{"id":8845,"date":"2014-06-27T19:17:43","date_gmt":"2014-06-27T16:17:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.researchturkey.org\/interview-with-dr-bahar-baser-on-her-book-turkish-kurdish-question-in-the-diaspora-second-generation-turkish-and-kurdish-diasporas-in-sweden-and-germany\/"},"modified":"2022-06-08T19:24:44","modified_gmt":"2022-06-08T16:24:44","slug":"interview-with-dr-bahar-baser-on-her-book-turkish-kurdish-question-in-the-diaspora-second-generation-turkish-and-kurdish-diasporas-in-sweden-and-germany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/interview-with-dr-bahar-baser-on-her-book-turkish-kurdish-question-in-the-diaspora-second-generation-turkish-and-kurdish-diasporas-in-sweden-and-germany\/","title":{"rendered":"Dr. Bahar Ba\u015fer ile Kitab\u0131 \u00fczerine R\u00f6portaj: Diasporada T\u00fcrk-K\u00fcrt Sorunu Almanya ve \u0130sve\u00e7\u2019te \u0130kinci Ku\u015fak G\u00f6\u00e7menler"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Dr. Bahar Ba\u015fer ile Kitab\u0131 \u00fczerine R\u00f6portaj: Diasporada T\u00fcrk-K\u00fcrt Sorunu Almanya ve \u0130sve\u00e7\u2019te \u0130kinci Ku\u015fak G\u00f6\u00e7menler<\/strong><\/h3>\n<p>T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey)\u00a0olarak Dr. Bahar Ba\u015fer ile Diaspora\u2019daki K\u00fcrt-T\u00fcrk sorunu Almanya ve \u0130sve\u00e7\u2019te \u0130kinci Ku\u015fak G\u00f6\u00e7menler \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 kitap \u00fczerine r\u00f6portaj yapt\u0131k. Dr. Ba\u015fer ile yap\u0131lan bu r\u00f6portaj\u0131n amac\u0131 K\u00fcrt-T\u00fcrk sorunun diasporaya nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, Almanya\u2019da ve \u0130sve\u00e7\u2019teki ikinci ku\u015fak K\u00fcrt ve T\u00fcrk g\u00f6\u00e7menlerin aras\u0131ndaki dinamikleri, \u015fiddet i\u00e7eren ve i\u00e7ermeyen \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ve de T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrt ve T\u00fcrk dinamiklerinin diasporaya nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmekti. Dr. Ba\u015fer\u2019in yard\u0131m\u0131yla diasporadaki K\u00fcrt-T\u00fcrk sorununu diasporadaki dinamikleri g\u00f6stererek okuyucular\u0131m\u0131z\u0131 K\u00fcrt ve T\u00fcrk sorununu farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan ayd\u0131nlatmay\u0131 umuyoruz.<\/p>\n<h4><strong>Dr. Bahar Ba\u015fer Hakk\u0131nda<\/strong><\/h4>\n<p>Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden mezun olduktan sonra \u0130sve\u00e7-Uppsala \u00dcniversitesi\u2019nde y\u00fcksek lisans, \u0130talya-Florensa\u2019da doktora yapt\u0131. Almanya\u2019da Humboldt \u00dcniversitesi\u2019nde, \u0130sve\u00e7\u2019te Link\u00f6ping \u00dcniversitesi\u2019nde ve Portekiz\u2019de Instituto de Ci\u00eancias Sociais\u2019te ziyaret\u00e7i ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olarak g\u00f6rev yapt\u0131ktan sonra, etnik \u00e7at\u0131\u015fmalar ve \u015fiddet konulu dersler verdi\u011fi Warwick \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Karaba\u011f sorununu ele ald\u0131\u011f\u0131 Third Party Mediation in Nagorno Karabakh adl\u0131 kitab\u0131, 2008 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<h4><strong>R\u00f6portaj\u0131n \u00d6zeti<\/strong><\/h4>\n<p><em>\u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtlerin ve T\u00fcrklerin diasporadaki ya\u015famlar\u0131 neredeyse hi\u00e7 kesi\u015fmiyor. Bu nedenle, aralar\u0131nda \u015fiddet i\u00e7eren ve\/veya i\u00e7ermeyen bir ili\u015fki g\u00f6rmek neredeyse imkans\u0131z. \u0130sve\u00e7\u2019teki bu duruma kar\u015f\u0131n, Almanya\u2019da K\u00fcrt ve T\u00fcrkler aras\u0131nda organik bir yap\u0131 var. K\u00fcrtler ve T\u00fcrkler beraber ya\u015f\u0131yorlar, \u00e7o\u011funlukla ayn\u0131 mahallelerde oturuyorlar ve bu y\u00fczden, \u0130sve\u00e7\u2019e k\u0131yasla, Almanya\u2019da iki grup aras\u0131nda \u015fiddet i\u00e7eren, i\u00e7ermeyen ve de gri alan denilen (\u015fiddet i\u00e7ermeyen ama \u015fiddet dili i\u00e7eren) ili\u015fkilerin g\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130sve\u00e7\u2019in g\u00f6\u00e7 politikas\u0131 ve yabanc\u0131lar politikas\u0131 g\u00f6receli olarak Almanya\u2019ya ve di\u011fer Avrupa \u00fclkelerine \u00e7ok daha iyi oldu\u011fu iddia edilebilir. \u0130sve\u00e7\u2019teki \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck sistemi g\u00f6\u00e7menlerin vatanda\u015f olmas\u0131na ve de g\u00f6\u00e7menlerin kurumsal olarak \u00f6rg\u00fctlenmesine imk\u00e2n veriyor. Ancak, g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in orada da g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama yans\u0131yan bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k durumu var.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu \u0130sve\u00e7\u2019e m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcyle giden K\u00fcrtlerden olu\u015fuyor. \u0130sve\u00e7\u2019teki hem sistemin elveri\u015fli\u011fi hem de \u0130sve\u00e7\u2019e giden K\u00fcrtlerin e\u011fitimli bir kesim olmas\u0131ndan dolay\u0131, K\u00fcrtler dillerini ve k\u00fclt\u00fcrlerini geli\u015ftirme \u015fans\u0131n\u0131 elde ediyor. Ancak, Almanya\u2019da durum \u00e7ok daha farkl\u0131. Almanya\u2019da da sistem elveri\u015fli olsayd\u0131, muhtemelen benzer durumlar olabilirdi.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrt diaspora gibi, T\u00fcrk diasporada sosyo-ekonomik \u00f6zellikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok homojen. Bu homojen yap\u0131n\u0131n sebebi de, \u0130sve\u00e7\u2019teki T\u00fcrklerin \u00e7o\u011funlu\u011fu, Konya\u2019n\u0131n Kulu ve Cihanbeyli il\u00e7elerinden \u0130sve\u00e7\u2019e gitmi\u015f.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrt ve T\u00fcrk gruplar\u0131n daha homojen olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Almanya\u2019da her iki grup \u00e7ok heterojen \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yor. Almanya\u2019da da T\u00fcrkiye\u2019den m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcyle gitmi\u015f, gayet e\u011fitimli bir K\u00fcrt diasporasas\u0131 var. Ayr\u0131ca, misafir i\u015f\u00e7i stat\u00fcs\u00fcyle gitmi\u015f K\u00fcrtler de mevcut. T\u00fcrklerin \u00e7o\u011funlu\u011fu ise misafir i\u015f\u00e7i stat\u00fcs\u00fcyle Almanya\u2019ya gitmi\u015f bir grup ancak T\u00fcrklerin i\u00e7inde de m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcyle Almanya\u2019ya giden gruplar da mevcut.<\/em><\/p>\n<p><em>Almanya\u2019daki sistemin \u0130sve\u00e7\u2019ten farkl\u0131 olmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sonucu, K\u00fcrtlerin ayr\u0131 bir kimlik olarak de\u011fil de, T\u00fcrkiye\u2019den geldikleri i\u00e7in T\u00fcrk olarak tan\u0131nmalar\u0131 K\u00fcrtlerin Almanya\u2019da iki defa az\u0131nl\u0131k hissetmelerine neden oluyor.<\/em><\/p>\n<p><em>Ayr\u0131ca, Almanya-T\u00fcrkiye ili\u015fkisinde Almanya\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumas\u0131 da K\u00fcrtlerin Almanya\u2019daki diasporadaki ya\u015famlar\u0131n\u0131 etkiliyor. \u00d6rne\u011fin, Almanya\u2019n\u0131n PKK\u2019y\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kabul etmesi K\u00fcrtlerin Almanya\u2019ya olan g\u00fcvenlerini ciddi \u015fekilde sarsm\u0131\u015f.<\/em><\/p>\n<p><em>Olumsuzluklara ra\u011fmen, Almanya K\u00fcrtler i\u00e7in en \u00f6nemli \u00fclke. Siyasal olarak K\u00fcrtlerin kendilerini geli\u015ftirdikleri \u00f6nemli bir \u00fclkedir.<\/em><\/p>\n<p><em>K\u00fcrtlerin \u0130sve\u00e7\u2019te lobi faaliyetleri (siyasal partilerle, insan haklar\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ile olan lobi faaliyetleri) sayesinde \u0130sve\u00e7 h\u00fck\u00fcmetini ve daha sonra Avrupa Parlamentosunu etkileme g\u00fcc\u00fc bulunuyor. \u00a0Ancak, Almanya\u2019daki K\u00fcrtlerin lobi olarak Almanya h\u00fck\u00fcmeti \u00fczerine bir yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 bulunmuyor. Almanya T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerini bozmamaya gayret ediyor.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130sve\u00e7\u2019teki T\u00fcrklerin lobi faaliyetleri \u00f6zellikle \u0130sve\u00e7 h\u00fck\u00fcmetinin Ermeni Soyk\u0131r\u0131m Yasatasar\u0131s\u0131 ile ba\u015flad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin imaj\u0131n\u0131 koruyarak g\u00f6\u00e7men olduklar\u0131 misafir \u00fclkedeki imajlar\u0131n\u0131n\u0131 korumak istiyorlar.<\/em><\/p>\n<p><em>Almanya\u2019da T\u00fcrk ve K\u00fcrtler aras\u0131nda sokak \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 g\u00f6rmek \u00e7ok ola\u011fan bir durum. \u0130sve\u00e7\u2019te ise bu neredeyse imkans\u0131z. Bu durumun bir nedeni de \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrt ve T\u00fcrk n\u00fcfusunun \u0130sve\u00e7\u2019teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men gruplar\u0131n n\u00fcfusuna g\u00f6re, daha az olmas\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>Ne zaman T\u00fcrklerin Almanya\u2019da kal\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131, T\u00fcrkiye\u2019deki siyasi partiler ve akt\u00f6rler, o zamanlar Almanya\u2019da \u2018uydu\u2019 organizasyonlar\u0131n kurulmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131lar. Bu organizasyonlar\u0131n kurulmas\u0131nda, devletin de o zamanki h\u00fck\u00fcmetlerin de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck rol\u00fc oldu. Diyanet gibi kurumlar nas\u0131l kurulduysa, ayn\u0131 \u015fekilde, Bozkurtlar, CHP, ADD (Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc D\u00fc\u015f\u00fcnce Derne\u011fi), o zamanlara ait sosyal derneklerin hepsi de diasporada kuruldu. Ancak, bu derneklerin g\u00fc\u00e7 dengeleri Almanya\u2019da ve T\u00fcrkiye\u2019de farkl\u0131 olabilir.<\/em><\/p>\n<p><em>Almanya\u2019daki T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar T\u00fcrkiye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131na benzemekte. Ama bu demek de\u011fil ki, T\u00fcrkiye\u2019de bir \u00e7at\u0131\u015fma oluyor hemen Avrupa\u2019da tekrarlan\u0131yor.<\/em><\/p>\n<p><em>Asl\u0131nda, K\u00fcrtler ve T\u00fcrler aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma durumu (\u015fiddet i\u00e7eren ve i\u00e7ermeyen) varsa, bunun sebebi de T\u00fcrkiye\u2019deki e\u015fitsizliklerin ve adaletsizliklerin ayn\u0131 \u015fekilde Almanya\u2019da \u00fcretiliyor olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Yani, bir T\u00fcrk burada da bir K\u00fcrt\u2019e tepki veriyorsa, bunun sebebi o etnik hiyerar\u015finin Almanya\u2019da yeniden yarat\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131yla ilgili oluyor.<\/em><\/p>\n<p><em>Bu nedenle, K\u00fcrtler Almanya\u2019da kendilerini \u00e7ok daha ma\u011fdur hissediyorlar. Almanya\u2019da da ma\u011fduruz, T\u00fcrkiye\u2019de ma\u011fduruz gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce vard\u0131. Di\u011fer bir deyi\u015fle, K\u00fcrtler kendilerini Almanya\u2019da iki defa az\u0131nl\u0131k hissediyorlar. <\/em><\/p>\n<p><em>Diasporadaki Gezi Protestolar\u0131nda K\u00fcrtler vard\u0131. Ancak, \u0130sve\u00e7\u2019te kurumsal olarak bir Gezi Protestosu a\u00e7\u0131klamas\u0131 yap\u0131lmad\u0131. Sadece, bireysel olarak vard\u0131lar. Almanya\u2019da ise tam \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak mevcuttular.<\/em><\/p>\n<p><em>Nesiller de\u011fi\u015ftik\u00e7e, K\u00fcrt ve T\u00fcrk diaspora gruplar\u0131 aras\u0131nda da ba\u011fl\u0131l\u0131klar azal\u0131yor. \u0130lk nesilde T\u00fcrkiye\u2019ye bir a\u015final\u0131k hissi var. Yeni gelen neslin art\u0131k T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmamas\u0131, \u00a0\u00a0Almanca konu\u015fmas\u0131 ayr\u0131ca K\u00fcrt\u00e7e \u00f6\u011frenmesi nedeniyle gelecekte gruplar aras\u0131nda kopmalar olabilir. <\/em><\/p>\n<h4><strong>\u00a0R\u00f6portaj\u0131n Tam Metni<\/strong><\/h4>\n<p><strong>Merhaba. \u00d6ncelikle T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin r\u00f6portaj teklifini kabul etti\u011finiz i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Sizinle \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan kitab\u0131n\u0131z <em>Diasporada K\u00fcrt-T\u00fcrk Sorunu<\/em> \u00fczerine konu\u015fmak ve okuyucular\u0131m\u0131za diasporadaki K\u00fcrt-T\u00fcrk sorunu hakk\u0131nda bir perspektif kazand\u0131rmak amac\u0131yla sorular sormak istiyorum. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131zda, T\u00fcrk ve K\u00fcrt diasporalar\u0131n\u0131 analiz ederken se\u00e7ti\u011finiz \u00fclkeler neden Almanya ile \u0130sve\u00e7 oldu? Diaspora olarak \u0130ngiltere, Hollanda ve Fransa\u2019da farkl\u0131 g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131 olan ve \u00a0T\u00fcrk, K\u00fcrt diasporas\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu \u00fclkeler. \u0130sve\u00e7 ve Almanya\u2019y\u0131 se\u00e7menizdeki nedenleri\u00a0 \u00f6\u011frenebilir miyiz? <\/strong><\/p>\n<p>Sizin s\u00f6yledi\u011finiz gibi, \u00a0T\u00fcrk ve K\u00fcrt diasporalar\u0131 Avrupa\u2019da bir\u00e7ok \u00fclkede var. Ama ben kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma yapmak ve iki\u00a0 birbirinden\u00a0 farkl\u0131 olgu analizi ortaya \u00e7\u0131karmak istedim. Birincisinde, Almanya\u2019y\u0131 se\u00e7memin nedeni, Almanya\u2019n\u0131n hem T\u00fcrklerin hem de K\u00fcrtlerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6\u00e7men toplulu\u011fu olu\u015fturdu\u011fu bir \u00fclke olmas\u0131. Milyonlara varan say\u0131da g\u00f6\u00e7men bulunuyor. Ayr\u0131ca, Almanya K\u00fcrtler i\u00e7in K\u00fcrt hareketinin Avrupa\u2019daki olu\u015fumunda bir merkez durumundad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, T\u00fcrklerin de en fazla \u00a0oldu\u011fu bir Avrupa \u00fclkesidir. Almanya \u00fczerine en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lan bir \u00fclke. Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, hem T\u00fcrk ve K\u00fcrt diasporalar\u0131 aras\u0131nda hem bir \u00e7e\u015fit i\u015fbirli\u011fi var, hem de \u015fiddet i\u00e7eren \u00e7at\u0131\u015fmalar oluyor. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, \u0130sve\u00e7 ba\u011flam\u0131nda \u00f6ncelikle orada iki \u00fc\u00e7 sene ya\u015fam\u0131\u015f olmam\u0131n verdi\u011fi bir a\u015final\u0131k hissi vard\u0131. \u0130sve\u00e7\u2019i ara\u015ft\u0131rmama eklemek istedim, \u00e7\u00fcnk\u00fc orada ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131m. T\u00fcrkler ve K\u00fcrtlerin ne kadar izole ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve de iki grup aras\u0131nda neredeyse hi\u00e7bir ili\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Ve orada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m s\u00fcre boyunca, \u015fiddet i\u00e7eren ya da i\u00e7ermeyen hi\u00e7bir ili\u015fki g\u00f6rememi\u015ftim. Bir ayr\u0131\u015fma s\u00f6z konusuydu. Hem de \u0130sve\u00e7\u2019in tarihsel olarak hem T\u00fcrk hem K\u00fcrt diasporas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131. \u0130sve\u00e7\u2019in K\u00fcrtler i\u00e7in \u00f6nemini daha \u00f6nce \u00f6rne\u011fin, van Bruinessen bahsetmi\u015f, ba\u015fka yazarlar da bu konuda yaz\u0131lar yazm\u0131\u015ft\u0131. \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrt diasporas\u0131 K\u00fcrtlerin hem k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmesi, hem dil bilimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131. K\u00fcrt\u00e7e\u2019yi yeniden canland\u0131rd\u0131klar\u0131 bir merkezdi. \u0130sve\u00e7\u2019in K\u00fcrt meselesine yakla\u015f\u0131m\u0131 di\u011fer \u00fclkelere g\u00f6re daha farkl\u0131, daha olumluydu. Ve oras\u0131 da K\u00fcrtler i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan bir merkezdi. Almanya siyasal merkez oluyor, \u0130sve\u00e7 te k\u00fclt\u00fcrel merkez oluyor. Bununla beraber, \u0130sve\u00e7 T\u00fcrkler i\u00e7in de \u00e7ok ilgin\u00e7 bir olgu analizi olu\u015fturuyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc gidenlerin \u00e7o\u011fu, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir y\u00fczdesi, Konya\u2019n\u0131n Kulu, Cihanbeyli b\u00f6lgelerinden gitmi\u015fti ve memleket bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrkler i\u00e7in neredeyse \u00e7ok homojen diyebilece\u011fimiz bir yap\u0131 vard\u0131. Ve de siyasi mobilizasyon \u00e7ok az g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Mesela, Almanya\u2019da Bozkurtlar, Solcu dernekler \u00e7ok aktifken, \u0130sve\u00e7\u2019te hi\u00e7 b\u00f6yle bir \u015fey yoktu. Benim g\u00f6z\u00fcme \u00e7arpmam\u0131\u015ft\u0131. Elbette, bireysel olarak insanlar\u0131n siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fleri vard\u0131 ama bu Almanya\u2019daki hareketlilik haline g\u00f6re \u00e7ok azd\u0131. Bu y\u00fczden ikisini \u00e7ok farkl\u0131 olgu analizleri olarak se\u00e7tim ve bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n nedenlerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Kitab\u0131 okurken \u0130sve\u00e7 \u00fczerine yaz\u0131lan b\u00f6l\u00fcm \u00f6zellikle dikkatimi \u00e7ekti. Kitapta, \u0130sve\u00e7\u2019in g\u00f6\u00e7 politikas\u0131n\u0131n Almanya\u2019ya nazaran daha uygun, daha iyi oldu\u011funa dair bir alg\u0131 olu\u015fabiliyor. Ama ayn\u0131 zamanda, \u0130sve\u00e7\u2019in g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menleri denetleyici\u00a0 bir sistem oldu\u011funu da belirtiyorsunuz. Bu konuda \u0130sve\u00e7\u2019in sisteminin di\u011fer Avrupa \u00fclkelerinnin sistemlerine g\u00f6re daha farkl\u0131, daha uygun oldu\u011funu mu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Yoksa, g\u00f6receli olarak m\u0131 daha iyi? <\/strong><\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7 Avrupa\u2019daki di\u011fer \u00fclkelerle k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u00f6receli olarak \u00e7ok daha g\u00f6\u00e7men yanl\u0131s\u0131 , g\u00f6\u00e7menlerin haklar\u0131n\u0131 savunan\u00a0 bir politikaya sahip. Ama tabii ki oras\u0131 da bir cennet de\u011fil. Son zamanlarda, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f gruplar y\u00fckseliyor. \u0130sve\u00e7 demokratlar\u0131 dedi\u011fimiz parti, parlamentoda Neonazi dedi\u011fimiz parti, k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar \u015fu anda g\u00f6\u00e7menlere sald\u0131r\u0131yorlar. B\u00f6yle \u015feyler oluyor. Ve de tabii ki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k var. Mesela \u00e7al\u0131\u015fmamda bahsetmi\u015ftim. E\u011fer isminiz M\u00fcsl\u00fcman bir ismi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsa, i\u015f m\u00fcl\u00e2kat\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131lma \u015fans\u0131n\u0131z az. B\u00f6yle \u015feyler var. Almanya\u2019daki kadar yok ama var. Ama benim bakt\u0131\u011f\u0131m gruplar daha \u00e7ok ikinci ku\u015fak g\u00f6\u00e7menlerdi. Memleketle ilgili siyasi meselelere ilgi duyan ama \u0130sve\u00e7\u2019te do\u011fmu\u015f ki\u015filerdi. G\u00f6zlemlerimden biri, bu meselelerle u\u011fra\u015fan ki\u015filerin kendilerini oradaki toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f ki\u015filer olarak tan\u0131mlamas\u0131yd\u0131. Ben tezimde, \u00f6zel bir gruptan bahsediyorum. Bu nedenle, bu \u00e7\u0131kar\u0131mlar, genele indirgenemez. Belki o y\u00fczden \u0130sve\u00e7 bir cennetmi\u015f izlenimini veriyor. Bunun yan\u0131nda, kriterlere bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman da, en basit \u00f6rne\u011fi vatanda\u015fl\u0131k al\u0131nmas\u0131n\u0131n kolayl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 5 y\u0131ll\u0131k bir ik\u00e2metten sonra vatanda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015fvurulabiliyor. Vatanda\u015fl\u0131k testi yok, ba\u011fl\u0131l\u0131k yeminleri etmeniz gerekmiyor. \u0130sve\u00e7 ile ilgili bir s\u0131nav yok. Almanya\u2019ya g\u00f6re bu tarz farkl\u0131l\u0131klar var. \u0130sve\u00e7\u2019te, be\u015f y\u0131l ya\u015fad\u0131ktan sonra, m\u00fclteciler i\u00e7in \u00fc\u00e7 y\u0131l ya\u015fad\u0131ktan sonra vatanda\u015f olabiliyorsunuz. Ama vatanda\u015fl\u0131k sadece pasaport almakla olmuyor. Onun i\u00e7in nas\u0131l dolduruluyor? O ayr\u0131 bir konu. Ben iki \u00fclkedeki g\u00f6\u00e7men politikalar\u0131n\u0131 diasporala\u015fma penceresinden bakt\u0131m.\u00a0 Diasporala\u015fmada yani diaspora seferberli\u011finde nas\u0131l f\u0131rsatlar sunuyor? Genel olarak bir g\u00f6\u00e7men politikas\u0131 incelemesi yapt\u0131\u011f\u0131mda \u0130sve\u00e7 Avrupa\u2019n\u0131n en ilerisinde bulunuyor ama gene de eksikleri var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u0130sve\u00e7\u2019teki ve Almanya\u2019daki K\u00fcrt diasporalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rsak, iki \u00fclkedeki K\u00fcrtlerin aras\u0131ndaki as\u0131l farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u00a0 iki \u00fclkedeki K\u00fcrtlerin farkl\u0131 sosyo-ekonomik yap\u0131lar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir mi? \u00d6rne\u011fin, \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtlerin daha elit, daha e\u011fitimli oldu\u011fu ve bu nedenle, Almanya\u2019ya g\u00f6re nispeten daha kolay diasporala\u015ft\u0131\u011f\u0131, daha siyasalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir mi? Ya da,\u00a0 \u0130sve\u00e7\u2019teki diasporan\u0131n art\u0131k ekmek kavgalar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel ve siyasal diaspora \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nlendiklerini s\u00f6yleyebilir miyiz? <\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6yle bir ayr\u0131m yapamam. Ekmek kavgas\u0131 olan da, olmayan da herkes \u00a0K\u00fcrt hareketinin i\u00e7erisinde ve bir \u015fekilde kendi \u00e7ap\u0131nda katk\u0131larda bulunuyor, ama ku\u015fkusuz, sosyo-ekonomik yap\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nemi var. \u015e\u00f6yle anlatay\u0131m. \u015eimdi, \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrt diasporas\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunun i\u00e7in 70\u2019lerin sonunda ve \u00f6zellikle 80 darbesinden sonra giden elit bir K\u00fcrt kesimi oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130sve\u00e7\u2019in kabul etti\u011fi K\u00fcrt g\u00f6\u00e7menler genelde misafir i\u015f\u00e7i stat\u00fcs\u00fcyle giden grupla de\u011fil de m\u00fclteci \u015feklinde, yani siyasi nedenlerle gitmi\u015f e\u011fitimli bir kesim. Bunun da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck fark\u0131 oluyor. Ger\u00e7i orada, T\u00fcrkiye\u2019deki sosyal stat\u00fcs\u00fcn\u00fc koruyup, koruyamad\u0131\u011f\u0131 da ayr\u0131 bir konu, ama belli bir sosyal s\u0131n\u0131ftan geldi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Almanya\u2019dakine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, asl\u0131nda \u0130sve\u00e7\u2019te g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz her\u015feyi Almanya\u2019da da g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani Almanya\u2019da da bir elit var. Almanya\u2019da da T\u00fcrkiye\u2019den m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcyle gitmi\u015f, gayet e\u011fitimli bir K\u00fcrt diasporas\u0131 var. Bunun yan\u0131s\u0131ra, bir de bizim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u015f\u00e7i olarak gitmi\u015f daha sonra K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc politize bir kimlik olarak ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015f diaspora \u00fcyelerini de g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130\u015fte belki Almanya\u2019daki K\u00fcrt diasporas\u0131n\u0131n daha \u00e7ok bir \u201chalk hareketi\u201d izlenimi vermesinin nedeni de bu. Almanya\u2019ya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, tam anlam\u0131yla bir toplumsal hareket g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u00fcrt dernekleri bir protesto d\u00fczenledikleri zaman binlerce ki\u015fi sokaklara d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor. Ve bunlar\u0131n bir sosyo-ekonomik yap\u0131s\u0131 var. Tabii ki bu, farkl\u0131 \u00fclkelerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz K\u00fcrt diasporas\u0131n\u0131n aktivizmini yap\u0131sal olarak etkiliyor. \u0130sve\u00e7\u2019teki elit, mesela \u00a0sistemle son derece b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f, milletvekilli\u011fi yapm\u0131\u015f ve siyasi partilerde \u00e7ok ciddi g\u00f6revler alan bir\u00e7ok K\u00fcrt var. Almanya\u2019da da sistem elveri\u015fli olsayd\u0131, muhtemelen \u00e7ok say\u0131da K\u00fcrt benzer \u015fekilde y\u00fckselirdi. Almanya\u2019da \u015fans aral\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in \u00a0b\u00f6yle bir farkl\u0131l\u0131k var. Ayn\u0131 zamanda, belirtti\u011fimiz gibi, \u00a0g\u00f6\u00e7men profili de \u00e7ok \u00f6nemli. Yani, Almanya\u2019daki grubun biraz daha heterojen olmas\u0131, \u0130sve\u00e7\u2019tekininin ona k\u0131yasla daha elit bir kimlik ta\u015f\u0131mas\u0131 nedeniyle de bir farkl\u0131l\u0131k var.<\/p>\n<p><strong>O zaman Almanya\u2019daki diaspora n\u00fcfus nedeniyle daha etkili diyebilir miyiz? \u00d6rne\u011fin, Almanya\u2019da K\u00fcrtleri mobilize etmek herhalde \u0130sve\u00e7\u2019e g\u00f6re daha kolay olabilmeli.<\/strong><\/p>\n<p>B.B. \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtler de herhangi bir protesto s\u00f6z konusu oldu\u011funda,\u00a0 ayn\u0131 \u015fekilde mobilize oluyorlar. Ama \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtlerin say\u0131s\u0131yla Almanya\u2019daki K\u00fcrtlerin say\u0131s\u0131 aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir fark var. \u0130sve\u00e7\u2019teki T\u00fcrkler veya K\u00fcrtler, \u0130sve\u00e7\u2019teki g\u00f6\u00e7men gruplar\u0131 \u00a0aras\u0131nda ilk ona bile girmiyorlar. Ama \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtler etkili lobi faaliyetleri kullan\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasal partilerle, insan haklar\u0131 ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ile ciddi ili\u015fkiler i\u00e7erisindeler. Hedef odakl\u0131 seferberlik yapabiliyorlar. Diasporalarla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten herkes bilir ki, bazen bir milyon insan\u0131n soka\u011f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 tek bir\u00a0 diaspora k\u00f6kenli politikac\u0131n\u0131n mecliste yapt\u0131\u011f\u0131 lobi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n etkisine ula\u015famayabilir. Bu, tabii ki, bu sistemin senden ne bekledi\u011fine de ba\u011fl\u0131. Almanya\u2019da ger\u00e7ekten \u00e7ok etkin bir K\u00fcrt hareketivar. Ama Almanya\u2019da, di\u011fer yandan, Almanya-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri de \u00e7ok \u00f6nemli. Ayr\u0131ca, Almanya\u2019daki K\u00fcrtlerin bir\u00e7o\u011funun Alman vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 yok. Bu nedenle, siyasal partiler K\u00fcrt kesimi bir oy havuzu olarak g\u00f6rm\u00fcyorlar. G\u00f6rseler bile T\u00fcrklerde daha fazla oy potansiyeli oldu\u011fu i\u00e7in, K\u00fcrtler her zaman geri plana itiliyor. O y\u00fczden hangisi daha etkili dedi\u011fin zaman, b\u00f6yle bir ayr\u0131m yapmak zor. K\u00fcrtler \u00e7ok etkin lobi yapsalar bile, \u0130sve\u00e7\u2019in Almanya kadar T\u00fcrkiye \u00fczerinde \u201cyapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc\u201d yok. K\u00fcrtler \u0130sve\u00e7\u2019te siyasi akt\u00f6rlere lobi yaparsa, \u0130sve\u00e7 bunu sonra Avrupa Parlamentosu\u2019nda dile getiriyor, T\u00fcrkiye\u2019ye dile getiriyor diyebiliriz. Ama T\u00fcrkiye, Almanya\u2019y\u0131 dinledi\u011fi kadar, \u0130sve\u00e7\u2019i dinlemeyecektir mesela. Yani, devletleraras\u0131 ili\u015fkiler de \u00f6nemli. Bu zorluklara ra\u011fmen, K\u00fcrt diasporas\u0131 Almanya\u2019da da bir\u00e7ok \u015feyi de\u011fi\u015ftirebilir. Ne kadar zor olsa da bir s\u00fcreli\u011fine T\u00fcrkiye\u2019ye silah sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 durdurmu\u015flard\u0131.<\/p>\n<p><strong>Kitab\u0131 okurken, \u0130sve\u00e7li K\u00fcrtler okuyucunun dikkatini \u00e7ekiyor. \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtlerin kendilerini daha g\u00fcvenli\u00a0 ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hissettiklerini s\u00f6yledik. Almanya\u2019daki K\u00fcrtler ise kendilerini \u2013sizin tabirinizle- iki defa az\u0131nl\u0131k hissediyorlar. Peki, Avrupa\u2019daki hangi K\u00fcrt diasporas\u0131 K\u00fcrtleri ger\u00e7ek anlamda temsil ediyor? G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze g\u00f6re, \u0130sve\u00e7 k\u00fclt\u00fcrel anlamda, Almanya siyasal anlamda K\u00fcrt diaspora olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak \u00a0farkl\u0131 diasporalar da \u00a0var m\u0131? Bir temsilciden s\u00f6z edilebilir mi? <\/strong><\/p>\n<p>BB. Bence, Almanya K\u00fcrt hareketinin Avrupa\u2019daki merkezini olu\u015fturuyor. Bu, 80\u2019lerin sonundan beri ge\u00e7erli olan bir olgu. Diaspora K\u00fcrtlerini ara\u015ft\u0131ran herkesin yolu bir \u015fekilde Almanya\u2019dan ge\u00e7mek zorunda oluyor. Almanya\u2019da K\u00fcrt diaspora olu\u015fumunu anlayamadan, \u00e7evresindekileri anlamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, bana g\u00f6re. Ama bunun yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck merkezcikler var. Mesela Paris\u2019teki K\u00fcrt enstit\u00fcs\u00fc, inan\u0131lmaz \u00f6nemli bir kurum. Bu bir diaspora organizyonu de\u011fil bir kurum. Ayn\u0131 \u015fekilde, Br\u00fcksel\u2019deki temsilcilikler \u00e7ok \u00f6nemli. \u0130\u015fte PKK\u2019nin \u00f6nderli\u011finde s\u00fcrg\u00fcnde bir K\u00fcrt Parlamentosu kurulmu\u015ftu. \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcreli oldu ger\u00e7i\u2026 Her \u00fclke farkl\u0131 zamanlarda farkl\u0131 roller oynad\u0131. Ama Almanya hala bir merkez olarak \u00f6nemini koruyor. Ve \u015f\u00f6yle bir soru y\u00f6neltmemiz de laz\u0131m. Ger\u00e7ekten bir temsilci se\u00e7memiz gerekiyor mu?<\/p>\n<p><strong>Bu yap\u0131 \u00e7ok par\u00e7al\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Evet ama bu par\u00e7alar gerekti\u011finde kenetlenip, ortak hareket edebiliyor. Bence, Sakine Cans\u0131z ile iki kad\u0131n K\u00fcrt aktivistin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerini izleyen geli\u015fmeler \u00f6nemli bir \u00f6rnek olu\u015fturuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc olay duyulduktan hemen sonra, yakla\u015f\u0131k bir saat i\u00e7erisinde Stockholm\u2019den, Lahey\u2019den Amsterdam\u2019dan her yerden, otob\u00fcsler kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve insanlar protestolara kat\u0131lmak i\u00e7in Paris\u2019e ak\u0131n etti. Bir de Schengen b\u00f6lgesi oldu\u011fu i\u00e7in, s\u0131n\u0131rlar yok. Ayr\u0131ca, insanlar ger\u00e7ekten birbirlerini takip ediyorlar. Hangi dernek nerede ne yap\u0131yor hepsini biliyorlar. Bu durum sadece PKK\u2019ya yak\u0131n derneklerde de\u011fil. Ayn\u0131 \u015fekilde, KOMKAR (Avrupa K\u00fcrdistan Dernekleri Konfederasyonlar\u0131 \u2013 Confederation of Associations from Kurdistan in Europe)\u2019a benzeyen dernekler de s\u00fcrekli ortak hareket ediyorlar. Merkez olarak se\u00e7mek gerekirse, ger\u00e7ekten k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in \u0130sve\u00e7 \u00e7ok \u00f6nemli. Ancak\u00a0 bu demek de\u011fil ki, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015fka yerlerde ikinci plana itiliyor.<\/p>\n<p><strong>Biraz da, Almanya\u2019daki K\u00fcrt-T\u00fcrk ili\u015fkisine bakal\u0131m. Almanya\u2019daki ili\u015fkinin T\u00fcrkiye\u2019dekinin benzeri oldu\u011fu belirtiliyor, peki bu durumu olu\u015fturan fakt\u00f6rler nelerdir? Almanya ile T\u00fcrkiye\u2019nin ili\u015fkisi bu dinamikleri ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015ftir? T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrt-T\u00fcrk ili\u015fkisinin de \u2018imported\u2019, yani Almanya\u2019ya ithal edilmi\u015f bir ili\u015fki olarak T\u00fcrkiye\u2019deki ili\u015fkinin bir yans\u0131mas\u0131 oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Bunun hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir? <\/strong><\/p>\n<p>Diaspora konusunda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman, genelde bir kli\u015fe ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z: diasporadakiler \u00e7ok daha milliyet\u00e7idir ve ulusal hassasiyetler konusunda daha az \u00f6d\u00fcn verir\u2026 Bunun asl\u0131nda hi\u00e7bir \u015fekilde, istatiksel veya genellenebilir bir \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden diasporadakilerin T\u00fcrkiye\u2019dekilere g\u00f6re, daha \u0131rk\u00e7\u0131, daha milliyet\u00e7i daha \u015f\u00f6yle ya da daha b\u00f6yle oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Ve ger\u00e7ekten, T\u00fcrkiye\u2019de ne g\u00f6r\u00fcyorsak, \u015fu g\u00fcnlerde olup bitene bakarsak, \u00f6rne\u011fin HDP (Halklar\u0131n Demokrasi Partisi) binalar\u0131na sald\u0131r\u0131lar ve lin\u00e7 giri\u015fimleri, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n, milliyet\u00e7ili\u011fin nelere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in, diasporada bunun yans\u0131mas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor. Nas\u0131l b\u00f6yle oldu? \u00c7\u00fcnk\u00fc Almanya\u2019ya g\u00f6\u00e7en insanlar T\u00fcrkiye\u2019nin her yerinden ve her s\u0131n\u0131fsal yap\u0131s\u0131ndan ve her ideolojik kesimden geliyordu. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, T\u00fcrkiye\u2019deki siyasi partiler ve akt\u00f6rler, o zamanlar Almanya\u2019da \u2018uydu\u2019 organizasyonlar\u0131n kurulmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131lar. \u00d6zellikle, i\u015f\u00e7ilerin orada kal\u0131c\u0131 oldu\u011funun anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan itibaren, bu uydu organizasyonlar kurulmu\u015ftur. Bu organizasyonlar\u0131n kurulmas\u0131nda, devletin de, o zamanki h\u00fck\u00fcmetlerin de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rol\u00fc oldu. Diyanet gibi kurumlar nas\u0131l kurulduysa, ayn\u0131 \u015fekilde, Bozkurtlar, CHP, ADD, o zamanlara ait sosyal derneklerin hepsi de diasporada kuruldu. T\u00fcrkiye\u2019de \u015fimdi biz ne g\u00f6r\u00fcyorsak, ayn\u0131s\u0131 Almanya\u2019da da var. Ama g\u00fc\u00e7 dengeleri ayn\u0131 m\u0131? Olmayabilir. Mesela Bozkurtlar\u0131n, ya da di\u011fer bir deyimle \u00fclk\u00fcc\u00fc hareketin hala Almanya\u2019da \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Bana m\u00fclak\u00e2tlar s\u0131ras\u0131nda sadece Almanya\u2019da iki y\u00fcze yak\u0131n dernekleri oldu\u011fu s\u00f6ylendi. Almanya\u2019da \u00e7ok mobilize hareket edebiliyorlar. Gen\u00e7ler hala bu derneklere ilgi g\u00f6steriyor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, ne zaman T\u00fcrkiye\u2019de bir geli\u015fme oluyor, hemen Avrupa\u2019da tekrarlan\u0131yor gibi arg\u00fcmanlar literat\u00fcrde var. \u00a0Sanki T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler bavullar\u0131na koyarak T\u00fcrkiye\u2019deki \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 Avrupa\u2019ya getirdiler gibi. Asl\u0131nda, K\u00fcrtler ve T\u00fcrkler aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma durumu (\u015fiddet i\u00e7eren ve i\u00e7ermeyen) varsa, bunun sebebi de T\u00fcrkiye\u2019deki e\u015fitsizliklerin ve adaletsizliklerin ayn\u0131 \u015fekilde Almanya\u2019da da \u00fcretiliyor olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Yani, bir T\u00fcrk burada da bir K\u00fcrt\u2019e tepki veriyorsa, bunun sebebi o etnik hiyerar\u015finin Almanya\u2019da yeniden yarat\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131yla ilgili oluyor. Yani iki halk aras\u0131nda bir egemenlik m\u00fccadelesi olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Hala bir T\u00fcrk bir K\u00fcrt i\u00e7in Almanya\u2019da K\u00fcrt\u00e7e \u00f6\u011frenmesin diyebiliyor. Yani kendisinde bunu talep etme hakk\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>Ayr\u0131ca, kitaptan Almanya\u2019da K\u00fcrtlerin kimliklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ya\u015famaktan \u00e7ekindi\u011fini anl\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin, b\u00fcfe sahibi K\u00fcrt\u00e7e m\u00fczik koymal\u0131y\u0131m diyor, bir bask\u0131 oldu\u011funu hissedebiliyoruz. <\/strong><\/p>\n<p>Ve bu bask\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan ac\u0131 tecr\u00fcbelerden ve de Almanya\u2019da hi\u00e7bir g\u00fcvencelerinin olmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Almanya taraf\u0131ndan PKK\u2019nin bir terr\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kabul edilmi\u015f olmas\u0131; vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131n hala olmamas\u0131 b\u00f6yle bir korku hissinin temelinde yat\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, ya\u015fad\u0131klar\u0131 mahallelerde T\u00fcrk K\u00fcrt oran\u0131 da\u00a0 \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Almanya\u2019da mesela K\u00fcrt mahallesi ve T\u00fcrk mahallesi gibi bir ayr\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k yok. Onlar hala birbirlerine ekonomik olarak ba\u011fl\u0131lar. \u0130\u015fte, o, onun d\u00fckkan\u0131ndan al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131yor ve de beraber i\u015f yap\u0131l\u0131yor. Hem de say\u0131sal olarak \u00e7ekinmeleri gayet do\u011fal.<\/p>\n<p><strong>Yani, K\u00fcrt say\u0131s\u0131 T\u00fcrk say\u0131s\u0131na g\u00f6re daha az diyebilir miyiz? Etnik olarak. <\/strong><\/p>\n<p>B.B. \u00d6yle bir rakam verilmiyor, hen\u00fcz elimizde, K\u00fcrtleri T\u00fcrklerden ayr\u0131 kodlayan bir istatistik yok. Ama genel kan\u0131 o ki, T\u00fcrkler ve K\u00fcrtlerin oran\u0131 T\u00fcrkiye\u2019dekinin bir izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc gibi.<\/p>\n<p><strong>Peki T\u00fcrkiye\u2019den gitmi\u015f K\u00fcrtlerle di\u011fer \u00fclke K\u00fcrtleri aras\u0131ndaki dinamikler nas\u0131l? Kitap aralar\u0131nda pek bir ili\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyordu. Almanya\u2019da, \u0130sve\u00e7\u2019teki durumun aksine, Suriye K\u00fcrtleri, Kuzey Irak K\u00fcrtleri ve de T\u00fcrkiye K\u00fcrtleri aras\u0131nda bir ili\u015fki veya etkile\u015fim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsun. \u0130sve\u00e7\u2019te bu etkile\u015fimin daha yo\u011fun olmas\u0131n\u0131n ve Almanya\u2019da bunun olmamas\u0131n\u0131 tam neye ba\u011fl\u0131yorsunuz? <\/strong><\/p>\n<p>Ben a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 Almanya\u2019da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm o kopukluk halini biraz \u0130ngiltere\u2019de de g\u00f6r\u00fcyorum. Ba\u015fka yerlerde de g\u00f6r\u00fcyorum. \u015eimdi bunda K\u00fcrtlerin d\u00f6rde b\u00f6l\u00fcnmesinin ve her par\u00e7adaki K\u00fcrt toplumunun y\u0131llar i\u00e7inde farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel normlar geli\u015ftirmi\u015f olmas\u0131n\u0131n etkisi olabilir. Ama mesela \u015funu emin olarak s\u00f6yl\u00fcyorum, ger\u00e7ekten d\u00f6rt par\u00e7ay\u0131 bir arada toplayabilen, her seminerde, her toplant\u0131da bir araya getirebilen diaspora b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir tek \u0130sve\u00e7\u2019te g\u00f6rd\u00fcm. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka yerlerde k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck olu\u015fumlar var. Ama siyasi partiler son derece politize oldu\u011fu i\u00e7in\u2026 \u0130\u015fte, PKK bir\u015fey organize edince, KOMKAR destek vermiyor ya da tam tersi, ya da T\u00fcrkiyeli K\u00fcrtlerin KDP (K\u00fcrdistan Demokrasi Partisi)\u2019nin veya baska G\u00fcneyli K\u00fcrtlerin d\u00fczenledi\u011fi herhangi bir organizasyona kat\u0131l\u0131mlar\u0131 \u00e7ok az. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, \u0130ngiltere\u2019de de bu kopuklu\u011fu g\u00f6r\u00fcyorum. Almanya\u2019da da \u00f6yleydi. Zaten herkesin mobilize etti\u011fi bir kitlesi var. Bu kitleler belli yerlerde, belli olaylarda birle\u015febiliyorlar. Ama genelde herkes kendi kitlesine uygun hareketler yap\u0131yor. Oysa bu gruplar\u0131 toplayabilen merkezler de var. \u00d6rne\u011fin Almanya\u2019da NAVEND (K\u00fcrt Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi \u2013 <em>Centre for Kurdish Studies<\/em>), Paris\u2019te K\u00fcrt Enstit\u00fcs\u00fc, ya da sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 var, \u0130ngiltere\u2019de KHRP (K\u00fcrt \u0130nsan Haklar\u0131 Projesi \u2013 <em>Kurdish Human Rights Project<\/em>) vard\u0131 \u00f6rne\u011fin\u2026 Bunlar biraz daha K\u00fcrtlerin geneline odaklanan \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yorlar.<\/p>\n<p><strong>Kitab\u0131 okurken \u015f\u00f6yle bir benzetme akl\u0131ma geldi. K\u00fcrtlerin \u00f6zellikle \u0130sve\u00e7\u2019teki kimlik aray\u0131\u015flar\u0131 di\u011fer \u00fclkelerdeki Ermeni ve Yunan diasporas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda ya\u015fad\u0131klar\u0131 ac\u0131lar\u0131 ve ma\u011fduriyeti s\u0131kl\u0131kla tekrar ederler. Buna benzer bir ma\u011fduriyet s\u00f6ylemine \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtlerin de ba\u015fvurdu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? <\/strong><\/p>\n<p>Ma\u011fduriyet s\u00f6ylemi bence Almanya\u2019daki diasporada \u00e7ok daha belirgindi. Yani, Almanya\u2019da da ma\u011fduruz, T\u00fcrkiye\u2019de de ma\u011fduruz gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce vard\u0131. Ama bu ma\u011fduriyet s\u00f6ylemi,\u00a0 nas\u0131l ifade edeyim,\u00a0 ac\u0131nma aray\u0131\u015f\u0131 gibi bir \u015fey de\u011fil, asl\u0131nda, bir direni\u015f haliydi. Bu insanlar ma\u011fduriyetlerini d\u00fcnyaya duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Almanya\u2019da b\u00f6yle bir \u015fey vard\u0131. \u0130sve\u00e7\u2019teki de ma\u011fduriyet s\u00f6yleminin organize bir lobi faaliyetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gibi bir \u015fey soruyorsan, onun \u0130sve\u00e7\u2019te biraz daha organize oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u0130\u015fte, K\u00fcrt diasporas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131n \u0130sve\u00e7 parlamentosundan ge\u00e7irilmesine onay vermesi \u00f6rne\u011fi. Ya da kitapta da bahsediyorum, konu\u015ftu\u011fum bir\u00e7ok K\u00fcrt siyaset\u00e7i Filistin diasporas\u0131n\u0131 de\u011fil de, Yahudi diasporas\u0131 ve Ermeni diasporas\u0131n\u0131 \u00f6rnek ald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Ayr\u0131ca, \u0130sve\u00e7 parlamentosu Saddam zaman\u0131nda yap\u0131lan Anfal Katliami\u2019n\u0131 da soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131d\u0131. Ama hani ma\u011fdur s\u00f6ylemi bence hepsinde vard\u0131. \u0130sve\u00e7\u2019tekilerde belki daha azd\u0131, benim \u00f6rneklemime d\u00e2hil etti\u011fim K\u00fcrtler kendilerini \u0130sve\u00e7\u2019te \u00e7ok ma\u011fdur hissetmiyorlard\u0131. Ba\u015fka bir \u015fekilde, K\u00fcrt olduklar\u0131 i\u00e7in ma\u011fdur hissetmiyorlard\u0131. G\u00f6\u00e7men olduklar\u0131 i\u00e7in olabilir de\u2026<\/p>\n<p><strong>Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 ac\u0131lara dair s\u00f6ylemleri her zaman diridir. Her zaman tazedir. Ac\u0131lar\u0131n\u0131, ma\u011fduriyetlerini ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131rlar. <\/strong><\/p>\n<p>Ah evet, o kesinlikle var. Ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa, biraz da bu y\u00fczden, doktora tezimin as\u0131l ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cmiras kalan \u00e7at\u0131\u015fma alanlar\u0131\u201dyd\u0131 benim i\u00e7in. Babadan anneden kalan o ac\u0131lar\u0131n nas\u0131l ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve travma tecr\u00fcbesinin gelecek ku\u015faklara ge\u00e7irilmesi gibi bir \u015fey var. Ama bunun bence Ermeni meselesinden fark\u0131\u00a0 K\u00fcrtlerin travmalar\u0131n\u0131n \u015fu anda hala devam ediyor ve her g\u00fcn yeni bir \u015feyin ekleniyor olmas\u0131d\u0131r. Bunu canl\u0131 tutmas\u0131 i\u00e7in annelerinin babalar\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131na, anlat\u0131lar\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 yok. Televizyonu a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zaman g\u00f6r\u00fcyorsun ki bu hala devam ediyor. Roboski \u00e7ok yeni bir \u00f6rnek ve daha binlercesi bulunuyor. Berkin Elvan olay\u0131na bile bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Gezi\u2019ye eklenen sekizinci oldu, ama \u00f6ld\u00fcr\u00fclen K\u00fcrt \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n\u00a0 y\u00fczlercesine eklenmi\u015f oldu ismi. Bunlar tabii hala devam eden ac\u0131lar, daha so\u011fumad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015f bir \u015feyi diri tutman\u0131n yan\u0131nda, hala devam eden ve her g\u00fcn bir yenisi eklenen ac\u0131lar ve \u00f6denen bedeller var.<\/p>\n<p><strong>Devam eden bir dinamik\u2026\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Bir y\u00fczle\u015fme d\u00f6neminden ge\u00e7medik\u00e7e, sorunlar \u00e7\u00f6z\u00fclmedik\u00e7e devam edecek.<\/p>\n<p><strong>Ayr\u0131ca, kitapta Almanya\u2019daki ikinci ku\u015fak T\u00fcrk ve K\u00fcrt g\u00f6\u00e7menler aras\u0131ndaki dinamiklerin de T\u00fcrkiye\u2019deki dinamiklerden etkilendi\u011fi belirtiliyor. Buna ra\u011fmen, sosyal ve ekonomik ili\u015fkiler nedeniyle de, birbirinden radikal bir \u015fekilde kopmuyorlar. Hala T\u00fcrk ve K\u00fcrt g\u00f6\u00e7menler beraberler. Uzun vadede Almanya\u2019daki K\u00fcrtlerin tan\u0131nma, Almanya\u2019n\u0131n K\u00fcrtlere ili\u015fkin politikalar\u0131nda bir de\u011fi\u015fme oldu\u011fu takdirde, K\u00fcrtlerin radikal \u015fekilde, T\u00fcrklerden ayr\u0131lma durumu olabilir mi? Bir mek\u00e2nsal ayr\u0131l\u0131k? Getola\u015fma? Uzun vadede bir ayr\u0131\u015fma olabilir mi? Yoksa, bu organik bir yap\u0131 m\u0131? <\/strong><\/p>\n<p>Bence, \u00a0bir \u015fekilde, bir organiklik var. Bunun da sebebi farkl\u0131 ortak \u00e7at\u0131daki insanlar\u0131 bir araya getirmesi. Mesela bahsediyorum, baz\u0131 sol derneklerin hem T\u00fcrk hem K\u00fcrt \u00fcyeleri var. Ayn\u0131 \u015fekilde, Alevi ya da Sunni derneklerin de T\u00fcrkleri ve K\u00fcrtleri biraraya getirdi\u011fi platformlar var ama genelde kitapta siyasi olarak kendisini T\u00fcrk veya K\u00fcrt hareketleri i\u00e7erisinde tan\u0131mlayan insanlara bakt\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in genel \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7izmek zordu. \u015eimdi nesiller de\u011fi\u015ftik\u00e7e, bu ba\u011fl\u0131l\u0131klar da azal\u0131yor. \u0130lk nesilde bir \u015fekilde, T\u00fcrkiye\u2019ye a\u015final\u0131k hissi var. \u0130kincilerde o da ortadan kalk\u0131yor. Bence yeni gelen neslin art\u0131k T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmamas\u0131, yani Almanca konu\u015fuyor, ayr\u0131ca K\u00fcrt\u00e7e \u00f6\u011freniyor,\u00a0 yava\u015f\u00e7a da T\u00fcrk\u00e7esini yitiriyor olamas\u0131yla\u00a0 gelecekte kopma olaylar\u0131 olabilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, partilerin s\u00f6ylemlerinin de b\u00fcy\u00fck bir etkisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Mesela K\u00fcrt Hareketi\u2019nin s\u00f6ylemlerinde bir \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k g\u00f6rm\u00fcyorsun. Ya da PKK hi\u00e7bir zaman T\u00fcrklerden uzak durun, T\u00fcrklerle arkada\u015fl\u0131k etmeyin, T\u00fcrklerden al\u0131\u015fveri\u015f yapmay\u0131n gibi bir \u015fey s\u00f6ylemiyor. B\u00f6yle bir s\u00f6ylemi T\u00fcrklerde g\u00f6r\u00fcyorsun. Ve ayr\u0131\u015fma dedi\u011fin \u015feyi ben yine T\u00fcrklerde g\u00f6rd\u00fcm, K\u00fcrtlerde b\u00f6yle bir \u015fey g\u00f6rmedim. Bu K\u00fcrt kar\u015f\u0131t\u0131 h\u0131n\u00e7, lin\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fc T\u00fcrklerde vard\u0131. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrklerle m\u00fclak\u00e2tlar\u0131m\u0131 yaparken bana\u00a0 , \u015fu d\u00fckk\u00e2na gitme, onlar PKK\u2019l\u0131,\u00a0 PKK\u2019nin b\u00fct\u00e7esine katk\u0131da bulunma gibi \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Ama bir K\u00fcrt\u2019ten \u015fu milliyet\u00e7i T\u00fcrk, \u015funa gitme, \u015funu yapma gibi bir \u015fey duymad\u0131m. K\u00fcrtler bu konuda\u00a0 sanki biraz daha alttan al\u0131yordu. Benim Almanya\u2019da da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm buydu. Hani bir ayr\u0131\u015fma olacaksa bile bu biraz da T\u00fcrklerin koydu\u011fu bir mesafeye g\u00f6re olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Biraz da metodolojik bir soru soraca\u011f\u0131m. \u00c7al\u0131\u015fmanda belirli bir grubu ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum, belirli bir \u00f6rnekleme grubun var. Her T\u00fcrk ya da her K\u00fcrt g\u00f6\u00e7men diasporay\u0131 olu\u015fturmuyor. Tabii cinsiyet konusunda da genelde 20 erkek, 18 kad\u0131n\u00a0 oluyor gibi. \u00d6rneklemelerde de cinsiyet konusunda bir denge var. Ancak, T\u00fcrk-K\u00fcrt ili\u015fkisine, \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na bakarken, hep bir \u2018mask\u00fclen\u2019 s\u00f6ylem hissettim. Hep bir erkeklerin h\u00e2kim oldu\u011fu bir grup varm\u0131\u015f gibi geldi. \u00c7at\u0131\u015fmalarda daha \u00e7ok erkek egemen oluyor. Peki bu K\u00fcrt-T\u00fcrk ili\u015fkisinde ve bu \u00e7al\u0131\u015fmanda, kad\u0131nlar neredeydi? Kad\u0131nlar\u0131n etkili oldu\u011funu biliyoruz ama kitab\u0131 okurken kad\u0131nlar arka planda duruyormu\u015f gibi bir izlenim yaratt\u0131. <\/strong><\/p>\n<p>Bu mask\u00fclen s\u00f6ylem \u00f6zellikle nereden \u00e7\u0131kt\u0131? Almanya\u2019da sokak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131ndan bahsetti\u011fim i\u00e7in olabilir mi?<\/p>\n<p><strong>\u0130li\u015fkiler mask\u00fclen, \u00e7at\u0131\u015fma, rap\u00e7ilerin m\u00fczi\u011fi vb. Burada hep mask\u00fclen s\u00f6ylem tabii h\u00e2kim. Daha genel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kad\u0131nlar nerede? Kad\u0131nlara dair izlenimlerin nelerdi? K\u00fcrt hareketinde kad\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nc\u00fc oldu\u011fu biliniyor. Pekiyi bu \u00e7al\u0131\u015fman da K\u00fcrt ve T\u00fcrk kad\u0131nlar\u0131na dair genel izlenimlerin neler oldu? <\/strong><\/p>\n<p>\u015eimdi, tezde ben toplumsal cinsiyet konusuna girmek istemedim. \u00c7\u00fcnk\u00fc o \u00e7ok ayr\u0131 bir d\u00fcnyayd\u0131 ve benim ilk olarak ke\u015ffetmek istedi\u011fim konu ba\u015fkayd\u0131 ve bir \u015fekilde \u00f6rneklemimi k\u0131s\u0131tlamam gerekiyordu. Ama bu konunun \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. O y\u00fczden iyi ki sordun. \u015eimdi \u015funu s\u00f6ylebilirim, \u0130sve\u00e7\u2019te hem T\u00fcrk hem K\u00fcrt derne\u011finin ba\u015fkan\u0131 kad\u0131nd\u0131. Ve \u00fcyelerin \u00e7o\u011fu da kad\u0131nd\u0131. Neredeyse, erkek m\u00fclak\u00e2t\u00e7\u0131 bulmakta zorlan\u0131yordum. Kad\u0131nlar son derece aktiflerdi. Yine ayn\u0131 \u015fekilde, T\u00fcrk akademisyenler derne\u011finden g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm \u00fc\u00e7 m\u00fclak\u00e2t\u00e7\u0131 da kad\u0131nd\u0131. Yani, \u0130sve\u00e7\u2019te kad\u0131nlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde hissediliyordu. Ayn\u0131 \u015fekilde, kad\u0131n derneklerine gittim. Dernekler i\u00e7erisinde kad\u0131nlar \u00e7ok aktiflerdi. Mesela \u0130sve\u00e7\u2019te b\u00f6yle mask\u00fclen s\u00f6ylem hissetmemi\u015fsindir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p><strong>Do\u011fru orada nispeten daha az hissettim\u2026 <\/strong><\/p>\n<p>Almanya\u2019daki daha \u00a0mask\u00fclen bir s\u00f6ylemdi. Ve ben hani ger\u00e7ekten kad\u0131nlara ula\u015fmakta \u00e7ok zorland\u0131m. Mesela kad\u0131nlara ula\u015fmak \u015f\u00f6yle zordu. Yani, K\u00fcrt gruplar\u0131nda bir sorunum olmad\u0131. Yine kad\u0131nlar \u00e7ok aktifti. Hem KOMKAR\u2019da hem ba\u015fka derneklerde \u00e7e\u015fitli kademelerde kad\u0131nlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Tabii bu \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda, bir\u00e7ok problemleri de oluyor. Ba\u015fka akademisyenler bu konular\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. T\u00fcrk derneklerinde de, bu bahsetti\u011fim TBB (<em>T\u00fcrkischer Bund in Berlin-Brandenburg<\/em> \u2013 Berlin-Brandenburg T\u00fcrkiye Toplumu) gibi derneklerde de kad\u0131nlar vard\u0131. Sosyal demokrat derneklerde, Alevi derneklerinde vard\u0131. Tabii Alperenler ve Bozkurtlarla yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fclak\u00e2tlarda son derece arka plandayd\u0131lar. Bozkurtlar\u0131n derne\u011fine gitti\u011fimde, kad\u0131nlar\u0131n bulu\u015fma g\u00fcn\u00fcne denk geldi\u011fim icin r\u00f6portaj yapt\u0131m, ama s\u00f6ylemler genelde parti temsilcimizle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u015feklindeydi. Tabii Almanya\u2019ya bakarken, bu gri alan dedi\u011fimiz, \u015fiddet i\u00e7ermeyen ama \u015fiddet dili i\u00e7eren olaylar ba\u011flam\u0131nda bu s\u00f6ylemler hep mask\u00fclendi.\u00a0 Kad\u0131nlar\u0131n da bu tarz gruplarda yer ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Kad\u0131nlar milliyet\u00e7i olamaz diye bir \u015fey yok, ama \u015fiddet olaylar\u0131na kar\u0131\u015fanlar genelde gen\u00e7 erkeklerdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Peki, bu ara\u015ft\u0131rman\u0131zda kad\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z zorluklar oldu mu? O zorluklar neler oldu?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7\u2019te bu tarz zorluklar pek olmad\u0131, bir iki vaka d\u0131\u015f\u0131nda zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rlam\u0131yorum. Almanya\u2019daki alan \u00e7al\u0131\u015fmam s\u0131ras\u0131nda ise \u00e7ok oldu. \u0130\u015fte kad\u0131n ba\u015f\u0131na burada ne i\u015fin var? Ba\u015fka konu mu yoktu? Niye bu konular\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun? Bunlar \u00e7ok soruldu. Neden evlenmemi\u015f oldu\u011fum b\u00fcy\u00fck bir \u015feydi yani i\u015fte seni evlendirelim. \u0130\u015fte T\u00fcrkler art\u0131k seni almaz sana bir K\u00fcrt bir koca bulal\u0131m. S\u00fcrekli \u015fakalar falan oluyordu. Yirmili ya\u015flar\u0131n\u0131n sonuna gelmi\u015f ve bek\u00e2r olmam ve b\u00f6yle \u201chassas\u201d konular\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam dikkat \u00e7ekiyordu. Ama bunun d\u0131\u015f\u0131nda, taciz boyutuna varan \u015feyler de oldu. Her kad\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na geliyor ama asl\u0131nda ulu orta konu\u015facak cesareti bulam\u0131yoruz. \u0130lerde bir metodoloji makalesi yaz\u0131p bundan bahsetmek istiyorum. Alanda T\u00fcrk olmak, alanda kad\u0131n olmak\u2026 Bunlar ger\u00e7ekten konu\u015fulmas\u0131 gereken ayr\u0131 g\u00fc\u00e7 dengeleri, ayr\u0131 boyutlar\u0131 i\u00e7eren konular. O zaman, alan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 zamanlar\u0131nda, 26-27 ya\u015f\u0131nda idim. Ger\u00e7ekten \u00e7ok zorland\u0131\u011f\u0131m zamanlar oldu. Bir yandan mesela kolayl\u0131klar\u0131 da oluyor. \u0130nsanlar sizden daha az \u015f\u00fcpheleniyor.\u00a0 Yard\u0131mc\u0131 olma ihtiyac\u0131 duyuyorlar. Yaln\u0131z ba\u015f\u0131na bir kad\u0131n hemen yard\u0131m edelim gibi\u2026 Avrupa\u2019nin bir \u00fclkesinde tek ba\u015f\u0131nas\u0131n\u0131z ya, acizlik durumu seziyorlar\u2026 iyi niyetli yakla\u015f\u0131yorlar. Bir de \u015fu boyut var. Amsterdam \u00dcniversitesi\u2019nden Liza Mugge yazd\u0131\u011f\u0131 bir makalede var \u201c\u0130nsanlar bana \u201c<em>clueless little girl <\/em>(\u015fa\u015fk\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z)\u201d gibi davrand\u0131\u201d diyor. Benim i\u00e7in de \u00f6yleydi, ya i\u015fte k\u0131z ba\u015f\u0131na bir sorun alm\u0131\u015f, K\u00fcrtleri anlayaca\u011f\u0131m diye u\u011fra\u015f\u0131yor. Ne tatl\u0131, ne ho\u015f gibi tav\u0131rlar i\u00e7ine girenler de vard\u0131. Ciddiye al\u0131nma sorunu ya\u015fad\u0131m ama bu mesela hala oluyor. Kitab\u0131mla ilgili dergilere r\u00f6portaj veriyorum. Hala senin bir kad\u0131n olarak ciddi konularda ciddi bir \u015fey s\u00f6yleyebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor kimse, yani bunu da hala g\u00f6r\u00fcyorum. Ara\u015ft\u0131rma bitti ama bu dertler bitmedi.<\/p>\n<p><strong>\u0130sve\u00e7\u2019teki ve Almanya\u2019daki T\u00fcrkler diye konuya bakarsak, \u0130sve\u00e7\u2019teki T\u00fcrklerin T\u00fcrk siyasetine ilgi duymalar\u0131n\u0131n kendilerini\u00a0 ev sahibi \u00fclkede koruma ama\u00e7la oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye\u2019nin imaj\u0131 bozulmas\u0131n, T\u00fcrk imaj\u0131m\u0131z bozulmas\u0131n, \u0130sve\u00e7\u2019teki hayat\u0131m\u0131z olumlu devam etsin g\u00f6\u00e7men olarak s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmeyelim. Almanya\u2019da ise T\u00fcrklerin daha \u00e7ok T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fini ith\u00e2l ettiklerini ve T\u00fcrkiye\u2019yi korumak i\u00e7in bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imini, siyasal davalar\u0131 gibi benimsemi\u015f olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir mi? \u0130ki \u00fclkede aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar nelerdir? Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 hangi dinamiklere ba\u011fl\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Biraz \u00f6nce de bahsetmi\u015ftik, Almanya\u2019ya siyasi hareketler m\u00fcltecilerle de gitmi\u015f olabilir. Devletin kendi siyasi organlar\u0131 taraf\u0131ndan ayn\u0131 \u015fekilde kes yap\u0131\u015ft\u0131r \u015feklinde getirilmi\u015f de olabilir. T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6yle bir siyasi d\u00f6nem vard\u0131 ki neredeyse hi\u00e7bir hareketin nefes alacak yeri yoktu. Ve herkes solu\u011fu Almanya\u2019da ald\u0131. Bu saklan\u0131lan bir \u015fey de\u011fil. K\u00f6ktendinci hareketlerden, en solcu harekete, en K\u00fcrt\u00e7\u00fc hareketten, en Alevi harekete de\u011fin herkes Almanya\u2019da nefes ald\u0131. Bir s\u00fcre bu b\u00f6yleydi. Oralarda tutundular. \u015eimdi bir \u015feyi ay\u0131rmak gerekiyor. Herkesin bir siyasi fikri var. Apoliti\u011fim diyen insan\u0131n bile bir siyasi fikri var de\u011fil mi? Ama benim diaspora konusu ba\u011flam\u0131nda bahsetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bunlar\u0131n seferber edilmesi ya da di\u011fer bir \u015fekilde insanlar\u0131n bir araya gelip kolektif \u015fekilde bir hareketlenme i\u00e7erisine girmesi hususudur. \u015eimdi i\u015fte bu Almanya\u2019da oldu. Bir kere elitler var. \u0130nsanlar\u0131 bir araya getirmek i\u00e7in s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, kendine g\u00f6rev atletmi\u015f ve dernekler kurmu\u015f ve bir\u00e7ok \u015fehre giderek insanlar\u0131 mobilize etmi\u015f bir elit grubu var. Bir de ne var Almanya\u2019da? Kitle var. Senin hitap edebilece\u011fin milyonlar var. \u0130sve\u00e7\u2019e bakt\u0131\u011f\u0131n zaman ise,\u00a0 bu insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla muhafazak\u00e2r bir arka plandan geldikleri bilinen bir ger\u00e7ek. Ama gene de herkesin farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri var. Kimisi daha \u00e7ok Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc, kimi Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, kimisi bu, kimisi \u015fu do\u011frultuda bir siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f benimsemi\u015f bulunuyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130sve\u00e7\u2019teki insanlar da tamamen T\u00fcrkiye\u2019deki politikadan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011filler. Ama benim alt\u0131n\u0131 \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m do\u011frultuda bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck hali yoktu ya da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir \u015fekilde \u0130sve\u00e7\u2019i T\u00fcrkiye lehine siyaset yapmaya zorlamaya \u00e7aba g\u00f6steren \u00f6rg\u00fctsel mekanizmalar yoktu. Mesela sola bakt\u0131\u011f\u0131n zaman, \u015fimdi 70\u2019lerde \u0130sve\u00e7\u2019e gitmi\u015f T\u00fcrk solcular\u0131 vard\u0131. Ama bu ki\u015filerin \u00e7o\u011fu geri d\u00f6nd\u00fc. B\u00f6ylece, \u0130sve\u00e7\u2019te kalan solcular da\u00a0 k\u00f6kl\u00fc dernekler kurmak yerine, -tabii bu benim g\u00f6zlemim- \u0130sve\u00e7\u2019teki sol partilere, derneklere ya da sosyal demokrat partiye kat\u0131lma yolunu se\u00e7tiler. M\u00fclak\u00e2t\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131n da s\u00f6yledi\u011fi buydu. Bir de \u015f\u00f6yle bir \u015fey var. \u0130sve\u00e7\u2019teki T\u00fcrklerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 Kulu gibi bir kasabadan geldi\u011fi i\u00e7in, kurulan dernekler de, daha \u00e7ok o y\u00f6reye y\u00f6nelik aray\u0131\u015flar\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Kitapta \u00a0verdi\u011fim bir\u00a0 \u00f6rnek vard\u0131. Bir m\u00fclak\u00e2t\u00e7\u0131m \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cAmcao\u011flum milliyet\u00e7i, \u00f6b\u00fcr\u00fc bilmem neci\u2026 Ama biz bir aileyiz\u201d. B\u00f6yle bir \u015fey var. Bu y\u00fczden i\u015fte, insanlar birbirlerine sald\u0131rm\u0131yorlar. Almanya\u2019da ise bir K\u00fcrt-T\u00fcrk \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 var. Ancak, bunlar\u0131 \u0130sve\u00e7\u2019te g\u00f6rm\u00fcyorsun ya da \u00e7ok az g\u00f6r\u00fcyorsun. Bir ba\u015fka deyi\u015fle haberlere yans\u0131yan bir \u015fekilde g\u00f6rm\u00fcyorsun. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkler i\u00e7in \u0130sve\u00e7\u2019te iki tane \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7at\u0131 derne\u011fi var. Biri Cihanbeyliler taraf\u0131ndan kurulmu\u015f, biri de Kulu\u2019lular taraf\u0131ndan, ayr\u0131m burada oluyor. Ancak\u00a0 \u015fimdi \u0130sve\u00e7\u2019te bu siyasi hareketlenme -benim d\u00fc\u015f\u00fcnceme g\u00f6re- \u00a0K\u00fcrt hareketi b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, T\u00fcrkler de buna kar\u015f\u0131 tepkisel bir seyler geli\u015ftirmeye ba\u015fl\u0131yorlar. Zaten, T\u00fcrkiye\u2019de bir \u015fekilde verilmi\u015f milliyet\u00e7i duygular, milli hassasiyetler, \u00f6rt\u00fck bi\u00e7imde de olsa, her zaman vard\u0131. \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrt hareketi bir \u015fekilde bunlara dokundu\u011fu i\u00e7in, T\u00fcrkler de \u015fimdi buna kar\u015f\u0131 bir mekanizma geli\u015ftirmeye ba\u015fl\u0131yorlar. Bu mekanizman\u0131n i\u00e7inde ne gibi \u015feyler var? Konsolusluklardan yard\u0131m alma, yard\u0131m derken maddi yard\u0131m de\u011fil manevi bir birle\u015fme sa\u011flama, T\u00fcrkiye\u2019den destek isteme. \u0130\u015fte T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan resmi ideolojiyi, resmi s\u00f6ylemleri (ter\u00f6rizm s\u00f6ylemi gibi) aynen diaspora organizasyonlar\u0131nca kullan\u0131lmas\u0131 durumu. Bunlarla beraber, \u00f6zellikle Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 yasa tasar\u0131s\u0131 ge\u00e7ti\u011fi zaman bence b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lma ya\u015fand\u0131. Benim g\u00f6zlemime g\u00f6re, bu olay oradaki T\u00fcrklerde ciddi bir rahats\u0131zl\u0131k do\u011furdu ve bir \u015fekilde bir aktivizme yol a\u00e7t\u0131. Ama bu durum s\u00fcreklilik kazan\u0131p, bir harekete d\u00f6n\u00fc\u015febilecek mi bunu zaman g\u00f6sterecek. Mesela bu yasaya kar\u015f\u0131 hala protestolar oluyor. Bunun y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde yine protesto vard\u0131. Ama \u00e7ok kat\u0131l\u0131m olmad\u0131. \u0130sve\u00e7\u2019teki T\u00fcrkler i\u00e7in, T\u00fcrkiye\u2019nin imaj\u0131 demek, kendilerinin imaj\u0131 demek ve bundan ka\u00e7am\u0131yorlar. Bu nedenle, bir \u015fekilde, kendilerine ya\u015fama alan\u0131, etiketlenmeden ya\u015fama alan\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Buna b\u00f6yle bak\u0131yorum. Mesela bu durum, Gezi olaylar\u0131 oldu\u011fu zaman \u00e7ok belirgin bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunu da s\u00f6ylemem laz\u0131m. T\u00fcrkiye\u2019ye ili\u015fkin tabii ki\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de var. Facebook\u2019taki tart\u0131\u015fmalar\u0131 takip ettim, \u0130sve\u00e7li T\u00fcrklerin \u00e7ok say\u0131da gruplar\u0131 var. Gazeteleri var, bloglar\u0131 var. Oradaki tart\u0131\u015fmalardan kendi i\u00e7lerinde de ideolojik olarak ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsun.\u00a0 \u00d6zellikle bu AKP-Kemalist kutupla\u015fmas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de nas\u0131l ise ayn\u0131 \u015fekilde, \u0130sve\u00e7\u2019te de sanal siyasi platformlara yans\u0131yor. Ama \u00f6rg\u00fctsel olarak fazla bir \u015fey yok. Bence, her T\u00fcrk diaspora grubunda oldu\u011fu gibi, T\u00fcrkiye\u2019deki politikalar\u0131 da de\u011fi\u015ftirme gibi bir fikirleri var. Ama \u0130sve\u00e7\u2019tekilerin as\u0131l \u00f6nceli\u011fi, \u00f6ncelikle \u0130sve\u00e7 politikalar\u0131n\u0131 etkileme ve de\u011fi\u015ftirme olarak ger\u00e7ekle\u015fiyor. \u0130sve\u00e7\u2019tekilerin \u00f6rg\u00fctlenme \u015fekillerine bakt\u0131\u011f\u0131m zaman stratejileri bir siyasi parti se\u00e7, enerjini ona kanalize et ve Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 yasa tasar\u0131n\u0131n geri \u00e7ekilmesini sa\u011fla seklinde ilerliyor. Ama tutup ta T\u00fcrkiye\u2019nin Ermeni politikas\u0131 \u015f\u00f6yle olsun b\u00f6yle olsun diyebilecek bir diaspora grubu mevcut de\u011fil. Oradan T\u00fcrkiye politikas\u0131na zaten m\u00fcdahale edemezler.<\/p>\n<p><strong>Son olarak,\u00a0 Gezi Park\u0131 olaylar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, herkes K\u00fcrtler nerede diye sormaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130sve\u00e7 ve Almanya\u2019daki K\u00fcrt diasporalar\u0131 Gezi Park protestolar\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc?\u00a0 Olaylar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirme yoluna gitti mi? <\/strong><\/p>\n<p>B.B. Gezi Park\u0131 olaylar\u0131 ile ilgili olarak, hem kendi arkada\u015flar\u0131mdan biliyorum, hem yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00f6zlemlerden biliyorum. K\u00fcrtler de oradayd\u0131. Ama K\u00fcrtler \u00f6rg\u00fctsel olarak destek verdi mi, vermedi mi, bunu tart\u0131\u015fabiliriz\u2026 Diasporadan bahsediyorum tabii ki\u2026 \u00d6rg\u00fctsel-bireysel ayr\u0131m\u0131 yapmak istiyorum. Bireysel olarak bir\u00e7ok K\u00fcrt oradayd\u0131. Ama \u00f6rg\u00fctsel olarak, \u00f6rg\u00fctsel s\u00f6ylemde, ilk birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7erisinde, bir \u00e7ekinme vard\u0131. \u015eimdi bunu \u00e7ok iyi anlamak,\u00a0 K\u00fcrtlerin TGB (T\u00fcrkiye Gen\u00e7lik Birli\u011fi) ile ayn\u0131 yerde protesto yapmama ya da yapmak istememe hakk\u0131na sayg\u0131 duyulmas\u0131 laz\u0131m. Yani, y\u0131llard\u0131r K\u00fcrtten al\u0131\u015fveri\u015f yapm\u0131yorum, param PKK\u2019ya gitmiyor diye \u0131rk\u00e7\u0131 kampanyalar yapan partinin yan\u0131nda yer almamalar\u0131 gayet normal. Ayr\u0131ca, gruplar\u0131n bir s\u00fcre \u00e7ekingen davranmalar\u0131 bar\u0131\u015f s\u00fcrecini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden olabilir veya kiminle birlikte protesto ediyorum sorgulamas\u0131ndan kaynaklanabilir. Bir de yani, \u015funu da unutmayal\u0131m, \u0130stanbul\u2019da ve Ankara\u2019da olan Gezi dedikleri ba\u015fka \u015fehirlerde daha farkl\u0131yd\u0131. Mesela \u0130stanbul\u2019da ba\u015flayan, Hrant Dink\u2019in cenazesine kim gitmi\u015fse, Roboski\u2019yi kim protesto etmi\u015fse, \u0130stanbul\u2019daki de \u00f6yleydi. Ankara\u2019daki de biraz \u00f6yleydi. Ba\u015fka \u015fehirlerde ba\u015fka boyutlar ald\u0131. Diasporaya bu nas\u0131l yans\u0131d\u0131? \u0130sve\u00e7\u2019e bakt\u0131\u011f\u0131m zaman, bunun i\u00e7in bir alan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmad\u0131m, sadece bilgi toplad\u0131m ve g\u00f6zlemledim. Zaten, Geziyle ilgili ikinci nesil K\u00fcrt derneklerinden Gezi ile ilgili neredeyse hi\u00e7bir destek mesaj\u0131 g\u00f6rmedim. Tam tersine bu bizim davam\u0131z de\u011fil gibi bir s\u00f6ylem vard\u0131. T\u00fcrkler \u015fimdi ak\u0131lland\u0131 tarz\u0131 yorumlar vard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00f6rg\u00fctsel bir \u00a0temsil sergilemediler. Ama Gezi protestolar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen ki\u015filerle konu\u015ftu\u011fum zaman, \u0130sve\u00e7\u2019teki K\u00fcrtlerden bireysel olarak birka\u00e7 kat\u0131l\u0131m oldu\u011funu s\u00f6ylediler. G\u00f6rebildi\u011fim kadar, tek ortakla\u015fa yap\u0131lan, Gezi protestosu denilebilecek etkinlik Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u0130sve\u00e7 ziyareti s\u0131ras\u0131nda, Erdo\u011fan kar\u015f\u0131t\u0131 bir g\u00f6steri oldu. Ama genel \u00e7er\u00e7evede, <em>flash mob<\/em> ve benzer ba\u015fka \u015feyler yap\u0131ld\u0131. Orada, K\u00fcrtleri dernek olarak , temsilcilik olarak g\u00f6rm\u00fcyoruz. Almanya\u2019ya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ise, tam tersine K\u00fcrt dernekleri, i\u015fte Demokratik G\u00fc\u00e7 Birli\u011fi Platformu gibi olu\u015fumlar var. \u00a0Ya da YEKKOM (Almanya K\u00fcrt Dernekleri Federasyonu), KOMKAR, Alevi federasyonlar\u0131 ve DDIF (Demokratik \u0130\u015f\u00e7i Dernekleri Federasyonu) gibi sol e\u011filimli \u00a0dernekler var. Onlar hep beraber a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131lar. Protestolar hep beraber d\u00fczenlendi. Bir\u00e7ok K\u00fcrt derne\u011fi, sola yak\u0131n K\u00fcrt dernekleri destek verdi. Beraber y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler oldu, \u00e7ad\u0131rlar kuruldu. Gezi ile ilgili bir\u00e7ok a\u00e7\u0131klama yap\u0131ld\u0131. Ve hatta daha Erdo\u011fan\u2019\u0131n Almanya ziyareti i\u00e7in yine bir protesto d\u00fczenlendi. Orada da Demokratik G\u00fc\u00e7 Birli\u011fi Platformu son derece aktifti. Almanya\u2019da, ortakla\u015fa bir \u201cGezi Ruhunun\u201d \u00a0yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. \u0130sve\u00e7\u2019te ise yeri geldi\u011finde rastgele bir ittifak yap\u0131labilece\u011fini, ama genel olarak T\u00fcrklerin Gezi tepkilerine \u0130sve\u00e7li K\u00fcrtlerin mesafeli yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n<p><strong>Size \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum Dr. Ba\u015fer okuyucular\u0131m\u0131z i\u00e7in Diasporada T\u00fcrk-K\u00fcrt sorunu ile ilgili \u00e7ok bilgilendirici bir r\u00f6portaj oldu.<\/strong><\/p>\n<p>Ben size te\u015fekk\u00fcr ediyorum, ilginiz ve fevkal\u00e2de sorular\u0131n\u0131z i\u00e7in.<\/p>\n<p>\u00a9 2014 Research\u00a0Turkey. T\u00fcm haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. Bu r\u00f6portaj referans verilmeden bas\u0131lamaz, \u00e7o\u011falt\u0131lamaz veya kopya edilemez.<\/p>\n<p>R\u00f6portaj\u0131 \u015fu \u015fekilde referans vererek kullanabilirsiniz:<\/p>\n<p>Research Turkey (Haziran, 2014), \u00a0\u201cDr. Bahar Ba\u015fer ile Kitab\u0131 \u00fczerine R\u00f6portaj: Diasporada T\u00fcrk-K\u00fcrt Sorunu Almanya ve \u0130sve\u00e7\u2019te \u0130kinci Ku\u015fak G\u00f6\u00e7menler\u201d, Cilt III, Say\u0131 6, s.22-40,\u00a0<em>T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (ResearchTurkey), Londra: Analiz T\u00fcrkiye\u00a0<\/em>(http:\/\/researchturkey.org\/?p=6457&amp;lang=tr)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Bahar Ba\u015fer ile Kitab\u0131 \u00fczerine R\u00f6portaj: Diasporada T\u00fcrk-K\u00fcrt Sorunu Almanya ve \u0130sve\u00e7\u2019te \u0130kinci Ku\u015fak G\u00f6\u00e7menler T\u00fcrkiye Politika ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Research Turkey)\u00a0olarak Dr. Bahar Ba\u015fer ile Diaspora\u2019daki K\u00fcrt-T\u00fcrk sorunu Almanya ve \u0130sve\u00e7\u2019te \u0130kinci Ku\u015fak G\u00f6\u00e7menler \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 kitap \u00fczerine r\u00f6portaj yapt\u0131k. Dr. Ba\u015fer ile yap\u0131lan bu r\u00f6portaj\u0131n amac\u0131 K\u00fcrt-T\u00fcrk sorunun diasporaya nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, Almanya\u2019da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":8843,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8845"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/184"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8845"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8846,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8845\/revisions\/8846"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.researchturkey.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}