{"id":8813,"date":"2014-10-25T18:35:14","date_gmt":"2014-10-25T15:35:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.researchturkey.org\/interview-with-dr-louis-fishman-the-past-and-present-of-turkish-israeli-relations\/"},"modified":"2022-06-08T18:59:15","modified_gmt":"2022-06-08T15:59:15","slug":"interview-with-dr-louis-fishman-the-past-and-present-of-turkish-israeli-relations","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/interview-with-dr-louis-fishman-the-past-and-present-of-turkish-israeli-relations\/","title":{"rendered":"Dr. Louis Fishman ile R\u00f6portaj: T\u00fcrkiye-\u0130srail \u0130li\u015fkilerinin D\u00fcn\u00fc ve Bug\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"

Dr. Louis Fishman ile R\u00f6portaj:
\nT\u00fcrkiye-\u0130srail \u0130li\u015fkilerinin D\u00fcn\u00fc ve Bug\u00fcn\u00fc<\/h3>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131ndaki Konumu R\u00f6portaj Serisi \u2013 II<\/strong><\/h3>\n

T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey) olarak, Brooklyn College\u2019da (CUNY) Tarih alan\u0131nda yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent olarak g\u00f6rev alan Louis Fishman ile \u0130srail-Filistin sorununda T\u00fcrkiye\u2019nin yeri ve \u0130srail\u2019in Gazze\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi son sald\u0131r\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan \u0130srail-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri \u00fczerine bir r\u00f6portaj ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Amerikan-\u0130srailli olan Dr. Louis Fishman Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki Filistin tarihi \u00fczerine uzmanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Lisans derecesini Orta Do\u011fu \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 alan\u0131nda Haifa \u00dcniversitesi\u2019nden alan Louis Fishman, y\u00fcksek lisans ve doktora \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ise Chicago \u00dcniversitesi\u2019nde tamamlad\u0131. S\u0131kl\u0131kla T\u00fcrkiye\u2019yi de ziyaret eden Fishman, 1998\u20132001 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Bilkent \u00dcniversitesi\u2019nde Filistin ve \u0130srail tarihi \u00fczerine dersler vermi\u015ftir. Bilkent d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131ca, Okan, Sabanc\u0131 ve Bah\u00e7e\u015fehir \u00dcniversitelerinde de dersler vermi\u015ftir.<\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131n \u00d6zeti<\/strong><\/h3>\n

\u201c\u0130srail 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fkilerini sadece T\u00fcrk devleti ve T\u00fcrk ordusu ile kurarak, yani bu ili\u015fkileri toplumsal d\u00fczeye indirgemeyerek b\u00fcy\u00fck bir hata yapm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye\u2019deki \u0130srail kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkedeki de\u011fi\u015fik toplumsal yap\u0131lar\u0131 farkl\u0131 nedenler alt\u0131nda birle\u015ftiren bir rol \u00fcstlenmesinden kaynaklan\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cGe\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye\u2019de nefret s\u00f6ylemi tehlikeli boyutlarda artt\u0131. Bu nefret s\u00f6ylemi harekete d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011finden dolay\u0131 bir tehlike arz etmektedir. \u00d6zellikle Yahudi cemaatine kar\u015f\u0131 nefret s\u00f6ylemi \u00f6yle boyutlara ula\u015ft\u0131 ki, bu cemaatin<\/em>baz\u0131 mensuplar\u0131 ki\u015fisel g\u00fcvenliklerinden endi\u015fe duymaya ba\u015flad\u0131lar.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye Yahudilerinin \u0130srail Devleti\u2019ni k\u0131namas\u0131 gerekti\u011fi fikri ger\u00e7ekten problemli bir yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6rne\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu istek, vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ifte standartl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Toplum i\u00e7erisinde belli gruplara \u00f6zel sorumluluklar y\u00fcklenip bu tarz bir beklenti i\u00e7erisine girilmemelidir. Yahudileri, \u0130srail Devleti\u2019nin politikalar\u0131n\u0131 reddetmeye \u00e7a\u011f\u0131rmak bir \u00e7ifte standartt\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cEskiden \u0130srail solu olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hareket bug\u00fcn tamamen ortadan kaybolmu\u015f durumda. Ger\u00e7ek anlamda solcu ya da i\u015fgal kar\u015f\u0131t\u0131 her hangi bir politik hareket bug\u00fcn \u0130srail\u2019de bulunmamaktad\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201c\u0130srail lider ortaya \u00e7\u0131karmakta olduk\u00e7a zorlanmaktad\u0131r. Bu derecede b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir toplumda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir lider ortaya \u00e7\u0131km\u0131yor.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201c\u0130srail\u2019de herkes savunma uzman\u0131ym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na yorum yapmaya ba\u015flad\u0131. Herkesin akl\u0131nda \u0130srail\u2019in nas\u0131l korunaca\u011f\u0131na, Hamas\u2019\u0131n nas\u0131l ma\u011flup edilece\u011fine dair bir fikir var. Bu noktada benim bir sorum var ve bu sorunun olduk\u00e7a \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; Peki \u0130srail\u2019deki bar\u0131\u015f uzmanlar\u0131 kim?\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201c\u0130\u015fin \u00f6z\u00fc, T\u00fcrkiye ve \u0130srail ili\u015fkilerinin k\u00f6kten kopmas\u0131 b\u00f6lgedeki hi\u00e7bir \u00fclkenin yarar\u0131na olmayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir durum, ne \u0130sraillilerin, ne T\u00fcrklerin, dahas\u0131 ne de Filistinlilerin i\u015fine yarar.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131n Tam Metni<\/strong><\/h3>\n

Say\u0131n Fishman, \u00f6ncelikle, Analiz T\u00fcrkiye olarak bu r\u00f6portaja vakit ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. R\u00f6portaj\u0131m\u0131za T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde ya\u015fanan de\u011fi\u015fime dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizi sorarak ba\u015flamak isterim. T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in geleneksel iyi ili\u015fkileri, \u00f6nce 2009 y\u0131l\u0131nda Davos\u2019ta, D\u00fcnya Ekonomik Forumu\u2019nda, ard\u0131ndan da 2010 y\u0131l\u0131nda Mavi Marmara olay\u0131 sonras\u0131nda olduk\u00e7a gerildi. Sizce bu olaylar T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00f6n\u00fcm notas\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir mi yoksa sizce buna benzer sorunlar ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanm\u0131\u015f fakat pek de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirilmeden \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015f olabilir mi?<\/strong><\/p>\n

Evet, bence t\u00fcm bu olaylar ili\u015fkilerde d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldular. \u00d6te yandan \u0130srail ve T\u00fcrkiye\u2019nin iyi ili\u015fkilerini geleneksel olarak de\u011ferlendirme konusunda ise biraz daha dikkatli olmal\u0131y\u0131z. \u0130kili ili\u015fkiler, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda, her iki devlet de istedi\u011fi ve iyi ili\u015fkilere her iki devletin de ihtiyac\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in geli\u015fmi\u015fti. Bu \u00f6nemli bir husustur. Fakat unutmamal\u0131y\u0131z ki, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri her zaman \u0130srail-Filistin bar\u0131\u015f s\u00fcreci ile ba\u011flant\u0131l\u0131 durumdayd\u0131. Bu da \u015fu demek olur; e\u011fer \u0130srail Filistinlilerle bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde ilerleme sa\u011flarsa, T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fkileri de geli\u015fme e\u011filiminde olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 1993\u2019te Oslo \u015eartlar\u0131 sa\u011flanmam\u0131\u015f olsayd\u0131, 1997\u2019de ya\u015fanan post-modern darbenin ard\u0131ndan, bu iki devletin ili\u015fkilerinde g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz ilerleme kaydedilemezdi. \u00d6te yandan, T\u00fcrkiye hi\u00e7bir zaman \u0130srail\u2019den Filistin ile bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamas\u0131n\u0131 talep etmemi\u015ftir. Bu durum, 2002 sonras\u0131nda AKP ile de ayn\u0131 \u015fekilde devam etti. Demek istedi\u011fim, T\u00fcrkiye \u0130srail\u2019in bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamaya gayret etmesini istemekte, fakat Erdo\u011fan hi\u00e7bir zaman \u201cbizimle iyi ili\u015fkilerinizin olmas\u0131n\u0131 istiyorsan\u0131z \u00f6nce Filistin ile iyi ili\u015fkiler kurun\u201d dememi\u015ftir. S\u00f6ylemlerinde, genellikle, \u0130srail\u2019in bar\u0131\u015fa y\u00f6nelik ad\u0131mlar atmas\u0131n\u0131 istemektedir.<\/p>\n

Tam olarak ni\u00e7in bu ili\u015fkilerin geleneksel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

\u0130li\u015fkiler her iki taraf i\u00e7in de olduk\u00e7a \u00f6nemliydi fakat bu ili\u015fkiler toplumsal d\u00fczeyde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclememekte, T\u00fcrk toplumundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015fmekteydi. \u0130srail Devleti\u2019nin kurulu\u015fundan bu yana iki \u00fclkenin ili\u015fkileri medcezir gibi gelgitlere sahne olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye\u2019deki 1980 darbesi sonras\u0131nda ili\u015fkiler epey bozuldu. Bug\u00fcn, AKP destek\u00e7ilerine soracak olursak e\u011fer, ili\u015fkilerin o d\u00f6nemde m\u00fckemmel oldu\u011funu s\u00f6yleyeceklerdir, fakat bu varsay\u0131m do\u011fru de\u011fildir. Bu nedenle T\u00fcrk-\u0130srail ili\u015fkileri tarihini analiz ederken dikkatli olmal\u0131y\u0131z. Bu konuda benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u00f6nemli bir sorun, \u0130srail\u2019in T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerinin gelece\u011fini T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 bir z\u00fcmreye ba\u011flamas\u0131 olmu\u015ftur. Kurulan ili\u015fkiler T\u00fcrk devleti ve daha do\u011frusu T\u00fcrk ordusu ile \u0130srail aras\u0131ndayd\u0131. Bana soracak olursan\u0131z, \u0130srail\u2019in, 1997 post-modern darbe ile T\u00fcrkiye\u2019nin bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131na gelmi\u015f oldu\u011funu fark etmesi gerekirdi. \u201cOrdu ile g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkilerimiz var, fakat T\u00fcrkiye de\u011fi\u015fime u\u011frayabilir\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri gerekirdi. Fakat T\u00fcrkiye\u2019de yakla\u015fmakta olan de\u011fi\u015fimi fark edemediler. Bu nedenle, T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in iyi ili\u015fkileri toplumsal bir dayanaktan yoksun kald\u0131. Bu durum, 1999 depremine kadar bu \u015fekilde devam etti. Fakat 1999 depremiyle T\u00fcrk halk\u0131 ilk kez \u201c\u0130srailliler de insanm\u0131\u015f\u201d diyebildi. Ve ilk kez ili\u015fkiler, iki g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fkinin \u00f6tesine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f oldu. Deprem, ili\u015fkilerin insanc\u0131l y\u00f6n\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na \u00f6n ayak olmu\u015f oldu.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130srail kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkedeki de\u011fi\u015fik toplumsal yap\u0131lar\u0131 farkl\u0131 nedenler alt\u0131nda birle\u015ftiren bir rol \u00fcstlenmesinden kaynaklan\u0131r. Bu durum, T\u00fcrk solu hareketinin a\u015f\u0131r\u0131 derecede \u0130srail kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 sergiledi\u011fi 1970\u2019lere kadar uzanmaktad\u0131r. T\u00fcrk sol hareketleri o d\u00f6nemde onlara g\u00f6re \u201cd\u00fcnya siyasetinin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini g\u00f6steren\u201d Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc (FK\u00d6) ile yak\u0131n ili\u015fkiler i\u00e7erisindeydi. D\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndan, s\u00f6m\u00fcrgecilik kar\u015f\u0131t\u0131 hareketler, Avrupa\u2019da ve tarafs\u0131z (Ba\u011flant\u0131s\u0131z \u00dclkeler) \u00fclkelerdeki sol hareketler ve T\u00fcrkiye solu, Filistin halk\u0131na kar\u015f\u0131 bir yak\u0131nl\u0131k duyuyordu. Di\u011fer bir yandan ise, yine 1970\u2019lerde, Necmettin Erbakan \u00f6nderli\u011finde, T\u00fcrk \u0130slamc\u0131lar\u0131 benzer \u015fekilde \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131, hatta zaman zaman anti-semitik, bir dil kullanmaktayd\u0131. Bu nedenle, \u0130srail, T\u00fcrk toplumu i\u00e7in birle\u015ftirici bir unsur g\u00f6revi g\u00f6rmekteydi. Buna ra\u011fmen, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk toplumunun \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 oldu\u011funu iddia etmek de hatal\u0131 bir varsay\u0131m olur.<\/p>\n

\u201c\u0130srail 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fkilerini sadece T\u00fcrk devleti ve T\u00fcrk ordusu ile kurarak, yani bu ili\u015fkileri toplumsal d\u00fczeye indirgemeyerek b\u00fcy\u00fck bir hata yapm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/h4>\n

AKP muhalefet taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla \u0130srail ile olan ili\u015fkilerde \u00e7ift tarafl\u0131 oynamakla su\u00e7lanmakta. AKP\u2019nin, \u0130srail ile olan ticari ve askeri ili\u015fkileri devam ettirmesine kar\u015f\u0131n, Gazze krizini se\u00e7im kozu olarak kulland\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 s\u0131kl\u0131kla dile getirildi. Bu \u00e7eli\u015fkiyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, sizce T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerini ikiy\u00fczl\u00fc olarak nitelemek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n

Evet, kesinlikle. Bir \u0130srail radyosunda kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir programda da bana Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu durumu se\u00e7imlerde koz ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131p kullanmad\u0131\u011f\u0131 sorulmu\u015ftu. Cevab\u0131m ise: Evet kesinlikle kullan\u0131yor oldu. Fakat unutmamam\u0131z gereken Erdo\u011fan\u2019\u0131n elini atabildi\u011fi her \u015feyi se\u00e7imde koz olarak kulland\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu durum ise, Erdo\u011fan\u2019a has de\u011fildir, onun durumunda olan her ba\u015fbakan, az \u00f6nce belirtti\u011fim gibi \u0130srail\u2019in farkl\u0131 kesimlerin birle\u015ftirici unsuru olmas\u0131ndan dolay\u0131, bu durumu se\u00e7imlerde kullanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Filistinlilerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n boyutu o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki Erdo\u011fan bir yerde bunu kullanmak zorundayd\u0131. Fakat ayn\u0131 zamanda Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u0130srail\u2019i Hitler ile k\u0131yaslayarak haddini a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

Akit ve Takvim gibi gazeteler 3\u20134 y\u0131l \u00f6ncesinde antisemitik haberler yapt\u0131\u011f\u0131nda, bunlar\u0131n u\u00e7 gruplar oldu\u011funu ve h\u00fck\u00fcmeti temsil etmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, haberleri g\u00f6rmezden gelebiliyorduk. Hat\u0131rlarsan\u0131z bahsetti\u011fim d\u00f6nem Zaman\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmet yanl\u0131s\u0131 oldu\u011fu ve bu radikal g\u00f6r\u00fc\u015fleri bir anlamda dengeledi\u011fi zamanlard\u0131r. Fakat Gezi protestolar\u0131 ve yolsuzluk skandal\u0131 sonras\u0131nda, bu iki gazete h\u00fck\u00fcmete daha yak\u0131n bir konuma geldiler. O d\u00f6nemden bu yana onlar da art\u0131k \u2018havuz medyas\u0131\u2019n\u0131n b\u00fcnyesinde yer almaktalar. Ayr\u0131ca s\u0131zm\u0131\u015f olan telefon kay\u0131tlar\u0131ndan biliyoruz ki, e\u011fer Erdo\u011fan isteseydi, bu medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n her hangi birini aray\u0131p \u201cantisemitizmi durdurun\u201d diyebilirdi. Fakat yapmad\u0131. Bu nedenle, Haaretz\u2019de yak\u0131n zamanda yay\u0131nlanan yaz\u0131mda bu durumu \u201cdevlet destekli antisemitizm\u201d olarak yorumlad\u0131m. S\u00f6ylemek istedi\u011fim, T\u00fcrk devletinin antisemitizme sadece g\u00f6zlerini kapamakla kalmad\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131ca antisemitizmin yay\u0131lmas\u0131nda aktif bir rol oynad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu durum da olduk\u00e7a kayg\u0131 vericidir.<\/p>\n

O halde, muhalefetin T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinde bir \u00e7ifte standart oldu\u011fu konusundaki yorumuna kat\u0131l\u0131yor musunuz?<\/strong><\/p>\n

Bence, Yeni Akit\u2019in antisemitizm y\u00fckl\u00fc haberlerinin ve IHH ba\u015fkan\u0131 B\u00fclent Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u2019\u0131n T\u00fcrkiye Yahudilerine kar\u015f\u0131 tehditk\u00e2r a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, Erdo\u011fan\u2019\u0131n s\u00f6ylemleri de olduk\u00e7a sertle\u015fti. Bu durumda ise, muhalefet; \u201c\u0130srail\u2019den silah al\u0131yorsunuz, g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkileri s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ediyorsunuz ve hatta \u0130srail\u2019de gizli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131z bile olabilir. O halde ikiy\u00fczl\u00fcs\u00fcn\u00fcz\u201d demekte hakl\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6nden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu yoruma kat\u0131l\u0131yorum. Fakat \u00f6te yandan, bu \u00e7ifte standard\u0131 bu kadar \u00f6n planda tutarak, muhalefet, zaten h\u00e2lihaz\u0131rda olduk\u00e7a k\u0131s\u0131tl\u0131 olan T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerine de zarar verebilir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye Yahudilerinin \u0130srail\u2019in Gazze operasyonu sonras\u0131 sergiledikleri tutum konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Ya\u015fananlar T\u00fcrkiye Yahudilerine nas\u0131l hissettiriyordur?<\/strong><\/p>\n

Bence, T\u00fcrkiye Yahudileri, Gezi protestolar\u0131 ve yolsuzluk skandal\u0131n\u0131n ard\u0131ndan AKP\u2019nin dilindeki nefret s\u00f6ylemini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndalar. Fakat bu s\u00f6ylemin hedefi konumunda Yahudiler yaln\u0131z de\u011filler. \u00d6rne\u011fin, G\u00fclen hareketine hitaben, Erdo\u011fan; \u201ckirli suyu temizlemek i\u00e7in onu ya kaynataca\u011f\u0131z ya da buharla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z\u201d demi\u015fti. Bir rakibi hakk\u0131nda hangi lider bu kadar hiddetli bir dil kullanabilir? A\u011fustos ay\u0131nda, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinin hemen \u00f6ncesinde, Erdo\u011fan, bir\u00e7ok \u201c\u00e7irkin ithamla\u201d kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201caffedersiniz\u201d kendisine \u201cErmeni\u201d dendi\u011fini ifade etmi\u015fti. Bu s\u00f6ylem, Ermeniler i\u00e7in de olduk\u00e7a incitici olmal\u0131. Bu gibi \u00f6rnekler dolay\u0131s\u0131yla, T\u00fcrkiye\u2019deki Yahudiler kendilerini yaln\u0131z hissetmemektedir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye\u2019de nefret s\u00f6ylemi tehlikeli boyutlarda artt\u0131. Bu nefret s\u00f6ylemi harekete d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011finden dolay\u0131 bir tehlike arz etmektedir. \u00d6zellikle Yahudi cemaatine kar\u015f\u0131 nefret s\u00f6ylemi \u00f6yle boyutlara ula\u015ft\u0131 ki, bu cemaatin baz\u0131 mensuplar\u0131 ki\u015fisel g\u00fcvenliklerinden endi\u015fe duymaya ba\u015flad\u0131lar. Peki, bu durum yeni bir Yahudi g\u00f6\u00e7\u00fcne sebep olabilir mi? Bence, ana sebep olmasa da di\u011fer sebeplerle beraber bu sonuca \u00f6n ayak olabilir. T\u00fcrkiye\u2019deki Yahudilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 orta-s\u0131n\u0131ft\u0131r ve bence, T\u00fcrkiye\u2019deki orta-s\u0131n\u0131f\u0131n i\u00e7erisinde bulundu\u011fu genel kriz ortam\u0131ndan dolay\u0131 \u00fclkeyi terk eden M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfustan pek farkl\u0131 konumda de\u011fillerdir. Bu insanlar yurtd\u0131\u015f\u0131na gidip e\u011fitimlerini tamamlad\u0131ktan sonra kendilerine; \u201cNi\u00e7in geri d\u00f6neyim? New York\u2019ta, Paris\u2019te gayet iyi bir i\u015fim var\u201d diye soruyorlar. Buna ek olarak, T\u00fcrkiye\u2019deki antisemitizm, bu n\u00fcfusun \u00fclkeden ayr\u0131lma aciliyetine katk\u0131da bulunuyor. Asl\u0131nda antisemitizm T\u00fcrkiye\u2019de her zaman mevcuttu. Fakat bug\u00fcn, sosyal medya sebebiyle T\u00fcrkiye Yahudileri bu antisemitist duygulara daha a\u00e7\u0131k durumdalar. E\u011fer kendinizi bir T\u00fcrkiyeli Yahudi\u2019nin yerine koyarsan\u0131z, Erdo\u011fan \u0130srail\u2019i Hitler ile k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131nda ya da \u201c\u0130srail ak\u0131tt\u0131\u011f\u0131 kanda bo\u011fulacakt\u0131r\u201d dedi\u011finde, ne kadar rahats\u0131z hissetmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 anlayabilirsiniz. Bu durumun kesinlikle Siyonizm ile bir ilgisi yoktur, aksine, Hitler\u2019in ger\u00e7ekle\u015ftirdiklerinin b\u00fct\u00fcn Yahudileri hedef almas\u0131yla ve T\u00fcrkiye\u2019deki bir\u00e7ok Yahudi\u2019nin \u0130srail\u2019de akrabalar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131yla ilgisi vard\u0131r. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, b\u00f6lgede daha \u0130srail Devleti kurulmam\u0131\u015fken, 1934 Trakya Olaylar\u0131 ya da 1942\u2019deki varl\u0131k vergisi sebebiyle g\u00f6\u00e7 etmi\u015f olan bir T\u00fcrkiye Yahudileri toplulu\u011fu vard\u0131r. Bunlardan sonra \u00f6nce 1955\u2019teki olaylar sebebiyle ve sonra 1970\u2019teki olaylar sebebiyle \u0130srail\u2019e T\u00fcrkiye\u2019den g\u00f6\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bunlardan ayr\u0131 olarak, son on y\u0131lda g\u00f6\u00e7 etmi\u015f olan daha gen\u00e7 bir T\u00fcrk-Yahudi toplulu\u011fu da mevcut. Bu son g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131 art\u0131k baz\u0131 T\u00fcrk-Yahudi gen\u00e7lerin T\u00fcrkiye\u2019de kendilerine uygun ortam bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu n\u00fcfus kendilerine; \u201c\u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n bu nefret s\u00f6ylemi ile m\u00fccadele etmesi ger\u00e7ekten gerekli mi?\u201d diye sormu\u015ftur. Son olarak, T\u00fcrkiye Yahudilerinin \u0130srail Devleti\u2019ni k\u0131namas\u0131 gerekti\u011fi fikri ger\u00e7ekten problemli bir yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6rne\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu istek, vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ifte standartl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Toplum i\u00e7erisinde belli gruplara \u00f6zel sorumluluklar y\u00fcklenip bu tarz bir beklenti i\u00e7erisine girilmemelidir. Yahudileri, \u0130srail Devleti\u2019nin politikalar\u0131n\u0131 reddetmeye \u00e7a\u011f\u0131rmak bir \u00e7ifte standartt\u0131r.<\/p>\n

\u201cGe\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye\u2019de nefret s\u00f6ylemi tehlikeli boyutlarda artt\u0131. Bu nefret s\u00f6ylemi harekete d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011finden dolay\u0131 bir tehlike arz etmektedir. \u00d6zellikle Yahudi cemaatine kar\u015f\u0131 nefret s\u00f6ylemi \u00f6yle boyutlara ula\u015ft\u0131 ki, bu cemaatin<\/em><\/strong>baz\u0131 mensuplar\u0131 ki\u015fisel g\u00fcvenliklerinden endi\u015fe duymaya ba\u015flad\u0131lar.\u201d<\/em><\/strong><\/h4>\n

Siz de, Twitter \u00fczerinden, bir T\u00fcrk profes\u00f6r taraf\u0131ndan antisemitik yorumlar e\u015fli\u011finde ki\u015fisel bir sald\u0131r\u0131ya maruz kald\u0131n\u0131z. Bu size nas\u0131l hissettirdi?<\/strong><\/p>\n

Bu sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekten ilgin\u00e7 bir durumdu. Sald\u0131r\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015fi nefret s\u00f6ylemleri i\u00e7in destek alaca\u011f\u0131n\u0131 umarken, bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan ele\u015ftirildi ve bu durum Medyatava ile Diken gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z haber kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan kamuoyuna da yans\u0131t\u0131ld\u0131. \u0130lk olarak ben bu sald\u0131r\u0131y\u0131 ki\u015fisel olarak alg\u0131lam\u0131yorum. Bilecik \u00dcniversitesi\u2019nde Fizik b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015fkan\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan bu ki\u015fi, Do\u00e7. Dr. Ali \u0130hsan G\u00f6ker, \u201cTreblinka yak\u0131nda haz\u0131r olacak. Yahudileri ta\u015f\u0131mak i\u00e7in demiryolu in\u015fas\u0131 devam ediyor\u201d diye yazd\u0131\u011f\u0131nda, nefretini b\u00fct\u00fcn Yahudilere kar\u015f\u0131 y\u00f6neltmi\u015f oldu. B\u00fct\u00fcn T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 bu s\u00f6ylemden endi\u015felenmeli. Bu \u015fah\u0131s bir devlet \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve cezaland\u0131r\u0131lmak yerine T\u00fcbitak taraf\u0131ndan ara\u015ft\u0131rma hibesi ile \u00f6d\u00fcllendirildi. Alaca\u011f\u0131 cezaya ben karar verecek de\u011filim, fakat \u015fahs\u0131n hedefinde yaln\u0131zca ben de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019deki b\u00fct\u00fcn Yahudiler vard\u0131. Bu sebeple konunun yasal zeminde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n

\u0130srail toplumunun i\u00e7inden birisi olarak, Gazze\u2019deki son sald\u0131r\u0131lara dair \u0130srail toplumunun sergiledi\u011fi tutumu a\u00e7\u0131klar m\u0131s\u0131n\u0131z? Toplum belirli bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc m\u00fc benimsemi\u015f durumda yoksa farkl\u0131l\u0131klar da mevcut mu?<\/strong><\/p>\n

\u015eunu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim, eskiden \u0130srail solu olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hareket bug\u00fcn tamamen ortadan kaybolmu\u015f durumda. Ger\u00e7ek anlamda solcu ya da i\u015fgal kar\u015f\u0131t\u0131 her hangi bir politik hareket bug\u00fcn \u0130srail\u2019de bulunmamaktad\u0131r. Bunun bir\u00e7ok sebebi var. \u00d6ncelikle, 1995\u2019de Oslo s\u00fcreci ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda ve \u0130kinci \u0130ntifada ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, her ne kadar Filistin\u2019de ya\u015fanan \u00f6l\u00fcmler daha y\u00fcksek d\u00fczeyde de olsa, \u0130srail\u2019de de intihar bombac\u0131lar\u0131n\u0131n eylemleri \u00e7o\u011fald\u0131. Di\u011fer bir deyi\u015fle, \u015fiddetin boyutu fazlas\u0131yla artt\u0131. Di\u011fer bir yandan, bug\u00fcn, \u0130srail\u2019de ve Filistin\u2019deki gen\u00e7 ku\u015faklar\u0131n birbirlerini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu durum 1987\u2019deki Birinci \u0130ntifada \u00f6ncesindeki d\u00f6nemden farkl\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemde Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze halk\u0131 \u0130srail\u2019de \u00e7al\u0131\u015fabiliyordu. Yani iki halk birbirleriyle konu\u015fabiliyor, g\u00f6r\u00fc\u015febiliyordu. \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n insani bir yan\u0131 vard\u0131. Her ne kadar tam anlam\u0131yla bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k \u00f6rne\u011fi olsa da, 1993 Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri esnas\u0131nda, \u0130srail\u2019de solun bir se\u00e7enek olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fark ediyoruz. Fakat daha sonras\u0131nda, Rabin\u2019in suikasta kurban gitmesinin ard\u0131ndan Netanyahu\u2019nun ba\u015fa ge\u00e7mesi ile \u201cliderlerin geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc\u201d s\u00fcreci ba\u015flad\u0131 ve solun g\u00fcc\u00fc iyice azald\u0131. Hat\u0131rlarsan\u0131z, Peres d\u00f6nemini tamamlad\u0131\u011f\u0131nda 90 ya\u015f\u0131ndayd\u0131 ve politikaya 1950\u2019lerde girmi\u015fti. Bu da \u0130srail\u2019in lider ortaya \u00e7\u0131karmakta zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu derecede b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir toplumda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir lider \u00e7\u0131km\u0131yor. Eskiden, \u0130srail\u2019de se\u00e7im baraj\u0131 %2 civar\u0131ndayd\u0131, bug\u00fcn ise baraj %3.25 oran\u0131nda. \u0130srail\u2019in n\u00fcfusunun y\u00fczde yirmiye yak\u0131n\u0131 \u0130srail vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131na sahip olan Filistinlilerdir. Ayr\u0131ca devlet kurumlar\u0131 ile \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 d\u00fczeyde ileti\u015fim i\u00e7erisinde olan Hasidik az\u0131nl\u0131k da n\u00fcfusun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsamakta. K\u0131saca, \u0130srail tam anlam\u0131yla b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir topluma sahip. Bir di\u011fer taraftan, \u0130srail solu t\u00fcketime odaklanm\u0131\u015f gen\u00e7leri kendisine \u00e7ekmekte tek s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7eken \u00fclke de\u011fil; T\u00fcrkiye\u2019de de ayn\u0131 sorun var. Maalesef, kontrol\u00fc elinde bulundurmas\u0131ndan ve toplumsal korkulardan beslenmesinden dolay\u0131, \u0130srail sorunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine duvarlar \u00f6rerek kendisini kapal\u0131 bir yap\u0131ya hapsetti. \u00d6r\u00fcl\u00fc duvarlar \u0130sraillerin ya\u015famlar\u0131n\u0131 g\u00f6receli olarak bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde ya\u015famalar\u0131na olanak sa\u011flarken, Filistinliler i\u00e7in \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131 \u00fcst d\u00fczeyde devam etmekte. Her ne kadar Demir Kubbe (Iron Dome) bug\u00fcne kadar \u0130sraillerin ya\u015fam g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamaktayken, \u0130srail Devleti\u2019nin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131na verilen deste\u011fin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, Gazze\u2019de ya\u015fanan en son sava\u015f ile bu g\u00fcvenlik duygusu par\u00e7alanm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Her \u015feye ra\u011fmen, \u00f6len Filistinliler ve sivil vatanda\u015flar\u0131n hedef al\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131klanabilir bir durum de\u011fildir (Hamas\u2019\u0131n sivil alanlar\u0131 kullanarak roket atmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n).<\/p>\n

\u0130srail medyas\u0131n\u0131n Gazze operasyonuna ili\u015fkin tutumuna d\u00f6necek olursak, b\u00fct\u00fcn medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n destekledi\u011fi bask\u0131n bir g\u00f6r\u00fc\u015f mevcut mu yoksa farkl\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri mi savunuyor?<\/strong><\/p>\n

Ben genellikle \u0130srail devlet kanal\u0131n\u0131 ve \u00f6zel bir TV istasyonu olan Kanal 2\u2019yi izliyorum. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da radyolar\u0131n g\u00fcnd\u00fcz programlar\u0131n\u0131 takip ediyorum. Yak\u0131n bir zamanda, radyo kanallar\u0131n birinde, T\u00fcrkiye\u2019de olup bitenlere dair bir r\u00f6portaj vermi\u015ftim. Benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm, \u0130srail\u2019in \u00f6zel medya kurulu\u015flar\u0131, d\u00fcnyan\u0131n her hangi bir yerinde de oldu\u011fu gibi, toplumun ilgisini \u00e7ekecek haberlerin pe\u015finde. Bana kal\u0131rsa, medya kurulu\u015flar\u0131 tamamen sava\u015f yanl\u0131s\u0131 bir tutum izleyip, sava\u015f\u0131n \u00f6te yan\u0131n\u0131, yani Filistinlilerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 eziyetleri yans\u0131tmad\u0131lar. En az\u0131ndan eskiden sadece devlet kanal\u0131 varken, yap\u0131lan haberleri konu hakk\u0131ndaki devlet g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p gerekirse bunlara kar\u015f\u0131 koyabiliyorduk. Fakat bug\u00fcn medya rekl\u00e2mlar ve tan\u0131t\u0131mlar ile tamamen piyasala\u015fm\u0131\u015f durumda. Buna ek olarak, 24 saat yay\u0131n yapmak, son dakika haberlerini an\u0131nda haberle\u015ftirme tela\u015f\u0131 i\u00e7inde olmak, medyan\u0131n bir anlamda kendinden ge\u00e7mesine sebep oldu. Di\u011fer bir anlamda, son \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131nda medya \u201ckendisini satt\u0131\u201d.<\/p>\n

Sizce \u0130srail medyas\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131lan \u00fc\u00e7 gen\u00e7 haberini nas\u0131l ele ald\u0131?<\/strong><\/p>\n

Katledilen \u00fc\u00e7 gencin haberi ger\u00e7ekten ilgin\u00e7 bir \u015fekilde ele al\u0131nd\u0131. Gen\u00e7ler ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra \u201c\u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 Geri Getirin\u201d (Bring Our Boys Back) ad\u0131nda bir kampanya ba\u015flat\u0131ld\u0131. Fakat daha sonra yay\u0131nlanan telefon kayd\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan silah seslerinin duyuldu\u011funu \u00f6\u011frendik. Yani g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011funu biliyordu. Ayn\u0131 \u015fekilde medya da bunun fark\u0131ndayd\u0131 fakat yine de, h\u00fck\u00fcmetin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yay\u0131n yasa\u011f\u0131 sebebiyle de, \u00e7ocuklar\u0131n hala hayatta oldu\u011fu gibi bir izlenim verdiler. Di\u011fer bir deyi\u015fle, medya ve h\u00fck\u00fcmet beraberce insanlar\u0131n duygular\u0131n\u0131 manip\u00fcle ettiler. \u00d6l\u00fcmlerinin kesinle\u015fmesinin ard\u0131ndan ise, \u0130srailli milletvekili Ayelet Shaked Kanal 2\u2019ye \u00e7\u0131karak bir anlamda nefret kustu. T\u00fcrkiye\u2019deki nefret s\u00f6yleminden bahsetmi\u015ftik, fakat \u0130srail\u2019de de sava\u015f ortam\u0131nda medyadaki \u015fiddet dili \u00e7ok tehlikeli seviyelere ula\u015ft\u0131. \u00dc\u00e7 gencin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan ise, Kud\u00fcs\u2019te bir Filistinli gen\u00e7 ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131p, katledildi. Bu olay\u0131n ard\u0131ndan her ne kadar baz\u0131 medya mensuplar\u0131 mant\u0131kl\u0131 hareket etme \u00e7abas\u0131nda olsa da, \u0130srail\u2019deki herkes savunma uzman\u0131ym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na yorum yapmaya ba\u015flad\u0131. Herkesin akl\u0131nda \u0130srail\u2019in nas\u0131l korunaca\u011f\u0131na, Hamas\u2019\u0131n nas\u0131l ma\u011flup edilece\u011fine dair bir fikir vard\u0131. Bu noktada benim bir sorum var ve bu sorunun olduk\u00e7a \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; Peki \u0130srail\u2019deki bar\u0131\u015f uzmanlar\u0131 kim? Herkes nas\u0131l savunma yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 biliyor, fakat sizlerin savunma planlar\u0131n\u0131z Filistin\u2019de 2000\u2019den fazla ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep oldu ki \u00f6l\u00fcmlerin %70\u2019den fazlas\u0131 sivil can kayb\u0131yd\u0131. E\u011fer \u0130srail\u2019i ele\u015ftiren bir yorum yaparsam, ald\u0131\u011f\u0131m cevap; \u201cKendimizi savunmam\u0131z gerek\u201d oluyor. Fakat durum \u015fu ki, ben ne \u00fclkenin ba\u015fbakan\u0131y\u0131m ne de ordunun ba\u015f\u0131nday\u0131m. E\u011fer bu kadar \u00e7ok masum insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyorsa, onlardan bunun a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 istemeliyiz. Benim tek s\u00f6yledi\u011fim sivillerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin yanl\u0131\u015f oldu\u011fu. \u015eiddet hi\u00e7bir sorunu \u00e7\u00f6zmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fiddet sadece \u015fiddeti do\u011furur. Benim s\u00f6ylediklerim Hamas\u2019\u0131 destekledi\u011fim anlam\u0131 ta\u015f\u0131maz. Tam tersine, Hamas\u2019\u0131n masumlar\u0131 sava\u015f\u0131n ortas\u0131na koymas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc su\u00e7lu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Fakat \u0130srail\u2019in yapt\u0131klar\u0131 da sava\u015f su\u00e7u mu de\u011fil mi diye incelenmelidir. Toplumda belli bir d\u00fczen sa\u011flayabilmek ad\u0131na bu yap\u0131lmak zorundad\u0131r. Peki, \u0130srail ger\u00e7ekten bir sava\u015f su\u00e7u i\u015flemi\u015f midir? Ben buna cevap verebilecek konumda de\u011filim. Fakat en az\u0131ndan bu soruyu sorabilme g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendimizde bulabilmeliyiz.<\/p>\n

\u201c\u0130srail\u2019de herkes savunma uzman\u0131ym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na yorum yapmaya ba\u015flad\u0131. Herkesin akl\u0131nda \u0130srail\u2019in nas\u0131l korunaca\u011f\u0131na, Hamas\u2019\u0131n nas\u0131l ma\u011flup edilece\u011fine dair bir fikir var. Bu noktada benim bir sorum var ve bu sorunun olduk\u00e7a \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; Peki \u0130srail\u2019deki bar\u0131\u015f uzmanlar\u0131 kim?\u201d<\/em><\/strong><\/h4>\n

Gazze\u2019ye olan deste\u011fi g\u00f6stermek ad\u0131na T\u00fcrkiye\u2019de \u0130srail \u00fcr\u00fcnlerine boykot \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. Sizce \u0130srail\u2019de h\u00fck\u00fcmet ve \u00f6zel sekt\u00f6r bu \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 ne kadar ciddiye al\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda her iki tarafta da benzer \u00e7a\u011fr\u0131lar yap\u0131ld\u0131. \u0130srail\u2019deki ana ak\u0131m haber kurulu\u015flar\u0131ndan biri T\u00fcrk \u00fcr\u00fcnlerinin boykotu \u00fczerine uzunca bir yaz\u0131 yay\u0131mlad\u0131. T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in ticari ili\u015fkilerinin boyutu 5 milyar dolar s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f durumda. T\u00fcrkiye, \u00dcrd\u00fcn ve Suudi Arabistan gibi \u00fclkelerin piyasalar\u0131na ula\u015fabilmek i\u00e7in \u0130srail\u2019e ihtiya\u00e7 duyuyor. T\u00fcrk \u015firketlerinin \u00fcr\u00fcnleri genellikle ilk \u00f6nce Haifa liman\u0131na geliyor ve buradan karayoluyla di\u011fer \u00fclkelere ta\u015f\u0131n\u0131yor. \u0130ki \u00fclkenin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel anla\u015fmalar gere\u011fi bu \u015firketlerin \u00fcr\u00fcnleri g\u00fcmr\u00fck kontrol\u00fcnden de muaf. S\u00f6ylemek gerekirse, T\u00fcrkiye\u2019deki Coca-Cola boykotu \u00f6rne\u011fin ger\u00e7ekten sa\u00e7mayd\u0131. Bence bir\u00e7ok insan \u015firketlerin direkt ba\u011flant\u0131lar\u0131 konusunda bir karma\u015fa i\u00e7erisinde. \u0130srail \u00fcr\u00fcnlerini boykot etmekten bahsediyorsak e\u011fer bunun ger\u00e7ekten zor oldu\u011funun fark\u0131nda olmal\u0131y\u0131z. Sorulmas\u0131 gereken ilk soru, \u201cT\u00fcrkiye\u2019ye gelen \u0130srail \u00fcr\u00fcnleri neler?\u201d olmal\u0131d\u0131r. Belki \u00e7e\u015fitli bilgisayar \u00e7ipleri, ya da sulama sistemleri olabilir. \u00d6zetle, \u0130srail\u2019in b\u00fcy\u00fck firmalar\u0131 bu boykot \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 pek ciddiye almad\u0131. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de BDS (Boykot- Tavsiye- Yapt\u0131r\u0131m \u201cBoycott-Divest-Sanction\u201d) hareketi b\u00fcnyesinde \u0130srail ile b\u00fct\u00fcn akademik ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin kesilmesini i\u00e7eren bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuldu. Bana kal\u0131rsa, \u0130srail\u2019den T\u00fcrkiye\u2019ye gelmeye devam eden s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki insan\u0131 bir t\u00fcr k\u00f6pr\u00fc olarak g\u00f6rmeliyiz. Benim de d\u00e2hil oldu\u011fum akademisyenlerden olu\u015fan bu grup, bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ayakta tutmak i\u00e7in \u00e7aba sarf ediyor. Bu insanlar, bir t\u00fcr arac\u0131l\u0131k g\u00f6revi \u00fcstlenip, \u0130srail\u2019le T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin tam anlam\u0131yla sonlanmas\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bunlara ek olarak, \u0130srail \u00fcr\u00fcnlerinin boykot edilmesi \u0130srail ekonomisine \u00f6nemli bir zarar vermeyecektir. Ayn\u0131 durum T\u00fcrkiye \u00fcr\u00fcnlerinin boykot edilmesinde de ge\u00e7erli. Her \u015feye ra\u011fmen, T\u00fcrkiye \u0130srail vatanda\u015flar\u0131n\u0131n Orta Do\u011fu\u2019da gidebilece\u011fi tek \u00fclke konumundad\u0131r. \u00d6zellikle \u0130srailli akademisyenler, konferanslar ve benzeri etkinliklere kat\u0131lmak i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla T\u00fcrkiye\u2019yi ziyaret etmekteler. Ayn\u0131 \u015fekilde, T\u00fcrk i\u015fadamlar\u0131 da zaman zaman \u0130srail\u2019i ziyaret etmekteler. \u00d6rne\u011fin, yak\u0131n zamanda, T\u00fcrk yat\u0131r\u0131mc\u0131lar \u0130srailli ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndaki yenilik\u00e7i (start-up) \u015firketlerin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini \u00f6\u011frenmek amac\u0131yla bir ziyarette bulunmu\u015flard\u0131. Bu insanlar sayesinde T\u00fcrkiye ve \u0130srail aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcler halen daha ayakta duruyor. \u0130\u015fin \u00f6z\u00fc, T\u00fcrkiye ve \u0130srail ili\u015fkilerinin k\u00f6kten kopmas\u0131 b\u00f6lgedeki hi\u00e7bir \u00fclkenin yarar\u0131na olmayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir durum, ne \u0130sraillilerin, ne T\u00fcrklerin, dahas\u0131 ne de Filistinlilerin i\u015fine yarar. B\u00f6lgedeki akt\u00f6rler aras\u0131nda belli konularda bu kadar ciddi u\u00e7urumlar\u0131n olu\u015fmu\u015f olmas\u0131 olduk\u00e7a \u00fcz\u00fcc\u00fc. Bu u\u00e7urumlar sadece \u0130srail ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda de\u011fil, M\u0131s\u0131r, Katar ve Suudi Arabistan aras\u0131nda da g\u00f6r\u00fclmektedir. B\u00f6lgenin bu kadar par\u00e7alanm\u0131\u015f olu\u015fu ise en \u00e7ok Filistin halk\u0131na zarar vermektedir. Orta Do\u011fu\u2019nun iki lider \u00fclkesi -\u0130srail ve T\u00fcrkiye- maalesef iki farkl\u0131 u\u00e7ta durmaktalar. B\u00f6lgedeki bu kampla\u015fman\u0131n bedeli ise herkes i\u00e7in olduk\u00e7a a\u011f\u0131r. Bug\u00fcne kadar 190,000 Suriyeli hayat\u0131n\u0131 kaybetti ve 2003\u2019te Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin i\u015fgalinden bu yana hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olan y\u00fcz binlerce Irakl\u0131dan bahsetmiyorum bile. Bug\u00fcn Irak\u2019ta Yezidiler, M\u00fcsl\u00fcmanlar ve H\u0131ristiyanlar ac\u0131 \u00e7ekmekteler. \u0130\u015fte bu sebeplerle, en az\u0131ndan b\u00f6lgenin istikrarl\u0131 bir yap\u0131ya kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in, \u0130srail ve T\u00fcrkiye\u2019nin tekrardan iyi ili\u015fkiler kurmas\u0131 gerekmektedir. Bununla beraber, \u00f6nceden de s\u00f6yledi\u011fim gibi, T\u00fcrkiye ve \u0130srail ili\u015fkilerinin ne kadar iyi oldu\u011fu, \u0130srail\u2019in Filistin\u2019de bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar ile ba\u011flant\u0131l\u0131 durumda. \u0130srail, Filistin sorununu bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmadan T\u00fcrkiye ile iyi ili\u015fkilere sahip olmay\u0131 bekleyemez. Di\u011fer bir taraftan da, bu ancak T\u00fcrkiye s\u00fcregelen gerilimi azaltmak ad\u0131na \u00e7e\u015fitli ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131 takdirde ger\u00e7ekle\u015fecek gibi duruyor. An itibariyle umutlu oldu\u011fumu ise s\u00f6yleyemem.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u00a9 2014 Research\u00a0Turkey. T\u00fcm haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. Bu r\u00f6portaj referans verilmeden bas\u0131lamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz veya kopya edilemez.<\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131 \u015fu \u015fekilde referans vererek kullanabilirsiniz:<\/p>\n

Research Turkey (Ekim, 2014), \u00a0\u201cDr. Louis Fishman ile R\u00f6portaj: T\u00fcrkiye-\u0130srail \u0130li\u015fkilerinin D\u00fcn\u00fc ve Bug\u00fcn\u00fc\u2019\u201d, Cilt III, Say\u0131 10, s.52-60,\u00a0T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (ResearchTurkey), Londra: Research\u00a0Turkey\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. Louis Fishman ile R\u00f6portaj: T\u00fcrkiye-\u0130srail \u0130li\u015fkilerinin D\u00fcn\u00fc ve Bug\u00fcn\u00fc T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131ndaki Konumu R\u00f6portaj Serisi \u2013 II T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey) olarak, Brooklyn College\u2019da (CUNY) Tarih alan\u0131nda yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent olarak g\u00f6rev alan Louis Fishman ile \u0130srail-Filistin sorununda T\u00fcrkiye\u2019nin yeri ve \u0130srail\u2019in Gazze\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi son sald\u0131r\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan \u0130srail-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri \u00fczerine bir r\u00f6portaj […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":8811,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8813"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8813"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8814,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8813\/revisions\/8814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}