{"id":8819,"date":"2014-09-29T18:59:29","date_gmt":"2014-09-29T15:59:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.researchturkey.org\/interview-with-mr-mouin-rabbani-insights-into-israeli-palestinian-conflict-and-palestines-view-of-turkey\/"},"modified":"2022-06-08T19:05:47","modified_gmt":"2022-06-08T16:05:47","slug":"interview-with-mr-mouin-rabbani-insights-into-israeli-palestinian-conflict-and-palestines-view-of-turkey","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/interview-with-mr-mouin-rabbani-insights-into-israeli-palestinian-conflict-and-palestines-view-of-turkey\/","title":{"rendered":"Mouin Rabbani ile R\u00f6portaj: \u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 Anlamak ve Filistin\u2019in T\u00fcrkiye\u2019ye Bak\u0131\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"

Mouin Rabbani ile R\u00f6portaj:
\n\u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 Anlamak ve Filistin\u2019in T\u00fcrkiye\u2019ye Bak\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/h3>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131ndaki Konumu R\u00f6portaj Serisi \u2013 I<\/strong><\/h3>\n

T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey) olarak, Filistin \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde (Institute for Palestine Studies) k\u0131demli ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi, Jadaliyya<\/em>\u2019n\u0131n edit\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Middle East Report<\/em>\u2019un yard\u0131mc\u0131 edit\u00f6r\u00fc Mouin Rabbani ile bir r\u00f6portaj ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Bu r\u00f6portaj\u0131m\u0131zda, \u0130srail\u2019in Gazze\u2019deki son askeri operasyonunun ard\u0131ndan \u0130srail-Filistin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin \u00a0yeri hakk\u0131nda konu\u015ftuk. Mouin Rabbani\u2019nin Filistin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve \u0130srail-Filistin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine pek \u00e7ok yay\u0131n\u0131 ve de\u011ferlendirmeleri bulunmaktad\u0131r. Rabbani ayn\u0131 zamanda International Crisis Group<\/em>\u2019ta da Ortado\u011fu \u00fczerine k\u0131demli analist olarak g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6ncesinde ise, Filistin Amerikan Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nde (Palestine American Research Center<\/a>) Filistin Direkt\u00f6r\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131n \u00d6zeti<\/strong><\/h3>\n

\u201cBu ili\u015fkiyi (T\u00fcrkiye-\u0130srail) zedelemekten sorumlu olan taraf, Ankara de\u011fil de esasen \u0130srail olmu\u015ftur.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cHamas ile ilgili konularda \u00f6zellikle de Gazze \u015eeridi ve \u0130srail konusunda as\u0131l arabulucu geleneksel olarak M\u0131s\u0131r olmu\u015ftur ve M\u0131s\u0131r bu g\u00f6revi \u00e7ok k\u0131skan\u00e7 bir \u015fekilde korur.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201c\u0130srail ve M\u0131s\u0131r, T\u00fcrkiye ve Katar\u2019a kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a sald\u0131rgan bir tutum sergilediler ve T\u00fcrkiye ile Katar\u2019\u0131 bu denklemin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmay\u0131 neredeyse stratejik bir \u00f6ncelik haline getirdiler.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cBen herhangi bir devletin \u0130srail ve Filistin aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130srail bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesiyle ilgilenmiyor.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cBu alan (Gazze \u015eeridi) \u00a0yar\u0131m asr\u0131 ge\u00e7en bir s\u00fcredir \u0130srail i\u015fgali alt\u0131nda, bu da demek oluyor ki en az\u0131ndan teoride, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti Ankara\u2019y\u0131 ne kadar iyi biliyorsa, \u0130srail de Gazze \u015eeridi\u2019ni o seviyede biliyor.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cObjektif olarak bakarsak bu alan \u0130srail i\u00e7in neredeyse ideal sava\u015f alan\u0131yd\u0131, ancak \u0130srail tek bir siyasi veya askeri hedefine ula\u015fmada ba\u015far\u0131s\u0131z oldu.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cHamas, geleneksel \u015fekilde bir taraf\u0131n di\u011ferini yenmesi \u015feklinde, \u0130srail\u2019i ma\u011flup etti mi? Hay\u0131r, tabii ki ma\u011flup edemedi. Bence Hamas, \u0130srail\u2019i daha fazla ilerlemekten cayd\u0131rmay\u0131 ve \u0130srail\u2019in herhangi bir hedefine ula\u015fmas\u0131n\u0131 engellemeyi ba\u015fard\u0131. Bence, bu durum, b\u00fcy\u00fck ihtimalle \u0130srail\u2019i b\u00f6yle bir \u015feyi yeniden denemeden \u00f6nce iki kere d\u00fc\u015f\u00fcnmesi i\u00e7in ikna etti.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201c\u2026hem Hamas hem de El-Fetih b\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6rerek ortak bir milli strateji geli\u015ftirmek yerine Filistin Otoritesi i\u00e7inde daha fazla avantaj kazanmaya odaklan\u0131yorlar.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cBen herhangi bir uluslararas\u0131 kurulu\u015fun <\/em><\/strong>\u2013<\/em><\/strong> hakk\u0131nda de\u011ferlendirmede bulunabilece\u011fim <\/em><\/strong>\u2013<\/em><\/strong> \u00a0herhangi bir aktivitede bulundu\u011funu veya bir duru\u015f sergiledi\u011fini g\u00f6rmedim.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cS\u00f6ylemeliyim ki \u015fu an as\u0131l ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k b\u00f6lgenin bir\u00e7ok anahtar akt\u00f6r\u00fc aras\u0131nda d\u00fczenli, sa\u011flam ve sabit bir ili\u015fkinin yoklu\u011fudur. Bu tabii ki sadece Filistin, Gazze \u015eeridi veya Hamas i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil, b\u00f6lgede ortaya \u00e7\u0131kan bir\u00e7ok krizde de bu b\u00f6yledir.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131n Tam Metni<\/strong><\/h3>\n

Say\u0131n Rabbani, T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey) olarak bu r\u00f6portaja zaman ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz. <\/strong>\u0130lk olarak, \u0130srail\u2019in haftalar s\u00fcren havabombard\u0131man\u0131 ve kara sald\u0131r\u0131lar\u0131yla sonu\u00e7lanan en son \u0130srail ve Hamas geriliminde, T\u00fcrkiye\u2019nin m\u00fcdahil olu\u015fu \u00fczerine de\u011ferlendirmenizle ba\u015flamak istiyoruz. Gazze\u2019ye yap\u0131lan son sald\u0131r\u0131lar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda,T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail-Filistin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndaki de\u011fi\u015fen rol\u00fcn\u00fc nas\u0131l \u00f6zetlersiniz? AKP ve AKP \u00f6ncesi d\u00f6nem aras\u0131nda ne t\u00fcr ana de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6zlemlediniz?<\/strong><\/p>\n

Bence bu ikisi farkl\u0131 sorular, \u00e7\u00fcnk\u00fc, de\u011fi\u015fiklikler b\u00fcy\u00fck oranda Gazze \u015eeridi\u2019ndeki en son \u0130srail sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bence, a\u00e7\u0131k\u00e7a temel de\u011fi\u015fiklik, Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi (AKP) iktidara gelene kadar, \u00f6zellikle 1990\u2019larda Oslo Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan, T\u00fcrkiye b\u00f6lgede \u0130srail\u2019in ana stratejik m\u00fcttefi\u011fiydi. T\u00fcrk-\u0130srail stratejik i\u015fbirli\u011fi her zaman varolmu\u015ftu, ancak T\u00fcrkiye\u2019nin Kud\u00fcs ve Arap-\u0130srail Bar\u0131\u015f\u0131 gibi konulardaki hassasiyetinden dolay\u0131 fazla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmam\u0131\u015ft\u0131. Oslo Anla\u015fmas\u0131 sonras\u0131nda, bu i\u015fbirli\u011fi e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve resmi bir boyuta ula\u015ft\u0131, bildi\u011finiz \u00fczere 1990\u2019larda, \u0130srail hava kuvvetlerinin T\u00fcrk hava sahas\u0131n\u0131 e\u011fitim g\u00f6revleri ve belki de di\u011fer \u015feyler i\u00e7in kullanma durumu vard\u0131. Bu i\u015fbirli\u011fi, i\u00e7inde \u00f6nemli ekonomik ve di\u011fer boyutlar\u0131 i\u00e7eren \u00e7ok sa\u011flam bir stratejik ortakl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Son y\u0131llarda, bu de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131, ancak AKP\u2019nin iktidara gelmesinin do\u011frudan bir sonucu de\u011fildir, ki bence AKP\u2019nin politikalar\u0131n\u0131 daha teredd\u00fctl\u00fc buluyorum. Buna ra\u011fmen, yine de ilk y\u0131llarda stratejik ortakl\u0131k devam etti. Bu ili\u015fkiyi (T\u00fcrkiye-\u0130srail) zedelemekten sorumlu olan taraf, Ankara de\u011fil de esasen \u0130srail olmu\u015ftur.\u201d \u0130lk olarak, e\u011fer \u00f6nemli birka\u00e7 olaydan bahsedecek olursak, 2008 y\u0131l\u0131nda \u0130srail\u2019in Gazze \u015eeridi\u2019ne y\u00f6nelik ilk \u00f6nemli sald\u0131r\u0131s\u0131ndan hemen \u00f6nce, \u0130srail\u2019in \u00f6nde gelen liderlerinden Ba\u015fbakan Olmert ya da o zamanki D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Livni, Ankara\u2019da T\u00fcrk mevkida\u015flar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunmaktayd\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, T\u00fcrkiye\u2019nin Suriye ile \u0130srail aras\u0131nda bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri sa\u011flama \u00e7abas\u0131yla ilgiliydi ve Gazze\u2019ye sald\u0131r\u0131 karar\u0131 \u0130srail\u2019de \u00e7oktan al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bu durum hakk\u0131nda tek bir kelime edilmedi. Bu durum, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetini hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sald\u0131r\u0131, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019nin \u015eam\u2019daki Esad h\u00fck\u00fcmeti ve \u0130srail\u2019deki Olmert h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda orta nokta bulma \u00e7abalar\u0131n\u0131 mahvetti. Bu ili\u015fkilerde g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir gerilemeye sebep oldu. Ard\u0131ndan tabii ki Mavi Marmara hadisesinde, ticari bir gemide 9 sivil yolcunun \u0130srail ordusu taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin yan\u0131 s\u0131ra, \u0130srail basit bir \u00f6z\u00fcr\u00fc bile olanaks\u0131z g\u00f6rd\u00fc vebunun ard\u0131ndan, bir\u00e7ok yapt\u0131r\u0131m uygulad\u0131. Yine s\u00f6ylemek istiyorum ki son 10 y\u0131lda T\u00fcrk-\u0130srail ili\u015fkilerinde a\u00e7\u0131k bir gerileme olsa da, bence bu gerilemenin kapsam\u0131n\u0131 abartmamak da \u00f6nemlidir. Benim anlad\u0131\u011f\u0131m T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131ndaki istihbarat ili\u015fkisi, \u0130srail\u2019in baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsa da, devam etmektedir, hatta son y\u0131llarda Suriye\u2019deki ortak \u00e7\u0131karlardan dolay\u0131 bu ili\u015fkilerin kapsam\u0131 geni\u015flemi\u015f bile olabilir. Ekonomik ili\u015fkiler de devam etmektedir ve baz\u0131 raporlara g\u00f6re bu ili\u015fkinin hacmi artmaktad\u0131r. Durum b\u00f6yle olmas\u0131na ra\u011fmen, e\u011fer 2014\u2019teki T\u00fcrk-\u0130srail ili\u015fkilerini, \u2013 diyelim 2000 veya 1995 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racak olursak \u2013, ortada \u00f6nemli bir so\u011fuma ve gerilemenin oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00a0Bununla beraber, \u00a0bu T\u00fcrk-\u0130srail ili\u015fkilerinde kesinlikle\u00a0 geriye d\u00f6nd\u00fcrelemezbir k\u0131r\u0131lma de\u011fildir. Ek olarak, bu ili\u015fkinin eskisi gibi olmas\u0131n\u0131n en az\u0131ndan \u2013 yak\u0131n gelecekte \u2013 ihtimal d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

\u201cBu ili\u015fkiyi (T\u00fcrkiye-\u0130srail) zedelemekten sorumlu olan taraf, Ankara de\u011fil de esasen \u0130srail olmu\u015ftur\u201d<\/em><\/strong><\/h4>\n

Yorumlar\u0131n\u0131z \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131ndaki bozulan ili\u015fkilerin AKP\u2019nin tutumunun bir sonucu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz<\/strong>?<\/p>\n

Bence AKP bir etken olmu\u015ftur. AKP\u2019nin, \u00f6zellikle de \u2013 \u00f6nceki Ba\u015fbakan \u015fimdiki Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle \u2013 \u00f6nceki liderlerin ve \u00fclkeyi bir\u00e7ok defa y\u00f6neten ordu y\u00f6netiminin \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 daha olumlu ve i\u015fbirlik\u00e7i yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racak olursak bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rebiliriz. Yani, AKP\u2019nin etkisiz oldu\u011funu s\u00f6ylemiyorum. Bu bir etkendir, belki de \u00f6nemli bir etkendir, ancak benim vurgulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m nokta, bu bozulmaya as\u0131l katk\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye de\u011fil de \u0130srail\u2019den geldi\u011fidir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, e\u011fer \u0130srail T\u00fcrkiye\u2019nin 2008\u2019de Suriye ve \u0130srail aras\u0131ndaki arac\u0131l\u0131k \u00e7abalar\u0131n\u0131 sabote etmeseydi \u2013 ki do\u011fru anlad\u0131ysam, bu arac\u0131l\u0131k rol\u00fcn\u00fc T\u00fcrkiye, \u0130srail\u2019in talebi \u00fczerine \u00fcstlenmi\u015fti \u2013, e\u011fer \u0130srail Mavi Marmara\u2019ya sald\u0131rmam\u0131\u015f olsayd\u0131, e\u011fer \u0130srail ili\u015fkileri olumsuz etkileyen ve T\u00fcrkiye\u2019nin itibar\u0131n\u0131 sarsacak uluslararas\u0131 bir kampanya ba\u015flatmam\u0131\u015f olsayd\u0131, bunlar olmasayd\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu ili\u015fki bu kadar gergin olur muydu ben onu sorguluyorum.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail ve Hamas aras\u0131nda bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 sa\u011flamadaki \u00a0ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkileri nelerdir? T\u00fcrkiye art\u0131k resmin d\u0131\u015f\u0131nda m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Bu cevaplamas\u0131 zor bir soru ve k\u0131sa cevap hem evet hem de hay\u0131r. Durum \u015f\u00f6yle: Hamas ile ilgili konularda \u00f6zellikle de Gazze \u015eeridi ve \u0130srail konusunda as\u0131l arabulucu geleneksel olarak M\u0131s\u0131r olmu\u015ftur ve M\u0131s\u0131r bu g\u00f6revi \u00e7ok k\u0131skan\u00e7 bir \u015fekilde korur.Ge\u00e7en sene, M\u0131s\u0131r\u2019daki askeri darbeden sonra olan \u015fey ise \u015fuydu; M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Hamas ile ili\u015fkileri yokluk noktas\u0131na kadar geriledi, ayn\u0131 zamanda M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019yle olan ili\u015fkileri de ciddi bir \u015fekilde bozuldu. Sonu\u00e7 olarak, k\u0131smen M\u0131s\u0131r\u2019daki geli\u015fmelerden dolay\u0131 ve b\u00f6lgedeki di\u011fer geli\u015fmeler sonucu, Suriye\u2019de ve di\u011fer yerlerde, Hamas artan bir \u015fekilde izole oldu ve b\u00f6lgede sadece iki dostu veya m\u00fcttefi\u011fi, \u2013 nas\u0131l adland\u0131rmak isterseniz \u2013, kald\u0131: Katar ve T\u00fcrkiye. E\u011fer Gazze\u2019deki son \u00e7at\u0131\u015fmada neler oldu\u011funa bakarsan\u0131z, \u0130srail, Gazze \u015eeridi\u2019ne sald\u0131rd\u0131. M\u0131s\u0131rl\u0131lar, Tony Blair ve \u0130srail ile yak\u0131n bir koordinasyon i\u00e7inde \u0130srail taraf\u0131ndan onaylanarak son hali olu\u015fturulan bir ate\u015fkes teklifini Hamas\u2019a medya yoluyla sundular. Hem anla\u015fman\u0131n i\u00e7eri\u011fi hem de sunulma \u015feklinden kaynaklanan sebeplerden ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle k\u0131smen M\u0131s\u0131r-Hamas ili\u015fkilerinin bozuk olmas\u0131ndan dolay\u0131, Hamas bu teklifi reddetti. Bunun ard\u0131ndan, ilk ad\u0131m olarak Hamas ile do\u011frudan ileti\u015fime ge\u00e7mek zorunlu hale geldi. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in, Amerika D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 John Kerry alternatif bir ate\u015fkes teklifi sunmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve \u2013 bildi\u011finiz \u00fczere \u2013 T\u00fcrkiye ve Katar\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinden yo\u011fun bir \u015fekilde yararland\u0131. Bence, Amerika\u2019n\u0131n buradaki amac\u0131 Hamas\u2019\u0131n as\u0131l dostlar\u0131n\u0131 kullanarak Hamas\u2019\u0131n \u00fczerinde bir bask\u0131 olu\u015fturmak ve Amerika\u2019n\u0131n teklif etti\u011fi ate\u015fkesi kabul etmesini sa\u011flamakt\u0131. Tabii \u2013 bu sadece tek y\u00f6nl\u00fc bir denklem de\u011fildi \u2013, Katar ve T\u00fcrkiye de endi\u015felerini ve Hamas\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini Amerika\u2019ya sundular. \u015eimdi bu noktada \u0130srail ve M\u0131s\u0131r, T\u00fcrkiye ve Katar\u2019a kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a sald\u0131rgan bir tutum sergilediler ve T\u00fcrkiye ile Katar\u2019\u0131 bu denklemin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmay\u0131 neredeyse stratejik bir \u00f6ncelik haline getirerek olaylar\u0131, Kahire\u2019nin istedi\u011fi \u015fekle d\u00f6nd\u00fcrd\u00fcler. \u015eimdi, M\u0131s\u0131rl\u0131lar ve \u00f6zellikle de \u0130srailliler son krizdeki as\u0131l ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri olarak T\u00fcrkiye ve Katar\u2019\u0131 diplomatik denklemin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakt\u0131klar\u0131ndan \u00a0\u00f6v\u00fcn\u00fcyorlar. Ben, bunun ne derecede do\u011fru oldu\u011fundan emin de\u011filim. \u0130lk olarak, onlar\u0131n i\u015fi y\u00fcr\u00fctme bi\u00e7imlerinden dolay\u0131 en ba\u015fta T\u00fcrkiye\u2019ye gidilme ihtiyac\u0131 hissededildi. \u0130kincisi, T\u00fcrkiye\u2019nin resmi olarak ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131n\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131nda herhangi bir rol\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 do\u011fru olsa da, ben detaylar a\u00e7\u0131kland\u0131ktan sonra bir s\u00fcr\u00fc dolayl\u0131 ve perde arkas\u0131nda d\u00f6nen resmi olmayan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, T\u00fcrkiye ve Katar\u2019\u0131n da olay\u0131n i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6rece\u011fimizden eminim.<\/p>\n

Hamas\u2019\u0131n bu \u00e7at\u0131\u015fmada T\u00fcrkiye\u2019nin rol\u00fcn\u00fc g\u00f6z\u00fcnde b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?
\n<\/strong><\/p>\n

Hamas\u2019\u0131n herhangi bir \u015fekilde ger\u00e7ek\u00e7i olarak T\u00fcrkiye arabulucu\u011funun M\u0131s\u0131r arabulucu\u011funun yerini alabilece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 konusunda \u00e7ok emin de\u011filim, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu son \u0130srail sald\u0131r\u0131s\u0131ndan sonra Hamas\u2019\u0131n ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131lardan biri Gazze \u015eeridi ile M\u0131s\u0131r aras\u0131ndaki Refah s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7makt\u0131. Bu sadece M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n istemesi halinde yerine getirilebilecek bir ama\u00e7t\u0131 ve Kahire ile Ankara aras\u0131ndaki so\u011fuk ili\u015fkiler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu T\u00fcrkiye\u2019nin Hamas i\u00e7in yapabilece\u011fi bir \u015fey de\u011fildi ve bence, bu Hamas\u2019\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a fark\u0131nda oldu\u011fu bir durumdu. Bence, Hamas\u2019\u0131n ikinci hedefi Kahire ve Hamas aras\u0131nda yeniden ili\u015fkilerin ba\u015flamas\u0131yd\u0131. Dolayl\u0131 yoldan ve ba\u015fkalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 bir \u015fekilde olsa da, bu hedefe k\u0131smen ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu. Gazze \u015eeridi\u2019ne y\u00f6nelik \u0130srail sald\u0131r\u0131s\u0131ndan \u00f6nce, M\u0131s\u0131r ve Hamas aras\u0131ndaki ili\u015fkiler neredeyse tek bir adamla s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131, Hamas lideri Mousa Abu Marzuq\u2019un Kahire\u2019de kalmas\u0131na izin verilmi\u015f,di\u011fer t\u00fcm Hamas liderleri ise, Gazze \u015eeridi\u2019nde veya s\u00fcrg\u00fcnde, M\u0131s\u0131r\u2019da istenmeyen adam ilan edilmi\u015fti. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda, Hamas\u2019\u0131n ate\u015fkesi kabul etmesini garanti alt\u0131na almak i\u00e7in, Gazze, Beyrut ve di\u011fer yerlerdeki Hamas liderleri yeniden Kahire\u2019nin de\u011ferli misafirleri oldular. \u0130li\u015fkiler g\u00fc\u00e7l\u00fckle normalle\u015fti ve bence, M\u0131s\u0131r sadece zorunda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc seviyede Hamas ileilgilendi. Buna ra\u011fmen, bence bu hi\u00e7 olmazsa Hamas ad\u0131na \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131. \u015eimdi T\u00fcrkiye\u2019ye gelecek olursak, bence, Hamas kendi duru\u015funu ve endi\u015felerini T\u00fcrkiye\u2019nin di\u011fer taraflara iletebilece\u011fine inan\u0131yordu, \u2013 \u00f6nceki sorunuzda cevaplad\u0131\u011f\u0131m \u00fczere \u2013 Hamas \u00f6rnek olarak A.B.D. ile do\u011frudan bir ileti\u015fim i\u00e7inde de\u011fildi. Ve eminim ki, bu kriz s\u00fcresince, T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik bir hedef olarak Hamas\u2019\u0131 zay\u0131flatmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen \u00e7ok az taraftan biri olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Hamas, T\u00fcrkiye\u2019nin diplomatik n\u00fcfuzunu kullanarak, Hamas\u2019\u0131 g\u00f6zeten sonu\u00e7lar\u0131 y\u00f6nlendirebilece\u011fini umuyordu. Daha \u00f6nceden konu\u015ftu\u011fumuz sebepler nedeniyle, T\u00fcrkiye\u2019nin hangi seviyede ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu yoruma a\u00e7\u0131k bir sorudur.<\/p>\n

\u201c\u0130srail ve M\u0131s\u0131r, T\u00fcrkiye ve Katar\u2019a kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a sald\u0131rgan bir tutum sergilediler ve T\u00fcrkiye ile Katar\u2019\u0131 bu denklemin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmay\u0131 neredeyse stratejik bir \u00f6ncelik haline getirdiler\u201d<\/em><\/strong><\/h4>\n

 <\/p>\n

T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin \u0130srail\u2019e y\u00f6nelik siyasal muhalefeti, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n seyri \u00fczerinde bir etkiye sahip midir? T\u00fcrkiye\u2019nin duru\u015fu Filistin halk\u0131n\u0131n gelece\u011fine yard\u0131m m\u0131 ediyor, onu engelliyor mu ya da ikisi de de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

Bence bu soruyu yan\u0131tlaman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131 var. \u00d6rnek olarak, 2008 y\u0131l\u0131na gidecek olursak, T\u00fcrkiye\u2019nin politikalar\u0131nda veya en az\u0131ndan \u0130srail\u2019e y\u00f6nelik duru\u015fu ve tutumundaki a\u00e7\u0131k de\u011fi\u015fiklik, \u0130srail\u2019in Filistin halk\u0131na y\u00f6nelik hareketlerini do\u011frudan etkileyen bir tepki olu\u015fturmu\u015ftur. Ayn\u0131 \u015fey Mavi Marmara i\u00e7in de s\u00f6ylenebilir. Bence, bu cevaplamas\u0131 daha zor bir sorudurBir yandan \u0130srail ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda artan husumet, \u0130srail\u2019in durmaks\u0131z\u0131n T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti ve T\u00fcrk liderlerine y\u00f6nelik genelde, kaba i\u00e7erikli sald\u0131r\u0131lar\u0131yla,T\u00fcrk-\u0130srail ili\u015fkileri a\u00e7\u0131k\u00e7a daha fazla bozulmu\u015ftur, ama en az\u0131ndan ben bunun istihbarat i\u015fbirli\u011fi ve T\u00fcrk-\u0130srail ekonomik i\u015fbirli\u011fi \u00fczerinde etkileri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. Bu ba\u011flamda, ben T\u00fcrk-\u0130srail ili\u015fkilerinde sorunuza a\u00e7\u0131k bir cevap vermemi sa\u011flayacak herhangi ek bir de\u011fi\u015fiklik g\u00f6rmedim. Daha genel bir kapsamda, benim kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm, di\u011fer \u00fclkeler \u00f6zellikle de T\u00fcrkiye gibi b\u00f6lgesinde merkezi g\u00fc\u00e7 olan \u00fclkeler \u0130srail ile ili\u015fkilerini zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131 ve de ekonomik, ticari ve di\u011fer ili\u015fkilerini g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, \u0130srail\u2019e, Filistin halk\u0131na y\u00f6nelik politikalar\u0131n\u0131n sonucunda \u00f6denecek bir bedelin oldu\u011funu hissettirmektedirler. Bence bu sadece iyi bir \u015fey olabilir. Ayn\u0131 zamanda herhangi bir devletin \u0130srail ve Filistin aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130srail bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesiyle ilgilenmiyor. E\u011fer \u0130srail-Filistin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sona ermesi i\u00e7in minimum \u015fart\u0131n \u0130srail\u2019in Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze \u015eeridi\u2019ndeki i\u015fgalini durdurmas\u0131 ve m\u00fclteci sorununun adil bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fclmesi oldu\u011funu kabul edersek, \u0130srail\u2019in bu t\u00fcr bir anla\u015fmay\u0131 kabul etmeyece\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu \u015fartlar alt\u0131nda arabuluculuk \u00e7ok anlams\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yap\u0131lmas\u0131 gereken \u0130srail \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturarak, bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn genel hatlar\u0131n\u0131 kabul etmesini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

Filistin halk\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, onlar da T\u00fcrkiye-\u0130srail aras\u0131ndaki bozulan ili\u015fkilere dahil midirler?<\/strong><\/p>\n

Filistinliler, tabii ki \u0130srail ve herhangi bir taraf aras\u0131ndaki bir gerilimi iyi bir \u015fey olarak g\u00f6r\u00fcrler. Bence, buna verilecek k\u0131sa cevap bu durumun da istisna olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Gazze\u2019nin ekonomisi, Hamas siyasi m\u00fctefikleriyle birlikte ekonomik ve askeri destek de kaybettik\u00e7e s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 zamanlardan ge\u00e7iyor. Bu Gazze ve Hamas i\u00e7in ne manaya geliyor?<\/strong><\/p>\n

Tabii ki, Gazze \u015eeridi, 2006\u2019dan bu yana, daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde ku\u015fatma ve abluka alt\u0131nda bulunuyor. Buna ek olarak, son iki y\u0131l i\u00e7inde, Hamas, Suriye\u2019deki h\u00fck\u00fcmetle ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u0130ranla ili\u015fkilerinin so\u011fumas\u0131n\u0131n ve \u00f6zellikle de M\u0131s\u0131r\u2019da rejimin de\u011fi\u015fmesinin ard\u0131ndan b\u00f6lgesel m\u00fcttefiklerini ve b\u00f6lgesel deste\u011fini kaybetti. Bu durum \u00f6yle bir noktaya geldi ki son aylarda Hamas, ilk defa, Bat\u0131 \u015eeria ile devam eden rekabet \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda, memurlar\u0131na d\u00fczenli bir \u015fekilde maa\u015f veremedi. Bu sadece finansal veya b\u00fct\u00e7esel de\u011fil, ayn\u0131 zamanda siyasal bir krizdir. T\u00fcrkiye\u2019nin buradaki rol\u00fc tam olarak belli de\u011fil. \u00d6rne\u011fin, ben T\u00fcrkiye\u2019nin Gazze \u015eeridi\u2019ndeki h\u00fck\u00fcmete do\u011frudan bir b\u00fct\u00e7e deste\u011fi vermeyi \u00f6nerdi\u011fini veya buna haz\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmedim. Elektrik \u00fcretecek bir geminin g\u00f6nderilmesi gibi ekonomik yard\u0131m planlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu biliyorum. B\u00f6yle bir durumun,sadece T\u00fcrk yard\u0131m\u0131n\u0131n Gazze \u015eeridi\u2019ni nas\u0131l etkileyece\u011fini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk-\u0130srail ili\u015fkilerinie daha ne kadar geriletece\u011fini g\u00f6rmek ilgin\u00e7 olacakt\u0131r. Sorunuza geri d\u00f6necek olursam, \u0130srail\u2019in son sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sivil yap\u0131larda olu\u015fan inan\u0131lmaz y\u0131k\u0131m sonucu, evet Gazze \u015eeridi art\u0131k normal bir ekonomik hayata ve normal ticari ili\u015fkilere daha fazla ihtiya\u00e7 duyuyor, ancak bunlar\u0131n ne zaman veya nas\u0131l olu\u015faca\u011f\u0131 hi\u00e7 de belli de\u011fil. Bu durum da \u00f6zellikle \u0130srail, A.B.D.ve Avrupa, gibi b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler ve de veM\u0131s\u0131r, Filistin Otoritesi gibiHamas\u2019\u0131n b\u00f6lgesel rakipleri \u00a0hala genel n\u00fcfus ve sivil altyap\u0131 \u00fczerindeki bu t\u00fcr bir bask\u0131 ve ku\u015fatman\u0131n siyasi \u00e7\u0131karlar sa\u011flayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n

\u201cHamas, geleneksel \u015fekilde bir taraf\u0131n di\u011ferini yenmesi \u015feklinde, \u0130srail\u2019i ma\u011flup etti mi? Hay\u0131r, tabii ki ma\u011flup etmedi. Bence, Hamas \u0130srail\u2019i daha fazla ilerlemekten cayd\u0131rmay\u0131 ve \u0130srail\u2019in herhangi bir hedefine ula\u015fmas\u0131n\u0131 engellemeyi ba\u015fard\u0131. Bence, bu durum, b\u00fcy\u00fck ihtimalle \u0130srail\u2019i b\u00f6yle bir \u015feyi yeniden denemeden \u00f6nce iki kere d\u00fc\u015f\u00fcnmesi i\u00e7in ikna etti\u201d<\/em><\/strong><\/h4>\n

Ge\u00e7en ay M\u0131s\u0131r arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flanan ate\u015fkesi takiben, Hamas resmi olarak sava\u015f\u0131 \u2018kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019 ilan etti. Bu s\u00f6ylem ne kadar ger\u00e7ek\u00e7i? Ate\u015fkesin ko\u015fullar\u0131 hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmeniz nedir?<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131na bakarsan\u0131z hem \u0130srail hem de Hamas sava\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Bence, buduruma bakmal\u0131y\u0131z. Gazze \u015eeridi olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck bir toprak par\u00e7as\u0131, san\u0131r\u0131m bu alan \u0130stanbul\u2019dan bile k\u00fc\u00e7\u00fck. Bu alan (Gazze \u015eeridi) yar\u0131m asr\u0131 ge\u00e7en bir s\u00fcredir \u0130srail i\u015fgali alt\u0131nda, bu da demek oluyor ki en az\u0131ndan teoride, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti Ankara\u2019y\u0131 ne kadar iyi biliyorsa, \u0130srail de Gazze \u015eeridi\u2019ni o seviyede biliyor. \u0130srail herkes hakk\u0131nda her\u015feyi biliyor. Gazze \u015eeridi d\u00fcz ve a\u00e7\u0131k bir co\u011frafyaya sahip, y\u0131llard\u0131r abluka alt\u0131nda ve geli\u015fmi\u015f silahlara sahip de\u011fil. Ka\u011f\u0131t \u00fczerinde objektif olarak bakarsak, Gazze \u015eeridi\u2019nde Hamas ve di\u011fer Filistinli silahl\u0131 gruplara kar\u015f\u0131 \u0130srail\u2019in kesin, ezici ve belki de tarihi bir zafer kazanmas\u0131 birka\u00e7 saat belki de bir iki g\u00fcnden fazla s\u00fcrmemeli. Objektif olarak bakarsak bu alan \u0130srail i\u00e7in neredeyse ideal sava\u015f alan\u0131yd\u0131, ancak \u0130srail tek bir siyasi veya askeri hedefine ula\u015fmada ba\u015far\u0131s\u0131z oldu.Tahmin etti\u011fim kadar\u0131yla \u0130srail ordusu sadece Gazze \u015eeridi ve Orta Do\u011fu\u2019daki silahl\u0131 gruplar\u0131n de\u011fil, Ankara\u2019daki askeri uzmanlar ve memurlar\u0131n da g\u00fclme kayna\u011f\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Br\u00fcksel\u2019deki NATO genel merkezi ve Pentagon da \u0130srail ordusunu hesab\u0131na iyi bir kahkaha atm\u0131\u015flard\u0131r. Bu kadar ideal \u015fartlar alt\u0131nda \u0130srail\u2019in tek bir askeri hedefine ula\u015famamas\u0131 \u015fok edicinin \u00fcst\u00fcnde bir durumdur. Bildi\u011finiz \u00fczere burada sava\u015ft\u0131klar\u0131 Vietkong de\u011fil ve Gazze \u015eeridi de Vietnam de\u011fildir. Zorluklar, 24 saat boyunca d\u00fcnyadaki en iyi ordulardan biri oldu\u011fu ve en az\u0131ndan b\u00f6lgesel bir s\u00fcper g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu hakk\u0131nda b\u00f6b\u00fcrlenen bir ordu i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmamal\u0131d\u0131r. Bu nedenle, \u0130srail\u2019in askeri ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 nokta \u015fok edici olmu\u015ftur. Bu nedenle de, Hamas zafer iddias\u0131nda bulunmaktad\u0131r. \u015eimdi, bu t\u00fcr bir zafer iddias\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirirsiniz? Bence, kendilerini m\u00fcdafaa etmede, \u0130srail\u2019in Gazze \u015eeridi\u2019nde ilerlemesini engellemede, \u0130srail ordusu ve ekonomisinde y\u00fcksek maliyetlere sebep olmada ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131lar, ancak bununla beraber can kay\u0131plar\u0131 ve sivil yap\u0131lara verilen zarar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Filistinliler ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00fcksek bir bedel \u00f6dediler. Yine de dikkat \u00e7ekmeliyim ki \u0130srail askeri bir \u00f6nemi varm\u0131\u015f gibi \u00f6ld\u00fcr\u00fclen sivil say\u0131s\u0131 ve y\u0131k\u0131lan bina say\u0131s\u0131yla \u00f6v\u00fcnme seviyesine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Hamas, geleneksel \u015fekilde bir taraf\u0131n di\u011ferini yenmesi \u015feklinde, \u0130srail\u2019i ma\u011flup etti mi? Hay\u0131r, tabii ki ma\u011flup etmedi. Bence, Hamas \u0130srail\u2019i daha fazla ilerlemekten cayd\u0131rmay\u0131 ve \u0130srail\u2019in herhangi bir hedefine ula\u015fmas\u0131n\u0131 engellemeyi ba\u015fard\u0131. Bence, bu durum, b\u00fcy\u00fck ihtimalle \u0130srail\u2019i b\u00f6yle bir \u015feyi yeniden denemeden \u00f6nce iki kere d\u00fc\u015f\u00fcnmesi i\u00e7in ikna etti. E\u011fer \u0130srail ordusunun amac\u0131n\u0131n, \u0130srail liderlerinin siyasi isteklerini d\u00fc\u015fmanlar\u0131 \u00fczerine dayatmak oldu\u011funu kabul ederseniz, ki bu silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerin genelde kullan\u0131lma sebebidir, bu ordu bu g\u00f6rev i\u00e7in haz\u0131r de\u011fildi.<\/p>\n

\u015eu anki \u015fartlar alt\u0131nda Hamas ve El-Fetih\u2019in ortak bir siyasi ajanda takip etmesi ne kadar m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n

Hamas ve El-Fetih\u2019in ortak bir siyasi ajanda takip edebilmeleri i\u00e7in ortak bir siyasi strateji \u00fczerine anla\u015fmalar\u0131 gerekmektedir. Bunun olabilmesi i\u00e7in de, bence esas \u00f6nko\u015ful liderliklerin \u2018ge\u00e7ici liderlik komitesi\u2019 ad\u0131 verilen ve Hamas ve Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn i\u00e7indeki \u0130slami Cihad\u2019\u0131n entegre oldu\u011fu orta nokta olan bu kurumun yeniden hayata ge\u00e7irilmesidir. Di\u011fer bir deyi\u015fle en az\u0131ndan ana partilerin veto hakk\u0131na sahip oldu\u011fu ve b\u00f6ylece partilerin be\u011fenmedikleri kararlar\u0131 g\u00f6rmezden gelmedikleri, bir t\u00fcr ortak karar verme mekanizmas\u0131na sahip olunacakt\u0131r. Ben bunun yak\u0131n bir tarihte ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini sanm\u0131yorum. Bence, bu durumb\u00fcy\u00fck oranda hem Hamas\u2019\u0131n hem de El-Fetih\u2019in b\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6rerek ortak bir milli strateji geli\u015ftirmek yerine Filistin Otoritesi i\u00e7inde daha fazla avantaj kazanmaya odakl\u0131 olmalar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Problemin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, herhangi bir milli strateji sonucunda, her iki partinin de \u00f6nemli tavizler vermek ve anla\u015fmaya varmak zorunda olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. \u00d6rnek olarak b\u00f6yle bir ortak milli strateji durumunda, Bat\u0131 \u015eeria\u2019daki Filistin Otoritesi\u2019nin Oslo Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 reddedip, son 20 y\u0131lda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu anlams\u0131z ve gereksiz diplomasi yerine, i\u015fgali sona erdirecek temiz bir ajanda benimsemesi gerekiyor. Hamas taraf\u0131 i\u00e7in de bu t\u00fcr bir durum askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve siyasi ajandas\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131yla payla\u015fmak ve art\u0131k tek ba\u015f\u0131na karar verememek manas\u0131na geliyor. Bence, bunlar\u0131n hi\u00e7biri imkans\u0131z de\u011fil, ancak olas\u0131 zorluklar b\u00fcy\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve bunlar\u0131 daha da b\u00fcy\u00fcten d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin devaml\u0131 m\u00fcdahalesi, \u00f6rnek olarak Bat\u0131, Hamas\u2019\u0131n Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne dahil olmas\u0131n\u0131 tehlikeli olarak de\u011ferlendirdi. Ne yaz\u0131k ki, bu Ramallah\u2019taki liderli\u011fin sayg\u0131 duydu\u011fu bir tehlike.<\/p>\n

\u201cBen herhangi bir uluslararas\u0131 kurulu\u015fun <\/em><\/strong>\u2013 hakk\u0131nda<\/em><\/strong> de\u011ferlendirmede bulunabilece\u011fim <\/em><\/strong>\u2013<\/em><\/strong> \u00a0herhangi bir aktivitede bulundu\u011funu veya bir duru\u015f sergiledi\u011fini g\u00f6rmedim\u201d<\/em><\/strong><\/h4>\n

Son Gazze sald\u0131r\u0131s\u0131nda uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n, \u00f6zellikle Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in, nas\u0131l bir rol\u00fc oldu? Bunlar\u0131n duru\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirirsiniz?<\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 ben de\u011ferlendirilecek bir \u015fey g\u00f6rmedim. Bence \u00e7o\u011fu uluslararas\u0131 organizasyon, sadece Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) de\u011fil Arap Ligi bile bu son \u00e7at\u0131\u015fmada g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fi se\u00e7ti. G\u00fcn\u00fcn ge\u00e7 saatlerinde, \u0130srail\u2019in Gazze \u015eeridi\u2019ndeki BM binalar\u0131na sald\u0131rmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, y\u0131k\u0131m\u0131n ve \u00f6l\u00fcmlerin tahamm\u00fcl edilemeyecek bir seviyeye gelmesinin ard\u0131ndan, BM Genel Sekreteri\u2019nden baz\u0131 sert a\u00e7\u0131klamalar geldi. Buna ra\u011fmen, herhangi bir uluslararas\u0131 kurulu\u015fun \u2013 \u00a0de\u011ferlendirmede bulunabilece\u011fim \u2013 herhangi bir aktivitede bulundu\u011funu veya bir duru\u015f sergiledi\u011fini g\u00f6rmedim.Burada Birle\u015fmi\u015f Milletler Filistinli M\u00fcltecilere Yard\u0131m Ajans\u0131 (United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees<\/em> \u2013 UNRWA) \u00a0bir istisnayd\u0131. Ajans sorumluluklar\u0131n\u0131 ciddiye ald\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini devaml\u0131 bir \u015fekilde kamuoyuyla payla\u015ft\u0131.<\/p>\n

Son olarak, size g\u00f6re T\u00fcrkiye arabuluculuk \u00e7abalar\u0131nda neyi \u201cyanl\u0131\u015f\u201d yapt\u0131? T\u00fcrkiye \u0130srail ve Hamas aras\u0131nda nas\u0131l ba\u015far\u0131l\u0131 bir arabulucu olabilirdi?<\/strong><\/p>\n

Bence sorunuzun cevab\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin neyi yanl\u0131\u015f veya do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak bana d\u00fc\u015fmez. Bence s\u00f6ylenmesi yerinde olan as\u0131l nokta, ve belki de daha anlaml\u0131 olan bunu durum i\u00e7inde kullanmakt\u0131r. Diyelim ki bu b\u00f6lgede \u00f6yle bir ortam var ki herkes birbiri ile sava\u015f halinde. Bu t\u00fcr \u015fartlar alt\u0131nda varolan \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n analiz edilmesiyle alakas\u0131z bir \u015fekilde herhangi bir taraf\u0131n anlaml\u0131 bir rol oynamas\u0131 son derece zordur. Konu i\u00e7inde \u00e7ok zay\u0131f olan M\u0131s\u0131r ve T\u00fcrkiye ili\u015fkisi hakk\u0131nda bir noktaya kadar konu\u015ftuk, bence T\u00fcrkiye\u2019nin ate\u015fkese ula\u015fmak i\u00e7in nas\u0131l daha iyi ve etkili bir \u015fekilde i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fini sormak \u00e7ok manal\u0131 de\u011fil. Bu soru e\u011fer M\u0131s\u0131r-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri iyi ve sabit olsayd\u0131 anlaml\u0131 olurdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir durumda T\u00fcrkiye \u00e7abalar\u0131nda tam rol\u00fcn\u00fc oynayabilir ve bunun sonunda belli ba\u015far\u0131lar veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar elde eder ve biz bunun hakk\u0131nda konu\u015fabilirdik. S\u00f6ylemeliyim ki \u015fu an as\u0131l ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k b\u00f6lgenin bir\u00e7ok anahtar akt\u00f6r\u00fc aras\u0131nda d\u00fczenli ,sa\u011flam ve sabit bir ili\u015fkinin yoklu\u011fudur. Bu tabii ki sadece Filistin, Gazze \u015eeridi veya Hamas i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil, b\u00f6lgede ortaya \u00e7\u0131kan bir\u00e7ok krizde de bu b\u00f6yledir.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u00a9 2014 Research\u00a0Turkey. T\u00fcm haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. Bu r\u00f6portaj referans verilmeden bas\u0131lamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz veya kopya edilemez.<\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131 \u015fu \u015fekilde referans vererek kullanabilirsiniz:<\/p>\n

Research Turkey (Eyl\u00fcl, 2014), \u00a0\u201cMouin Rabbani ile R\u00f6portaj: \u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 Anlamak ve Filistin\u2019in T\u00fcrkiye\u2019ye Bak\u0131\u015f\u0131\u2019\u201d, Cilt III, Say\u0131\u00a09, s.77-87,\u00a0T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (ResearchTurkey), Londra: Research\u00a0Turkey (http:\/\/researchturkey.org\/interview-with-mr-mouin-rabbani-insights-into-israeli-palestinian-conflict-and-palestines-view-of-turkey)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mouin Rabbani ile R\u00f6portaj: \u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 Anlamak ve Filistin\u2019in T\u00fcrkiye\u2019ye Bak\u0131\u015f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail-Filistin \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131ndaki Konumu R\u00f6portaj Serisi \u2013 I T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey) olarak, Filistin \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde (Institute for Palestine Studies) k\u0131demli ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi, Jadaliyya\u2019n\u0131n edit\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Middle East Report\u2019un yard\u0131mc\u0131 edit\u00f6r\u00fc Mouin Rabbani ile bir r\u00f6portaj ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Bu r\u00f6portaj\u0131m\u0131zda, \u0130srail\u2019in […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":8817,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8819"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8819"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8820,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8819\/revisions\/8820"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}