne derece dilimizi kullanabiliyoruz? K\u00fcrtler ne \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00f6netime kat\u0131l\u0131yorlar, ana dilde e\u011fitim sa\u011flanm\u0131\u015f m\u0131?<\/p>\n
Yine de BDP olduk\u00e7a kitleselle\u015fmi\u015f bir parti, siz hi\u00e7 ona kat\u0131lmak, birle\u015fmek ya da onun i\u00e7inde bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmediniz mi? PKK\u2019yla aras\u0131na mesafe koyamamas\u0131 a\u015f\u0131lamaz bir sorun mu?\u00a0 <\/b><\/p>\n
BDP de HAK-PAR gibi yasal bir parti, ama PKK\u2019yle aras\u0131na mesafe koyamad\u0131. Zaten s\u00f6yl\u00fcyorlar, \u201ctaban\u0131m\u0131z bir\u201d diyorlar. Bu y\u00fczden PKK\u2019ye a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015fiddeti durdur diyemiyorlar, dedikleri zaman da sindiriliyorlar. Bunu biz ge\u00e7mi\u015fte de g\u00f6rd\u00fck, \u015fiddet uygulayan bir \u00f6rg\u00fctle bir yere varamazs\u0131n\u0131z. Onun i\u00e7in de ben diyorum ki BDP de kitlesel parti, bir hayli g\u00fcc\u00fc var. Bizim, yani HAK-PAR\u2019\u0131n \u015fu anda b\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fcm\u00fcz yok. Y\u00fcze yak\u0131n belediye, 30 k\u00fcsur milletvekili, 2 milyon k\u00fcsur oy deste\u011fi, kitlesel destek, bunlar son derece \u00f6nemli. Ama PKK ile aras\u0131na mesafe koyam\u0131yor BDP, o nedenle bu g\u00fcc\u00fc ciddi bir kazan\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremiyor. S\u00fcrekli PKK\u2019den etkileniyor ve \u00f6zg\u00fcrce siyaset yapam\u0131yor. Silahlar\u0131n susmas\u0131, PKK\u2019nin silahlar\u0131 g\u00f6mmesi en ba\u015fta BDP\u2019nin \u00e7ok rahat siyaset yapmas\u0131na yarayacak. K\u00fcrt hareketi, K\u00fcrt siyaseti normalle\u015fecek.<\/p>\n
K\u00fcrt siyasetinin belki bir ka\u00e7 partisi bile olabilir diyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Tabi olabilir, bunlar\u0131n aras\u0131nda iyi ili\u015fkiler, ittifaklar olabilir, se\u00e7im ittifaklar\u0131 olabilir. Ama silahlar susmal\u0131, \u015fiddet sona ermeli. Bir askeri vesayet olmamal\u0131 K\u00fcrt siyasetinin \u00fczerinde.<\/p>\n
HAK-PAR\u2019\u0131 biraz a\u00e7man\u0131z\u0131 istiyorum. HAK-PAR\u2019\u0131n fark\u0131 tam olarak nedir BDP\u2019den?<\/b><\/p>\n
BDP\u2019den farklar\u0131m\u0131zdan biri program meselesi. BDP ve ondan \u00f6nce var olup da kapat\u0131lan parti, bir kere programlar\u0131n\u0131 olu\u015ftururken yeterince \u00f6zg\u00fcr hareket edemediler. Mesela \u00d6calan \u0130mral\u0131\u2019dan direktif veriyor, ona g\u00f6re isim de\u011fi\u015ftiriyorlar, ona g\u00f6re program de\u011fi\u015ftiriyorlar, bu olmaz. HAK-PAR i\u00e7in bu s\u00f6z konusu de\u011fil. \u0130kincisi HAK-PAR \u015fiddete kar\u015f\u0131. A\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yl\u00fcyor: Silahlar sussun. PKK silahlar\u0131 t\u00fcmden b\u0131raks\u0131n, bunu s\u00f6yl\u00fcyoruz, onlar s\u00f6yleyemiyorlar. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir fark. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc biz federasyonu savunuyoruz, K\u00fcrtler i\u00e7in e\u015fitlik temelli bir federasyonu. Onlar daha \u00f6nce bir \u015fey savunmuyorlard\u0131, sonradan \u2018demokratik \u00f6zerklik\u2019 diye bir \u015fey getirdiler g\u00fcndeme. Demokratik \u00f6zerklik nedir? Diyorlar ki s\u0131n\u0131rlar gerekmez, toprak talebimiz yok, s\u0131n\u0131rlar gerekmez. T\u00fcrk\u00e7e yine resmi dil olsun filan. Ama d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7 bir yerinde \u00f6yle bir \u015fey yoktur.<\/p>\n
Yani federasyondan daha geri bir \u00f6zerklik asl\u0131nda BDP\u2019nin savundu\u011fu, \u00f6yle mi? <\/b><\/p>\n
Evet, hem federasyon de\u011fil hem de otonomi bile de\u011fil. \u00d6zerklik kelimesi otonomi kelimesinin T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6zerkli\u011fin b\u00f6lgesel olan\u0131 var, k\u00fclt\u00fcrel olan\u0131 var. Genel olarak otonomi dendi\u011fi zaman, b\u00f6lgesel \u00f6zerkliktir. Belli bir b\u00f6lgede farkl\u0131 \u00f6zellikleri olan halka otonom bir y\u00f6netim hakk\u0131 tan\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00d6yle olunca b\u00f6lgenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olur, sembol\u00fc, bayra\u011f\u0131, meclisi olur. E\u011fer farkl\u0131 bir dil kullan\u0131yorsa, dili olur. \u015eimdi K\u00fcrtler, T\u00fcrkiye co\u011frafyas\u0131n\u0131n nerdeyse \u00fc\u00e7te birinde \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturuyorlar. Kendilerine \u00f6zg\u00fc bir dilleri var, bir tarihleri var, k\u00fclt\u00fcrleri var. Dolay\u0131s\u0131yla K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zerken ya federatif bir yap\u0131 olu\u015fturacaks\u0131n\u0131z ya da otonom bir yap\u0131. Ama otonom dedi\u011finiz b\u00f6lgesel bir \u00f6zerklik olur. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar i\u00e7i bo\u015f taleplerdir. Zaten \u00d6calan ve partisi PKK, daha \u00f6nce \u2018Ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrdistan\u2019 diyordu. Otonomi, federasyon taleplerini ihanet olarak su\u00e7luyordu. \u00c7ok basit g\u00f6r\u00fcyordu, reformcu diye ele\u015ftiriyordu. \u201cK\u00fcrtlerin ayr\u0131 bir devleti, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devleti olmal\u0131<\/i>\u201d diyordu. Ama \u00d6calan yakaland\u0131ktan sonra b\u00fct\u00fcn taleplerini b\u0131rakt\u0131. Ne ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ne federasyon ne de \u00f6zerklik, bunlar ilkel, modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f taleplerdir, biz \u201cdemokratik cumhuriyet\u201d istiyoruz dedi, PKK de bunu kabul etti. PKK hatta ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi, KADEK ad\u0131n\u0131 ald\u0131, KONGRA-GEL oldu. Sonra d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirdi, daha \u00f6nce sosyalistti, Marksist idi, onlar\u0131 b\u0131rakt\u0131 ve 2004\u2019e kadar b\u00f6yle devam etti. \u201cDemokratik \u00f6zerklik\u201d de en son ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
PKK, Marxist-Leninist duru\u015funu da b\u0131rakt\u0131 yani?<\/b><\/p>\n
\u00dcmit Bey, Marx\u2019\u0131 Lenin\u2019i b\u0131rak\u0131n, Kemalizmi savunmaya ba\u015flad\u0131lar. Sonra da bu i\u00e7i bo\u015f \u201cdemokratik \u00f6zerklik\u201d \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya, niye acaba? Demokratik \u00f6zerklik ne? Siyasi terminolojide b\u00f6yle bir kavram yok. Bu tam bir kavram karga\u015fas\u0131 ve bilerek yap\u0131l\u0131yor. Bu s\u0131rf K\u00fcrtleri oyalamaya y\u00f6nelik bir yalanc\u0131 mama. Legal parti BDP de hemen \u00d6calan\u2019\u0131n bu incilerine sar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Neden bunu ortaya att\u0131lar sizce? BDP\u2019nin ve \u00d6calan\u2019\u0131n belki isteklerini \u015fimdi a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyemediklerini ve daha sonra ilerleyen a\u015famalarda dile getireceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor musunuz hi\u00e7? Yoksa size g\u00f6re siyaset b\u00f6yle yap\u0131lmaz m\u0131? Demokratik \u00f6zerklik diyorlar mesela, i\u00e7i bo\u015f bir kavram oldu\u011funu s\u00f6ylediniz, \u015fu a\u015famada bunu s\u00f6ylerler ama onu ald\u0131ktan sonra di\u011ferini isterler sonra di\u011ferini gibi\u2026 Bunu ba\u015fka lider ve parti tecr\u00fcbelerinde de ya\u015famad\u0131k m\u0131?<\/b><\/p>\n
Hay\u0131r, trajikomik bir durumda g\u00f6r\u00fcyorum PKK ve BDP\u2019nin durumunu. \u00d6calan tutukland\u0131ktan sonra her \u015feyi b\u0131rakt\u0131, teslim oldu, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 180 derece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. BDP de hi\u00e7 \u0130mral\u0131\u2019n\u0131n talepleri ve kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda olamad\u0131. \u00d6calan ne diyorsa onu yapt\u0131. \u00d6calan ise yakaland\u0131ktan sonra devlet ne isterse onu yapt\u0131, o zaman Genelkurmay h\u00e2kim durumda idi. \u00d6calan onlara \u201cne istiyorsan\u0131z onu yapar\u0131m\u201d dedi.<\/p>\n
Sizce \u00d6calan ve dolay\u0131s\u0131yla PKK, \u00d6calan\u2019\u0131n yakalanmas\u0131ndan sonra tamamen devletin kontrol\u00fcne mi ge\u00e7ti? PKK\u2019n\u0131n yeniden silahl\u0131 eylemlere ba\u015flamas\u0131n\u0131 devletin de i\u00e7inde oldu\u011fu yeni bir kirli oyunun par\u00e7as\u0131 gibi mi g\u00f6r\u00fcyorsunuz? <\/b><\/p>\n
\u00d6calan mahkeme s\u00fcrecinde aynen \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi. \u201cPi\u015fman\u0131m, yanl\u0131\u015f yapt\u0131m, bana f\u0131rsat verin yanl\u0131\u015flar\u0131m\u0131 d\u00fczelteyim. Art\u0131k ne federasyon, ne ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, ne otonomi istiyorum, bunlar\u0131n modas\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir<\/i>\u201d, \u00fcniter devlet ve Kemalizmi savunmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00f6nce bir teredd\u00fct etti, sonra \u00d6calan\u2019a tabi oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir \u00f6rg\u00fct, PKK, tek \u015fefe g\u00f6re organize olmu\u015f, yaln\u0131z onu kabul ediyor. Onu put haline getirmi\u015f\u2026 PKK kendi putunun arkas\u0131ndan gitti. Bir \u00f6rg\u00fct \u00f6zg\u00fcr olsa, ger\u00e7ekten \u00f6rg\u00fct olsa buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. \u201cTamam, \u00d6calan \u00f6yle diyebilir, ama biz bunu kabul etmeyiz, bizim taleplerimiz var\u201d derdi. Bunu yapmad\u0131 PKK. \u015eeyhinin ard\u0131ndan giden tarikat gibi\u2026 Farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler, itiraz edenler derhal tasfiye edildi ve bu derin devletin kontrol\u00fc alt\u0131nda oldu. \u00d6calan \u0130mral\u0131\u2019da kontrol alt\u0131nda. \u00d6calan vas\u0131tas\u0131yla PKK\u2019yi kontrol ettiler ve onu da\u011f\u0131tmad\u0131lar. \u00d6calan \u201csilah\u0131 t\u00fcmden b\u0131rakt\u0131k<\/i>\u201d dedi, \u201cyolu a\u00e7\u0131n da\u011fdakiler gelsin teslim olsun<\/i>\u201d dedi, yani \u201csilahlar\u0131 b\u0131raks\u0131nlar\u201d <\/i>dedi; ama yana\u015fmad\u0131 devlet buna. Da\u011f\u0131tmaya gerek yok, PKK\u2019yi kullan\u0131r\u0131z dediler. Bu y\u00fczden PKK silahlar\u0131, ad\u0131n\u0131 her \u015feyi b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 halde, 2004\u2019e kadar tek kur\u015fun s\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 halde bitmedi. Sonra ne yapt\u0131lar 2004\u2019te, tekrar kullanmaya ba\u015flad\u0131lar, hadi biraz sava\u015f yap\u0131n dediler. \u00d6calan avukat\u0131n\u0131 g\u00f6nderdi Kandil\u2019e, \u201cSava\u015faca\u011f\u0131z<\/i>\u201d dedi ve sava\u015fa ba\u015flad\u0131lar. \u015eimdi de bu g\u00f6stermelik \u201cdemokratik \u00f6zerklik\u201d masal\u0131n\u0131 piyasaya s\u00fcrd\u00fcler, s\u0131rf kitleleri oyalamak i\u00e7in ortaya at\u0131lan bir yalanc\u0131 mama\u2026 \u0130\u00e7i bo\u015f bir \u015fey, kitleleri oyalamaktan ba\u015fka bir amac\u0131 yoktur. BDP ile aram\u0131zdaki fark budur; biz ne istedi\u011fimizi biliyoruz, onlar bilmiyorlar.<\/p>\n\u201cAskeri vesayet geriletildi. Darbeci generallerin bir k\u0131sm\u0131 \u015fimdi yarg\u0131lan\u0131yor, \u0130mral\u0131\u2019daki asker kontrol\u00fc zay\u0131flad\u0131. H\u00fck\u00fcmetin eli g\u00fc\u00e7lendi. \u015eimdi h\u00fck\u00fcmet \u00d6calan vas\u0131tas\u0131yla silahlar\u0131 b\u0131rakt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor PKK\u2019ye. E\u011fer b\u0131rak\u0131rsa, herkesin iste\u011fi o, bar\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in kap\u0131 a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.\u201d<\/b><\/h3>\n
Bitti denilen PKK\u2019n\u0131n asl\u0131nda 2004\u2019ten itibaren yeniden sars\u0131c\u0131 eylemler, sald\u0131r\u0131larla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc Irak Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n getirdi\u011fi konjonkt\u00fcr, T\u00fcrkiye\u2019ye k\u0131zan ABD\u2019nin deste\u011fi, ciddi silah ve lojistik destek sa\u011flamas\u0131 ile ili\u015fkilendiren g\u00f6r\u00fc\u015fler de var. Bunlar\u0131n da etkili oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor musunuz? <\/b><\/p>\n
Hay\u0131r. Bence bu ba\u015ftan sona m\u00fcthi\u015f bir m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu. PKK\u2019nin kurulu\u015fu, \u00d6calan yakaland\u0131ktan sonra reorganize edili\u015fi, yani kopan a\u011flar\u0131n tamir edilmesi, devlet bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcthi\u015f bir m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu. B\u00f6ylece K\u00fcrt hareketini kontrol alt\u0131nda tutmak ve PKK\u2019yi kullanmak. Ayn\u0131 oyun yine sahnede. Herhangi bir muhalefetin \u00e7\u0131kmas\u0131na meydan vermemek istediler. Nitekim vermediler de. Hikmet Fidan mesela bir ara ayr\u0131 parti kurmak istedi, onu vurdular Diyarbak\u0131r\u2019da. Bir k\u0131s\u0131m itiraz etti Kandil\u2019de bu 2004\u2019teki sava\u015f\u0131n yeniden ba\u015flamas\u0131na, onlar tasfiye edildi. Nizamettin Ta\u015f, Osman \u00d6calan (Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n karde\u015fi) kar\u015f\u0131yd\u0131lar sava\u015fa, bu nedenle da\u011f\u0131 b\u0131rak\u0131p gittiler. Ama i\u015fler yine devletin istedi\u011fi \u015fekliyle devam etti, PKK 2004\u2019ten itibaren yeniden sava\u015f pozisyonuna sokuldu, \u00e7at\u0131\u015fmalarla ortam\u0131 gerip, ortam\u0131 yang\u0131n yerine \u00e7evirip darbe yapmak i\u00e7in. Ama cuntalar ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131lar, 2002\u2019den beri devreye giren cuntalar ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131lar. Balyoz davas\u0131, Ergenekon davas\u0131nda yarg\u0131lan\u0131yorlar, bunlar \u00f6nemli ger\u00e7ekler.<\/p>\n
Silahl\u0131 eylemlerin artmas\u0131nda derin devletin, yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dillendirilen haliyle Ergenekon\u2019un etkisi vard\u0131 diyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Evet. Ergenekon, PKK i\u00e7erisindeki eli vas\u0131tas\u0131yla olaylara y\u00f6n verdi. O zaman \u00d6calan \u0130mral\u0131\u2019da askerin kontrol\u00fc alt\u0131ndayd\u0131, kendi avukat\u0131n\u0131 g\u00f6nderip \u201csava\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131n\u201d dedi, bu kadar a\u00e7\u0131k. \u00d6calan Ergenekoncu, Balyozcu kesimin denetiminde idi. B\u00f6ylece PKK\u2019y\u0131 harekete ge\u00e7irdiler, ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in. Kenan Evren\u2019in 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinde yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey\u2026 Bu \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k\u00e7a yap\u0131ld\u0131. Ama bu kez ba\u015faramad\u0131lar, iyi ki de ba\u015faramad\u0131lar. \u015eimdi PKK i\u00e7in de, \u00d6calan i\u00e7in de durum daha farkl\u0131. Askeri vesayet geriletildi. Darbeci generallerin bir k\u0131sm\u0131 \u015fimdi yarg\u0131lan\u0131yor, \u0130mral\u0131\u2019daki asker kontrol\u00fc zay\u0131flad\u0131. H\u00fck\u00fcmetin eli g\u00fc\u00e7lendi. \u015eimdi h\u00fck\u00fcmet \u00d6calan vas\u0131tas\u0131yla silahlar\u0131 b\u0131rakt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor PKK\u2019ye. E\u011fer b\u0131rak\u0131rsa, herkesin iste\u011fi o, bar\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in kap\u0131 a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Peki Ergenekon s\u00fcrecinde ger\u00e7ekten derin devlet tasfiye ediliyor mu? Yoksa sadece cuntalar\u0131n kendi aras\u0131ndaki bir m\u00fccadele mi?<\/b><\/p>\n
Cuntac\u0131 kesim tabi yakay\u0131 ele verdi, rezil oldu. Az bir \u015fey de\u011fil bu, son derece \u00f6nemli ama bu derin devletin tasfiye edildi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Tabi kolay da de\u011fil, operasyon yapma yetene\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kaybetti ama t\u00fcmden tasfiye oldu\u011funu sanm\u0131yorum. Bence hala bir dizi hesap vermemi\u015f, uyuyan h\u00fccreler, f\u0131rsat kollayan kesimler vard\u0131r ve bunlar f\u0131rsat bulurlarsa yeniden provokasyon yapabilirler.<\/p>\n
HAK-PAR\u2019\u0131 biraz daha a\u00e7al\u0131m dilerseniz. HAK-PAR\u2019a g\u00f6re K\u00fcrtlerin talepleri ne olmal\u0131? K\u00fcrtler tam ne istiyorlar, mesela yeni bir Anayasa yap\u0131lacak, burada K\u00fcrtlerin talepleri nedir? HAK-PAR olarak neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Biz e\u015fitlik temelinde bir \u00e7\u00f6z\u00fcm istiyoruz. O da federasyondur, biz K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin ikinci resmi dil olmas\u0131n\u0131 istiyoruz T\u00fcrkiye\u2019de, Irak\u2019ta oldu\u011fu gibi. Irak\u2019ta K\u00fcrt\u00e7e Arap\u00e7a\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra resmi dildir. Biz de b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131 istiyoruz. Yeni Anayasa anadilde e\u011fitimi benimsenmeli. Mevcut Anayasa yasakl\u0131yor bunu. \u0130kincisi yeni bir kimlik tarifi yap\u0131lmal\u0131. \u015eu anki kimlik tarifi herkesi T\u00fcrk say\u0131yor, tek etnik gruba indirgiyor, b\u00f6yle bir kimlik tarifi olmamal\u0131. T\u00fcrkiye \u00e7ok renkli bir toplum, farkl\u0131 halklar ya\u015f\u0131yor. Herkesi T\u00fcrk yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, herkese T\u00fcrk demek 90 y\u0131ll\u0131k yanl\u0131\u015f politikad\u0131r. Sorun da zaten bunun \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Yeni bir kimlik tarifi ki yeni Anayasa\u2019da K\u00fcrtler de kendilerini bulabilsinler, bu bizim de anayasam\u0131z diyebilsinler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc yerinden y\u00f6netim olmal\u0131. \u00dcniter devlet T\u00fcrkiye\u2019nin ihtiyac\u0131na cevap vermez. T\u00fcrkiye toplumu \u00e7ok renkli. Ademi-merkeziyet\u00e7ilik yeni anayasada yer almal\u0131, uygulamada bu otonomi olabilir, eyalet sistemi olabilir, federasyon olabilir. Bence yeni anayasa e\u011fer ger\u00e7ekten demokratik bir anayasa olacaksa ve K\u00fcrt sorununa ve di\u011fer sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm getirecekse bu t\u00fcr ilkeler mutlaka yer almal\u0131. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda tabi daha demokratik bir anayasa yapmal\u0131, Avrupa standartlar\u0131nda, bunu istiyoruz.<\/p>\n
Di\u011fer demokratik haklar da geli\u015ftirilsin diyorsunuz. Ak Parti h\u00fck\u00fcmetinin iktidara geli\u015fini nas\u0131l kar\u015f\u0131lad\u0131n\u0131z? At\u0131lan ad\u0131mlar oldu. Sonras\u0131nda \u201cK\u00fcrt A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131\u201d da ba\u015flat\u0131ld\u0131, ger\u00e7i hemen ismi de\u011fi\u015ftirildi ba\u015flat\u0131ld\u0131ktan sonra. O s\u00fcreci nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz? \u0130lk ba\u015flang\u0131\u00e7ta, sonras\u0131nda? Sonra bir yanl\u0131\u015f m\u0131 oldu, y\u00f6ntemde mi bir hata oldu sizce?<\/b><\/p>\n
A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 olumlu bulduk, destekledik, ama devam etmedi. Olumlu \u015feyler oldu. Mesela en ba\u015fta K\u00fcrt sorunu rahat tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r bir hale geldi. Hala da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, gazetelerde, televizyonlarda. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, TRT-\u015ee\u015f diye bir K\u00fcrt\u00e7e kanal a\u00e7\u0131ld\u0131, olumlu tabi. Hatta anadilde 2 saatlik ders kondu okullara. Baz\u0131 \u00fcniversitelerde K\u00fcrt dili b\u00f6l\u00fcmleri a\u00e7\u0131ld\u0131. Bunlar\u0131 olumlu bulduk ve destekledik hep. Ama bu bir yere kadar geldi durdu, devam etmedi. K\u00fcrt sorunu \u00e7ok geni\u015f boyutlu bir sorun. T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015fayan ve belli bir co\u011frafyada \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan, 20 milyondan fazla insan\u0131 ilgilendiriyor. B\u00f6yle bir sorun D\u00fcnya\u2019n\u0131n ba\u015fka yerlerinde nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015fse \u00f6yle \u00e7\u00f6z\u00fclmeli. \u00c7ok daha kapsaml\u0131 bir projeyle \u00e7ok daha k\u00f6kl\u00fc ve cesur ad\u0131mlarla. O da e\u015fitlik temelinde adil bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n
Son g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri nas\u0131l buluyorsunuz? \u00d6nce Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ile ba\u015flayan \u015fimdi \u0130mral\u0131\u2019da devam eden s\u00fcreci nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz? \u00d6nemsiyor musunuz?<\/b><\/p>\n
Tabi \u00f6nemsiyorum. Silah b\u0131rakt\u0131rmak i\u00e7in, ikna etmek i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi do\u011fald\u0131r. Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ba\u015far\u0131s\u0131z kal\u0131nca h\u00fck\u00fcmet bu sefer \u00d6calan vas\u0131tas\u0131yla sonu\u00e7 almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama BDP\u2019yle de g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclebilir, PKK\u2019yle de diyalog olabilir. Zaten Ba\u015fbakan da s\u00f6yledi bunlar olabilir diye, ben bunu do\u011fal buluyorum. E\u011fer bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucunda PKK silah b\u0131rak\u0131rsa memnun olurum, bana g\u00f6re \u00f6ncelikle silahlar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 susturulmal\u0131, bu olmadan diyalog ortam\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek zordur.<\/p>\n
PKK silah b\u0131rakabilir mi? Ger\u00e7ek\u00e7i olmak laz\u0131m, Karay\u0131lan (Murat Karay\u0131lan) s\u00f6yl\u00fcyor, silahlar\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman her \u015feyi kaybedebiliriz, bu i\u015f b\u00f6yle mi yap\u0131l\u0131r, y\u00f6ntemi bu mudur?<\/b><\/p>\n
Silah b\u0131rak\u0131labilir, g\u00fcven verici ad\u0131mlarla birlikte. Silah b\u0131rakanlar\u0131n durumu ne olacak a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmeli, siyasetin yolu a\u00e7\u0131lmal\u0131. Siyasi af da g\u00fcndeme gelebilir ileride.<\/p>\n
Sizce Ak Parti bu g\u00fcveni veriyor mu?<\/b><\/p>\n
\u015eu a\u015famada, hen\u00fcz ortada derli toplu bir proje yok.<\/p>\n
Son bir ayda \u00f6nce idam\u0131 getirece\u011fiz, sonra BDP\u2019lilerin dokunulmazl\u0131klar\u0131n\u0131 kald\u0131raca\u011f\u0131z s\u00f6zleri Ba\u015fbakan\u0131n, sonra da \u0130mral\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri. Toplum da \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor, nereye gidiyor ne oluyor diye?<\/b><\/p>\n
\u0130ni\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir s\u00fcre\u00e7tir, buna bak\u0131p t\u00fcmden iyimser veya k\u00f6t\u00fcmser olmak do\u011fru de\u011fil bence. H\u00fck\u00fcmet e\u011fer sonu\u00e7 almak istiyorsa kararl\u0131 olmal\u0131, daha cesur olmal\u0131, engeller kar\u015f\u0131s\u0131nda hemen geri ad\u0131m atmamal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7mi\u015fteki prati\u011fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda pek de kararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n
Sizce di\u011fer partilerin deste\u011fi \u015fart m\u0131 yoksa Ak Parti tek ba\u015f\u0131na y\u00fcr\u00fcmeli mi burada?<\/b><\/p>\n
Elbette bu sadece AK Parti\u2019nin meselesi de\u011fil, \u00f6zellikle ana muhalefet partisi CHP\u2019nin tutumu son derece \u00f6nemli. CHP \u015fimdiye kadar olumlu bir muhalefet y\u00fcr\u00fctemedi. At\u0131lan her ad\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 muhalefet sayd\u0131, TRT-\u015ee\u015f\u2019e bile kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar, anadilde savunma hakk\u0131na bile kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Bu \u015fekilde sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne katk\u0131da bulunamaz CHP, engelleyici olur. MHP\u2019yi olumsuz bir vaka olarak g\u00f6r\u00fcyorum. MHP, K\u00fcrt sorununun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dahi kabul etmiyor. Tabi sorunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmezseniz \u00e7\u00f6z\u00fcm de \u00f6neremezsiniz. Ama CHP biraz daha ikircikli bir tutum i\u00e7erisinde, ana muhalefet partisi olarak tutumu \u00e7ok \u00f6nemli. Mutlaka olumlu ad\u0131mlara destek vermeli, kar\u015f\u0131ysa da kendisi daha derli toplu \u00f6nerilerle, projelerle ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131 bu sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in. Bunun yan\u0131 s\u0131ra BDP AK Parti d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine politika y\u00fcr\u00fctmemeli. Bir taraf olmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131. Bir partner olmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131. O da at\u0131lan olumlu ad\u0131mlara destek vermeli ve yetersiz buluyorsa kendisi \u00e7\u00f6z\u00fcm getirecek \u00f6nerilerle ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131. Bizim politikam\u0131z HAK-PAR olarak, \u00f6yledir. Biz \u00f6nyarg\u0131l\u0131 de\u011filiz, ba\u015f\u0131ndan beri olumlu ad\u0131mlara destek verdik, stat\u00fckonun engellemelerine kar\u015f\u0131 biz h\u00fck\u00fcmete destek verdik, ama ayn\u0131 zamanda da h\u00fck\u00fcmetin sorunu \u00e7\u00f6zmesi i\u00e7in kapsaml\u0131 projelerle ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyoruz.<\/p>\n
Ak Parti\u2019den bir davet gelirse siz de katk\u0131da bulunun diye, siz katk\u0131 vermek istiyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Biz parti olarak tabi ki \u00e7\u00f6z\u00fcmde bir taraf\u0131z. \u015eimdi silahlar\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda, muhatap PKK\u2019dir,\u00a0 \u00e7\u00fcnk\u00fc silahlar\u0131 onlar kullan\u0131yor. Ama K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc tek ba\u015f\u0131na o de\u011fildir, PKK tek ba\u015f\u0131na K\u00fcrtleri temsil edemez, \u00d6calan da tek ba\u015f\u0131na K\u00fcrtlerin temsilcisi de\u011fildir. Sorun K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne geldi\u011fi zaman biz de muhatab\u0131z. Her \u015feyden \u00f6nce bir halk var, bu halk\u0131n talepleri var ve h\u00fck\u00fcmet bu talepleri kar\u015f\u0131lamal\u0131, e\u015fitlik temelinde adil bir \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in ne gerekiyorsa onu yapmal\u0131.<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015ften \u00e7ok \u00f6rnek verdiniz, en son Fransa\u2019daki \u00fc\u00e7 cinayeti (\u00fc\u00e7 PKK\u2019l\u0131 kad\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi) nas\u0131l yorumluyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Bence bu s\u00fcreci sabote etmeye y\u00f6nelik bir hareket. Tam olarak i\u00e7 y\u00fcz\u00fc a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmad\u0131, bu nedenle kesin bir \u015fey s\u00f6yleyemeyiz; ama g\u00f6r\u00fcnen o ki, tam da bu s\u00fcrecin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada bunun ya\u015fanm\u0131\u015f olmas\u0131, sanki bu s\u00fcreci engellemek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f bir eylem gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
AK Parti\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131ndaki de\u011fi\u015fimler, K\u00fcrdistan devletinin kurulmas\u0131na art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131cak bakt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerini de\u011fi\u015ftirdi\u011fi iddialar\u0131, AK Parti\u2019nin nerdeyse Irak ve Suriye\u2019deki K\u00fcrtlerle i\u015fbirli\u011fi yap\u0131yor olmas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? <\/b><\/p>\n
\u00c7ok \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler oldu, son 15-20 y\u0131l i\u00e7erisinde. Irak\u2019ta \u00f6rne\u011fin bir Federe K\u00fcrdistan olu\u015fumu var art\u0131k. Parlamentosuyla, h\u00fck\u00fcmetiyle, resmi diliyle. T\u00fcrkiye bu ger\u00e7e\u011fi ister istemez kabul etmek zorunda. \u015eimdi Suriye\u2019de de bir de\u011fi\u015fim s\u00f6z konusu, b\u00fcy\u00fck ihtimalle Esad rejimi \u00e7\u00f6kt\u00fckten sonra Suriye yeniden yap\u0131lanacak. Bu Irak benzeri bir yap\u0131lanma olabilir, \u00f6rne\u011fin kuzeydeki K\u00fcrtler kendi b\u00f6lgelerinde \u00f6zerk bir y\u00f6netim kurabilirler. Bu de\u011fi\u015fim dalgas\u0131 devam edecektir, \u0130ran\u2019\u0131 da etkileyecektir, \u0130ran\u2019\u0131n da geni\u015f bir K\u00fcrt b\u00f6lgesi var, Do\u011fu K\u00fcrdistan diye nitelendirilen. Ermenistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan, Elan b\u00f6lgesine kadar. Orada da 8-10 milyon K\u00fcrt n\u00fcfus ya\u015f\u0131yor. Orada da ayn\u0131 \u015fey ortaya \u00e7\u0131kabilir. Orta Do\u011fu de\u011fi\u015fiyor, T\u00fcrkiye\u2019nin de 90 y\u0131ll\u0131k ink\u00e2r ve asimilasyon politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi gerekiyor. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler \u015fimdi \u00e7ok yayg\u0131n bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, medyada. Bu ister istemez siyaseti de etkileyecektir.<\/p>\n
KCK\u2019y\u0131, \u015fehirlerde var oldu\u011fu iddia edilen KCK yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/b><\/p>\n
Gereksiz ve yanl\u0131\u015f bir \u00f6rg\u00fctlenme olarak g\u00f6rd\u00fcm, \u00d6calan yakalan\u0131p \u0130mral\u0131\u2019ya konduktan sonra ortaya \u00e7\u0131kan bir \u00f6rg\u00fct. Bence devletin eli var bu i\u015fte, zaten biliyorsunuz, i\u00e7inde 1000 dolay\u0131nda M\u0130T ajan\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edildi, bu \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey, inan\u0131lmaz bir \u015fey. 50 olsa ne fark eder, belli ki K\u00fcrt hareketini kontrol etmek i\u00e7in devletin bir projesi olarak geli\u015ftirilmi\u015f bu. \u015eimdi b\u00f6yle bir \u00f6rg\u00fctlenmeyi devletle birlikte kotarmak hem de bunlar\u0131n binlercesini tutuklamak, ak\u0131l almaz bir \u015fey, skandal gibi. Bak\u0131n legal \u00f6rg\u00fctse BDP var, Mecliste ve yasal, ayr\u0131ca belediyeleri var, illegal \u00f6rg\u00fctse PKK var. Peki, bu \u00f6rg\u00fct nedir? \u00dcstelik silahl\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn ba\u015f\u0131ndaki adama, Karay\u0131lan\u2019a ba\u011fl\u0131. KCK yanl\u0131\u015f bir \u00f6rg\u00fctlenme, kimler yapt\u0131ysa bunu, iyi niyetle yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fey de\u011fil. Bence \u015fimdi yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey soruna bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmakt\u0131r.\u00a0 Art\u0131k bu nas\u0131l bulunacak ayr\u0131 bir konu, binlerce insan\u0131 b\u0131rakmak yani. Ama KCK gibi bir \u00f6rg\u00fcte de ihtiya\u00e7 yok.<\/p>\n
Son olarak siyasi m\u00fccadeleye bir \u00f6m\u00fcr verdiniz. Edebiyata yeterince zaman ay\u0131ramaman\u0131z sizi \u00fcz\u00fcyor mu?<\/b><\/p>\n
Elbette siyasete bu kadar zaman ay\u0131r\u0131nca \u00f6yle oluyor. Buna ra\u011fmen 10 kadar \u015fiir kitab\u0131 yay\u0131nlad\u0131m. Baz\u0131lar\u0131 K\u00fcrt\u00e7e, \u00e7o\u011fu T\u00fcrk\u00e7e. Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u00e7ocuk kitaplar\u0131 yazd\u0131m, hikayeler-denemeler yazd\u0131m. De\u011fi\u015fik isimlerle de kitaplar\u0131m \u00e7\u0131kt\u0131, 5-6 farkl\u0131 isimle yazd\u0131m. Mesela Ferhad Can ad\u0131yla, Cemali ad\u0131yla, Cemil Baran ad\u0131yla yazd\u0131m. Bir \u00e7ocuk kitab\u0131m Baran ad\u0131yla yaz\u0131ld\u0131, bir tanesi Cemali ad\u0131yla yaz\u0131ld\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra denemelerim Ferhad Can ad\u0131yla \u00e7\u0131kt\u0131. Tarih \u00fczerine yazd\u0131m, dil \u00fczerine yazd\u0131m. 60\u2019a yak\u0131n kitab\u0131m var. 43 tanesi kitap, di\u011ferleri bro\u015f\u00fcr boyutunda.<\/p>\n
\u00c7ok \u00f6nemli konulara de\u011findiniz bug\u00fcn. M\u00fccadeleyi, ter\u00f6r\u00fc, sava\u015f\u0131, y\u0131k\u0131mlar\u0131, y\u0131k\u0131lan yak\u0131lan umutlar\u0131, umutsuzluklar\u0131 konu\u015ftuk. T\u00fcrkiye \u00e7ok zor d\u00f6nemler ya\u015fad\u0131 1970\u2019lerde, 1980\u2019lerde. 1980\u2019lerin yaratt\u0131\u011f\u0131 darbe ve y\u0131k\u0131m ortam\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sizin \u201cHadi G\u00fcl\u00fcmse\u201d \u015fiirinizle herkes bir moral bulmu\u015ftu, Sezen Aksu\u2019nun bir \u015fark\u0131s\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. 1990 ve 2000\u2019lere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u015fimdi siz yine \u201cHadi G\u00fcl\u00fcmse\u201d diyor musunuz, her \u015feye ra\u011fmen yine g\u00fcl\u00fcmsemeli miyiz?<\/b><\/p>\n
Her \u015feye ra\u011fmen iyimserim tabi, umudumu hi\u00e7 yitirmedim. Siyasete pek g\u00f6n\u00fcll\u00fc girmedim ama 50 y\u0131ld\u0131r bu i\u015fi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorum; inan\u00e7lar\u0131m, umutlar\u0131m olmasa bu kadar uzun s\u00fcrd\u00fcremezdim. T\u00fcrkiye bir de\u011fi\u015fim ge\u00e7iriyor, inan\u0131yorum ki ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 da olsa, ac\u0131l\u0131 da olsa biz bu e\u015fi\u011fi de a\u015faca\u011f\u0131z. Hem K\u00fcrt halk\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015fecek hem de T\u00fcrkiye demokratikle\u015fecek, birlikte bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ya\u015fayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Say\u0131n Burkay, \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederiz. A\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi dile getirdiniz. Farkl\u0131 kesimleri k\u0131zd\u0131racak a\u00e7\u0131klamalar da yapt\u0131n\u0131z. Umar\u0131m demokrasiyi i\u00e7selle\u015ftirip birbirimizi daha \u00e7ok dinlemeyi, kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z fikirlere de tahamm\u00fcl etmeyi, her k\u0131zd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fiddete y\u00f6nelip kar\u015f\u0131m\u0131zdakine sald\u0131rmay\u0131 ilk \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00f6rmeyi b\u0131rakabiliriz. <\/b><\/p>\n
Ben te\u015fekk\u00fcr ederim. \u00c7ok ba\u015far\u0131lar diliyorum size, arkada\u015flar\u0131n\u0131za, ara\u015ft\u0131rma merkezinize. Dileklerinize g\u00f6n\u00fclden kat\u0131l\u0131yorum, herkes i\u00e7in bar\u0131\u015f, sevgi ve daha ya\u015fan\u0131l\u0131r bir d\u00fcnya diliyorum.<\/p>\n
\u00a9 2013 Analiz T\u00fcrkiye. T\u00fcm haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. Bu r\u00f6portaj referans verilmeden bas\u0131lamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz veya kopya edilemez.<\/strong><\/p>\n R\u00f6portaj\u0131 \u015fu \u015fekilde referans vererek kullanabilirsiniz:<\/p>\n Analiz T\u00fcrkiye (May\u0131s, 2013), \u201cKemal Burkay ile R\u00f6portaj (2. B\u00f6l\u00fcm): Demokratik \u00d6zerklik Talebinin Alt\u0131 Dolu De\u011fil\u201d, Cilt II, Say\u0131 3, s.6-18,\u00a0T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (AnalizT\u00fcrkiye), Londra: Analiz T\u00fcrkiye\u00a0<\/em>(http:\/\/researchturkey.org\/?p=3118&lang=tr)<\/p>\n <\/p>\n \n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kemal Burkay ile R\u00f6portaj: Demokratik \u00d6zerlik Talebinin Alt\u0131 Dolu De\u011fil Hak ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Partisi (HAK-PAR) Genel Ba\u015fkan\u0131, \u015eair ve Yazar 2. B\u00f6l\u00fcm K\u00fcrt sorununda on y\u0131llard\u0131r s\u00fcren silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n son bulma ihtimali bir kez daha g\u00fcndemde. R\u00f6portaj\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Burkay ile 1960l\u0131 y\u0131llarda K\u00fcrt hareketinin T\u00fcrkiye solu ile ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan bug\u00fcne K\u00fcrt siyasetinin tarih\u00e7esini konu\u015fmu\u015ftuk. […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":7962,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[205,206,207,208,209],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7435"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7435"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8906,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7435\/revisions\/8906"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}